Σοκ στην Ελλάδα: Αυξήθηκαν κατά 11,2% οι αυτοκτονίες το 2022

Κατά 11,2% αυξήθηκαν σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα το 2022, σε σύγκριση με το 2021. 

Ο συνολικός αριθμός των περιστατικών ανήλθε σε 516.

Τα δεδομένα αυτά, τα οποία επεξεργάστηκε το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών του Κέντρου Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της «ΚΛΙΜΑΚΑ», αναδεικνύουν τη σοβαρότητα του φαινομένου και ενισχύουν την ανάγκη για στοχευμένες και άμεσες παρεμβάσεις πρόληψης.

Στο ευρύτερο χρονικό διάστημα 2012–2022, στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί συνολικά τουλάχιστον 5.686 αυτοκτονίες.

Ωστόσο, όπως σημειώνεται, ο αριθμός αυτός δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματική έκταση του προβλήματος, καθώς η υποκαταγραφή των περιστατικών αποτελεί διεθνές ζήτημα, σύμφωνα και με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.).

Με βάση διεθνείς εκτιμήσεις, για κάθε μία καταγεγραμμένη αυτοκτονία αντιστοιχούν περίπου 15–20 απόπειρες, οι οποίες συχνά δεν καταγράφονται επίσημα. Έτσι, οι 516 αυτοκτονίες του 2022 αντιστοιχούν θεωρητικά σε σχεδόν 10.000 απόπειρες, ενώ επηρεάζουν και χιλιάδες συγγενείς και οικείους, με σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Η καταγραφή του φαινομένου παρουσιάζει δυσκολίες, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι εφικτός ο σαφής προσδιορισμός της πρόθεσης, όπως συμβαίνει σε:

• θανατηφόρα τροχαία,
• πτώσεις από ύψος,
• δηλητηριάσεις από ουσίες ή αλκοόλ,
• πνιγμούς αδιευκρίνιστης αιτίας,
• ή περιστατικά ηλεκτροπληξίας.

Παράλληλα, κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες, καθώς και το στίγμα γύρω από την αυτοκτονία, οδηγούν συχνά σε διαφορετική ταξινόμηση των θανάτων. Έτσι, αρκετές περιπτώσεις ενδέχεται να καταγράφονται σε κατηγορίες όπως «θάνατοι ακαθόριστης πρόθεσης» (Y10–Y34), «άγνωστα αίτια θνησιμότητας» (R95–R99) ή γενικότερα «βίαιοι θάνατοι» (V01–Y89), γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι ο πραγματικός αριθμός είναι υψηλότερος από τον επίσημο.

Η σημασία της καταγραφής και της πρόληψης

Η ακριβής καταγραφή των περιστατικών θεωρείται κρίσιμη για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών πρόληψης.

Το Κέντρο Ημέρας της «ΚΛΙΜΑΚΑ» επισημαίνει διαχρονικά το πρόβλημα της υποκαταγραφής, καθώς η έλλειψη πλήρων δεδομένων δυσχεραίνει τη χάραξη στοχευμένων παρεμβάσεων.

Σύμφωνα με νεότερα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ, για το 2024 καταγράφηκαν συνολικά 469 περιστατικά αυτοκτονίας στην Ελλάδα.

Τα δεδομένα αυτά συλλέγονται σε πραγματικό χρόνο, προκειμένου να καλυφθεί το χρονικό κενό μέχρι την επίσημη δημοσίευση της ΕΛΣΤΑΤ και να αποτυπωθούν πιο άμεσα οι τάσεις του φαινομένου.

Παράλληλα, το Παρατηρητήριο αναφέρει ότι υπάρχει απόκλιση περίπου έως 10% σε σχέση με τα επίσημα στοιχεία, με μέση διακύμανση γύρω στο 8%, κάτι που αποδίδεται σε παράγοντες όπως η υποκαταγραφή και η διαφορετική κωδικοποίηση αιτιών θανάτου.

Προτάσεις και ανάγκη για στρατηγική πρόληψης

Η πρόληψη της αυτοκτονίας απαιτεί συνδυασμένες παρεμβάσεις σε πολλά επίπεδα, όπως:

• καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας,
• εκπαίδευση επαγγελματιών πρώτης γραμμής (ιατροί, εκπαιδευτικοί, σωφρονιστικοί υπάλληλοι),
• ενίσχυση της ασφάλειας σε σημεία υψηλού κινδύνου (γέφυρες, σταθμοί, δημόσιοι χώροι).

Τονίζεται ότι η αυτοκτονία αποτελεί ζήτημα δημόσιας υγείας και απαιτεί την εφαρμογή Εθνικής Στρατηγικής Πρόληψης με συντονισμένες δράσεις κράτους και φορέων.