Τζάκι: Ποια καυσόξυλα δίνουν περισσότερη ζέστη και ποια πρέπει να αποφεύγουμε

Η σωστή επιλογή καυσόξυλων μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά στη λειτουργία ενός τζακιού, τόσο ως προς τη θερμότητα που αποδίδει όσο και ως προς τη διάρκεια της καύσης.

Δεν είναι όμως όλα τα ξύλα κατάλληλα για τον ίδιο σκοπό, ενώ καθοριστικό ρόλο παίζουν η υγρασία, το μέγεθος και ο τρόπος αποθήκευσής τους.

Ο καθηγητής Γιώργος Μαντάνης από το Τμήμα Δασολογίας, Επιστημών Ξύλου & Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας εξηγεί ότι διαφορετικά είδη ξύλου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το άναμμα της φωτιάς και άλλα για την κύρια καύση, όταν ζητούμενο είναι η σταθερή θέρμανση για αρκετές ώρες.

Στα πιο διαδεδομένα καυσόξυλα στην Ελλάδα περιλαμβάνονται η δρυς, το πουρνάρι, η ελιά και η οξιά, με τη λευκή δρυ και το πουρνάρι να θεωρούνται από τις καλύτερες επιλογές, ενώ πολύ καλή απόδοση έχει και η ελιά.

Κατάλληλα καυσόξυλα μπορούν επίσης να προέρχονται από είδη όπως η αριά, η κουμαριά και το φιλύκι, αλλά και από ορισμένα οπωροφόρα δέντρα, όπως η μηλιά, η κερασιά και η αμυγδαλιά.

Αντίθετα, η χρήση ξύλου ψευδοακακίας, καστανιάς ή καρυδιάς από δασικές φυτείες δεν θεωρείται κατάλληλη για καύση.

Η υγρασία κάνει τη διαφορά

Ανεξάρτητα από το είδος του ξύλου, ιδιαίτερη σημασία έχει η υγρασία του. Τα υγρά καυσόξυλα καίγονται δυσκολότερα και αποδίδουν λιγότερη θερμότητα, καθώς σημαντικό μέρος της ενέργειας καταναλώνεται για την εξάτμιση του νερού που περιέχουν.

Ιδανικά, η υγρασία των καυσόξυλων θα πρέπει να βρίσκεται περίπου στο 20%. Για τον λόγο αυτό είναι προτιμότερο να προμηθευόμαστε τα ξύλα αρκετά νωρίς, κατά προτίμηση τους θερινούς μήνες και το αργότερο έως τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Τα ξύλα πρέπει να φυλάσσονται σε στεγασμένο και καλά αεριζόμενο χώρο, ώστε να συνεχίζεται η φυσική ξήρανσή τους. Καυσόξυλα που έχουν αποθηκευτεί για περισσότερο από δύο χρόνια και έχουν στεγνώσει πλήρως θεωρούνται από τις καλύτερες επιλογές.

Αντίθετα, η αγορά «χλωρών» ξύλων μέσα στον χειμώνα μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, καθώς η υγρασία τους μπορεί να ξεπερνά ακόμη και το 50%.

Ποια ξύλα είναι για προσάναμμα

Για το αρχικό άναμμα της φωτιάς μπορούν να χρησιμοποιηθούν πιο μαλακά ξύλα, όπως πεύκο, έλατο και λεύκα, καθώς αναφλέγονται εύκολα και δημιουργούν γρήγορα μεγαλύτερη φλόγα.

Ωστόσο, δεν είναι η καλύτερη επιλογή για την κύρια καύση. Τα συγκεκριμένα ξύλα μπορεί να «σκάνε», ενώ ειδικά τα πεύκα, λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας σε ρητίνη, είναι ιδιαίτερα εύφλεκτα.

Για το άναμμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν λεπτά κλαδιά, μικρά κομμάτια ξύλου ή ειδικές πλακέτες προσανάμματος.

Στη συνέχεια, για τη βασική καύση προτιμώνται πυκνά ξύλα πλατύφυλλων δέντρων, όπως η δρυς, η οξιά, η ελιά και το πουρνάρι, τα οποία καίγονται πιο αργά και με μεγαλύτερη διάρκεια.

Τι πρέπει να αποφεύγουμε

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στο τι καταλήγει μέσα στην εστία. Παλιά έπιπλα, MDF, μοριοσανίδες, κόντρα πλακέ και υλικά με μελαμίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως καυσόξυλα.

Τα συγκεκριμένα προϊόντα περιέχουν συνθετικά υλικά και χημικές ουσίες, οι οποίες κατά την καύση μπορούν να απελευθερώσουν επικίνδυνες και τοξικές ουσίες.

Παράλληλα, η φωτιά στο τζάκι δεν πρέπει να μένει χωρίς επίβλεψη, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ανοιχτή εστία. Η χρήση προστατευτικού τζαμιού ή ειδικού πλέγματος περιορίζει τον κίνδυνο να εκτοξευθούν αναμμένα κομμάτια ξύλου στον χώρο.

Πώς θα αποδώσει περισσότερο το τζάκι

Η απόδοση δεν εξαρτάται μόνο από το ξύλο αλλά και από την ίδια την κατασκευή του τζακιού. Σύμφωνα με τον καθηγητή Γιώργο Μαντάνη, σημαντικό ρόλο παίζουν ο σχεδιασμός της εστίας, η δυνατότητα σωστής απαγωγής του καπνού και ο τύπος του τζακιού.

Οι αποδόσεις που αναφέρονται είναι περίπου 15% για μια χτιστή εστία με πυρότουβλα, 25% για προκατασκευασμένη εστία από μαντέμι και έως 85% για ένα ενεργειακό τζάκι.

Στα ενεργειακά τζάκια, ο αέρας του χώρου κυκλοφορεί μέσα από ειδικό αεροθάλαμο, θερμαίνεται και επιστρέφει στον χώρο, αυξάνοντας έτσι την αξιοποίηση της θερμότητας.

Εξίσου σημαντική είναι η σωστή τοποθέτηση των ξύλων. Δεν πρέπει να τοποθετούνται υπερβολικά κοντά το ένα στο άλλο, καθώς χρειάζεται να υπάρχει χώρος ανάμεσά τους ώστε να κυκλοφορεί ο αέρας και να τροφοδοτεί την καύση με το απαραίτητο οξυγόνο.

Έτσι, στεγνά και σωστά επιλεγμένα καυσόξυλα, κατάλληλη εστία και σωστή τοποθέτηση μπορούν να κάνουν τη φωτιά πιο σταθερή και να αυξήσουν την απόδοση του τζακιού.