Τι ήταν ο Ταράξιππος που έτρεμαν τόσο πολύ οι αρχαίοι Έλληνες;

Ο Ταράξιππος ήταν μία από τις πιο παράξενες και μυστηριώδεις μορφές της αρχαίας ελληνικής παράδοσης.

Δεν επρόκειτο για έναν συγκεκριμένο δαίμονα, αλλά περισσότερο για μια ονομασία που δινόταν στα αόρατα πνεύματα τα οποία σύμφωνα με τις δοξασίες των αρχαίων Ελλήνων, προκαλούσαν τρόμο στα άλογα κατά τη διάρκεια των ιπποδρομιών.

Η παρουσία τους συνδεόταν με καταστροφές, ανατροπές αρμάτων, τραυματισμούς και πολλές φορές με τον θάνατο των ηνιόχων.

Ο περιηγητής Παυσανίας αναφέρει ότι ο Ταράξιππος δεν ήταν μία μοναδική οντότητα, αλλά ένα επίθετο που αποδιδόταν σε δαιμονικές δυνάμεις οι οποίες θεωρούνταν υπεύθυνες για τον πανικό των ζώων.

Οι αρχαίοι πίστευαν πως τα άλογα, όταν περνούσαν από συγκεκριμένα σημεία των ιπποδρόμων, κυριεύονταν ξαφνικά από φόβο χωρίς εμφανή αιτία, με αποτέλεσμα να χάνουν τον έλεγχο οι αρματοδρόμοι.

Για τον λόγο αυτό, πριν από τους αγώνες, οι ηνίοχοι πραγματοποιούσαν θυσίες και αφιερώματα στους Ταράξιππους, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν την εύνοιά τους.

Σε πολλές πόλεις υπήρχαν βωμοί κοντά στις επικίνδυνες στροφές των ιπποδρόμων, όπου οι συμμετέχοντες ζητούσαν προστασία και ασφαλή ολοκλήρωση της αρματοδρομίας.

Ο πιο γνωστός Ταράξιππος ήταν εκείνος της Ολυμπίας, ο οποίος είχε συνδεθεί με τον περίφημο ιππόδρομο των Ολυμπιακών Αγώνων.

Σύμφωνα με διάφορες παραδόσεις, στη θέση αυτή βρισκόταν η δύναμη που προκαλούσε τον τρόμο στα άλογα και οδηγούσε σε ατυχήματα.

Οι αρχαίοι Έλληνες δεν μπορούσαν να δουν την αιτία, αλλά έβλεπαν τα αποτελέσματα: άλογα να αφηνιάζουν, άρματα να διαλύονται και αθλητές να τραυματίζονται.

Οι μύθοι για την προέλευση του Ταράξιππου της Ολυμπίας είναι πολλοί.

Ορισμένες παραδόσεις τον συνδέουν με έναν γίγαντα που είχε ταφεί στον χώρο του ιπποδρόμου και το πνεύμα του παρέμενε εκεί.

Άλλες αναφορές κάνουν λόγο για έναν τοπικό ήρωα ή έναν αρματοδρόμο που σκοτώθηκε σε αγώνα και μετά τον θάνατό του μετατράπηκε σε εκδικητικό πνεύμα.

Ο Παυσανίας ωστόσο, θεωρούσε πιο πιθανή τη σύνδεση του Ταράξιππου με τον Ποσειδώνα, τον θεό που δεν ήταν μόνο κυρίαρχος της θάλασσας αλλά και προστάτης των αλόγων.

Στην ελληνική μυθολογία ο Ποσειδώνας είχε τη δύναμη να προκαλεί φόβο στα άλογα, όπως συνέβη στην περίπτωση του Ιππόλυτου, όταν ένας ταύρος που έστειλε ο θεός προκάλεσε την ανατροπή του άρματός του.

Μία από τις πιο συναρπαστικές ιστορίες που σχετίζονται με τον Ταράξιππο αφορά τον Πέλοπα και τον βασιλιά Οινόμαο.

Ο Πέλοπας θέλησε να παντρευτεί την Ιπποδάμεια, κόρη του βασιλιά της Πίσας, όμως ο Οινόμαος εμπόδιζε κάθε μνηστήρα, καθώς ένας χρησμός είχε προβλέψει ότι ο γαμπρός του θα γινόταν η αιτία του θανάτου του.

Ο βασιλιάς προκαλούσε τους υποψήφιους σε αρματοδρομία από την Ολυμπία μέχρι την Κόρινθο, γνωρίζοντας ότι θα επικρατούσε χάρη στα θεϊκά του άλογα.

Όσοι έχαναν πλήρωναν με τη ζωή τους την αποτυχία τους.

Ο Πέλοπας όμως, αποφάσισε να αντιμετωπίσει την πρόκληση και ζήτησε τη βοήθεια του ηνιόχου Μυρτίλου, ο οποίος σαμπόταρε το άρμα του Οινόμαου αντικαθιστώντας τα μεταλλικά εξαρτήματα με κέρινα.

Το τέχνασμα πέτυχε και ο Οινόμαος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια της αρματοδρομίας.

Σύμφωνα με ορισμένες εκδοχές, ο ίδιος ο βασιλιάς ή ο Μυρτίλος έγινε αργότερα ο Ταράξιππος της Ολυμπίας, καθώς η ψυχή του παρέμεινε στον χώρο και συνέχισε να προκαλεί αναστάτωση στους αγώνες.

Υπήρχαν όμως και άλλοι περίφημοι Ταράξιπποι στον αρχαίο κόσμο.

Στην Κόρινθο για παράδειγμα, ο φόβος των ιπποδρόμων αποδιδόταν στον Γλαύκο, γιο του Σισύφου.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Γλαύκος πέθανε με τραγικό τρόπο, όταν τα άλογά του στράφηκαν εναντίον του και τον κατασπάραξαν.

Ο μύθος του Ταράξιππου αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες προσπαθούσαν να εξηγήσουν φαινόμενα που δεν μπορούσαν να κατανοήσουν.

Οι ξαφνικές αντιδράσεις των ζώων, οι τραγωδίες στους αγώνες και οι απρόβλεπτες καταστροφές μετατράπηκαν σε ιστορίες για αόρατες δυνάμεις και στοιχειά.

Έτσι, ο Ταράξιππος έμεινε στην ιστορία ως ο μυστηριώδης δαίμονας των ιπποδρομίων, μια μορφή που συνδύαζε τον φόβο, τον μύθο και τη βαθιά σχέση των αρχαίων Ελλήνων με τον κόσμο των θεών.