Βίκινγκς: Ανακάλυψαν την Αμερική 500 χρόνια πριν από τον Χριστόφορο Κολόμβο!

Περίπου 500 χρόνια πριν από το ταξίδι του Χριστόφορου Κολόμβου το 1492, οι Βίκινγκς είχαν ήδη φτάσει στις ακτές της Βόρειας Αμερικής, διασχίζοντας τον βόρειο Ατλαντικό και αξιοποιώντας ως ενδιάμεσους σταθμούς την Ισλανδία και τη Γροιλανδία.

Οι σκανδιναβικές εξερευνήσεις δεν περιορίστηκαν σε μία μόνο αποστολή, καθώς ιστορικές αφηγήσεις και αρχαιολογικά ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι θαλασσοπόροι επισκέφθηκαν διαφορετικές περιοχές της αμερικανικής ηπείρου.

Όπως αναφέρει ιστορικό αφιέρωμα του BBC, η παρουσία των Βίκινγκς στη Βόρεια Αμερική επιβεβαιώθηκε από αρχαιολογικές ανακαλύψεις, οι οποίες έδωσαν νέα διάσταση στις μεσαιωνικές αφηγήσεις για τα ταξίδια τους.

Ο οικισμός στον Καναδά που επιβεβαίωσε τις αφηγήσεις

Καθοριστικής σημασίας ήταν η ανακάλυψη, το 1960, ενός σκανδιναβικού οικισμού στο Λ’Ανς ο Μέντοους, στο Νιουφάουντλαντ του σημερινού Καναδά.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα απέδειξαν ότι οι Βίκινγκς είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή περίπου πέντε αιώνες πριν από τον Κολόμβο. Η τοποθεσία θεωρείται σταθμός εξερεύνησης και προσωρινής εγκατάστασης, από τον οποίο οι Σκανδιναβοί μπορούσαν να οργανώνουν νέες αποστολές.

Το 2021, μια επιστημονική μέθοδος χρονολόγησης προσδιόρισε την παρουσία τους στην περιοχή στο έτος 1021 μ.Χ., προσφέροντας ένα συγκεκριμένο χρονολογικό σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή δραστηριότητα στην ήπειρο κατά τον Μεσαίωνα.

Οι ανακαλύψεις αυτές ενίσχυσαν την αξιοπιστία των σκανδιναβικών σάγκων, των αφηγήσεων που καταγράφηκαν αιώνες μετά τα γεγονότα και για μεγάλο διάστημα αντιμετωπίζονταν με επιφυλακτικότητα από τους ιστορικούς.

Από την Ισλανδία στη Γροιλανδία και τη Βόρεια Αμερική

Η επέκταση των Βίκινγκς προς τα δυτικά πραγματοποιήθηκε σταδιακά. Οι Σκανδιναβοί έφτασαν στην Ισλανδία περίπου τον 9ο αιώνα και αργότερα εγκαταστάθηκαν στη Γροιλανδία, η οποία αποτέλεσε τη βάση για τις επόμενες υπερατλαντικές εξερευνήσεις.

Από τη Γροιλανδία μπορούσαν να προσεγγίσουν το νησί Μπάφιν, στον σημερινό Καναδά, και στη συνέχεια να κινηθούν νοτιότερα κατά μήκος των ακτών.

Στις σκανδιναβικές αφηγήσεις, το Μπάφιν αναφέρεται ως Χέλουλαντ, δηλαδή «γη των πέτρινων πλακών», ενώ το Λαμπραντόρ συνδέεται με την ονομασία Μάρκλαντ, που σημαίνει «γη των δασών».

Μια ακόμη περιοχή, γνωστή ως Βίνλαντ ή «γη των αμπελιών», εμφανίζεται στις μεσαιωνικές πηγές. Η ακριβής γεωγραφική έκταση της περιοχής και οι τοποθεσίες που περιλάμβανε εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έρευνας.

Οι αφηγήσεις αναφέρουν ότι οι εξερευνητές δεν έφτασαν απλώς σε άγνωστες ακτές, αλλά επιχείρησαν να εγκατασταθούν σε ορισμένες από αυτές και να αξιοποιήσουν τους φυσικούς τους πόρους.

Το χειρόγραφο του 14ου αιώνα που διασώζει την ιστορία

Σημαντική πηγή για τις σκανδιναβικές αποστολές αποτελεί το Flateyjarbók, ένα ισλανδικό χειρόγραφο του 14ου αιώνα, το οποίο περιλαμβάνει αφηγήσεις για την εγκατάσταση των Βίκινγκς στη Γροιλανδία και τις εξερευνήσεις τους προς τη Βόρεια Αμερική.

Η αξία του χειρογράφου αναγνωρίστηκε και εκτός Ευρώπης. Το 1893, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Έκθεσης του Σικάγου για τα 400 χρόνια από το ταξίδι του Κολόμβου, οι διοργανωτές επιχείρησαν να το εξασφαλίσουν από τη Δανία, προσφέροντας ακόμη και ειδικά μέτρα μεταφοράς και υψηλή ασφαλιστική κάλυψη.

Οι δανικές αρχές, ωστόσο, αρνήθηκαν να το παραχωρήσουν.

Το χειρόγραφο αποτελεί μέρος της ιστορικής παράδοσης που διατηρεί πληροφορίες για τα ταξίδια των Σκανδιναβών, αν και οι αφηγήσεις του χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση και διασταύρωση με τα αρχαιολογικά δεδομένα.

Ο Έρικ ο Ερυθρός και η εγκατάσταση στη Γροιλανδία

Κεντρικό πρόσωπο στην ιστορία των εξερευνήσεων είναι ο Έρικ ο Ερυθρός, ο οποίος συνδέεται με τη δημιουργία σκανδιναβικής εγκατάστασης στη Γροιλανδία.

Σύμφωνα με τις μεσαιωνικές αφηγήσεις, έφυγε από την Ισλανδία έπειτα από καταδίκη σε εξορία και εξερεύνησε τη Γροιλανδία. Στη συνέχεια συνέβαλε στην εγκατάσταση μιας κοινότητας, η οποία διατηρήθηκε για αρκετούς αιώνες.

Η παρουσία των Σκανδιναβών στο νησί είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς δημιούργησε μια βάση από την οποία μπορούσαν να πραγματοποιούνται ταξίδια προς τις ακτές της Βόρειας Αμερικής.

Ο γιος του, Λέιφ Έρικσον, συνδέεται με τις πρώτες αποστολές προς τη Βίνλαντ και έχει καθιερωθεί ως μία από τις σημαντικότερες μορφές της σκανδιναβικής εξερευνητικής ιστορίας.

Γνώριζε ο Κολόμβος για τα ταξίδια των Βίκινγκς;

Ένα από τα ερωτήματα που απασχολούν τους ιστορικούς είναι εάν ο Χριστόφορος Κολόμβος γνώριζε την ύπαρξη προηγούμενων ευρωπαϊκών αποστολών προς τη Βόρεια Αμερική.

Ορισμένοι ερευνητές έχουν υποστηρίξει ότι οι ναυτικοί κύκλοι της εποχής ενδέχεται να διατηρούσαν πληροφορίες για διαδρομές στον βόρειο Ατλαντικό. Υπάρχουν, επίσης, αναφορές σε μεταγενέστερα έγγραφα για ταξίδια ναυτικών από το Μπρίστολ προς δυτικές περιοχές.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν οριστικές αποδείξεις ότι ο Κολόμβος γνώριζε συγκεκριμένα τις σκανδιναβικές αφηγήσεις για τη Βίνλαντ πριν από το ταξίδι του το 1492.

Η αποστολή του είχε διαφορετικό στόχο: την αναζήτηση θαλάσσιας διαδρομής προς την Ασία. Η άφιξή του στην Καραϊβική οδήγησε σε μια νέα περίοδο συστηματικών επαφών ανάμεσα στην Ευρώπη και την αμερικανική ήπειρο.

Γιατί το ταξίδι του Κολόμβου έμεινε στην ιστορία

Παρά το γεγονός ότι οι Βίκινγκς είχαν φτάσει στην Αμερική αιώνες νωρίτερα, οι αποστολές τους δεν οδήγησαν σε μακροχρόνια ευρωπαϊκή επέκταση στην ήπειρο.

Αντίθετα, το ταξίδι του Κολόμβου αποτέλεσε την αρχή μιας περιόδου εκτεταμένων ευρωπαϊκών εξερευνήσεων, αποικισμού και εμπορικών επαφών, με τεράστιες συνέπειες για τους πληθυσμούς και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα και η μελέτη των μεσαιωνικών πηγών αποδεικνύουν, πάντως, ότι η ιστορία των υπερατλαντικών ταξιδιών ξεκινά πολύ πριν από το 1492. Οι Βίκινγκς είχαν ήδη διασχίσει τον ωκεανό, αφήνοντας πίσω τους ίχνη μιας εξερεύνησης που για αιώνες παρέμεινε σχετικά άγνωστη.