Έντι Ζεμενίδης σε Μ.Ρούμπιο: «Να απορριφθεί ξεκάθαρα το τουρκολιβυκό μνημόνιο»

Την ανάγκη να διατυπώσει η Ουάσιγκτον σαφή και δημόσια θέση κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου αναδεικνύει το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC), καλώντας τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, να ξεκαθαρίσει ότι η συμφωνία δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα σε βάρος τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Με επιστολή του προς τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, το HALC, υπό τον εκτελεστικό διευθυντή Έντι Ζεμενίδη, εκφράζει την έντονη διαφωνία του με την πρόσφατη τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, εκτιμώντας ότι η αμερικανική στάση εμφανίζεται λιγότερο ξεκάθαρη σε σχέση με εκείνη που είχε υιοθετήσει η Ουάσιγκτον το 2019, όταν το μνημόνιο υπεγράφη από την Τουρκία και τη Λιβύη.

Η παρέμβαση έρχεται μετά την επικύρωση της συμφωνίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου, εξέλιξη που επανέφερε στο προσκήνιο τις αντιδράσεις για τις θαλάσσιες διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το HALC συγκρίνει την αμερικανική αντίδραση με την τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 21 Οκτωβρίου. Τότε, τα 27 κράτη-μέλη επανέλαβαν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τους.

Στο ίδιο πλαίσιο, η οργάνωση επικαλείται τις αντιρρήσεις που έχουν εκφράσει η Αίγυπτος και το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται σαφέστερη διεθνής στάση απέναντι στις τουρκολιβυκές αξιώσεις.

Αντίθετα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στην απάντησή του στις 22 Οκτωβρίου, έδωσε έμφαση στην επίλυση των θαλάσσιων διαφορών μέσω διαπραγματεύσεων καλής πίστης και στον διάλογο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ως συμμάχων στο ΝΑΤΟ.

Το HALC θεωρεί ότι η προσέγγιση αυτή δεν αποσαφηνίζει επαρκώς τη νομική διάσταση της συμφωνίας. Όπως προειδοποιεί, η απουσία ρητής απόρριψης του μνημονίου ενδέχεται να εκληφθεί από την Άγκυρα και την Τρίπολη ως ανοχή στις διεκδικήσεις τους.

Υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι το 2019 η Ουάσιγκτον είχε χαρακτηρίσει το μνημόνιο «αντιπαραγωγικό και προκλητικό», ζητώντας ουσιαστικά να επανέλθει σε μια αντίστοιχα σαφή διατύπωση.

Πέρα από τη διπλωματική διάσταση, το HALC προβάλλει και τις πιθανές επιπτώσεις της διαμάχης στα αμερικανικά ενεργειακά συμφέροντα.

Στην επιστολή γίνεται ειδική αναφορά στις συμβάσεις που υπέγραψε τον Φεβρουάριο η Chevron για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε τέσσερις υπεράκτιες περιοχές στην Ελλάδα, με συμμετοχή 70%. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα θαλάσσια οικόπεδα «Νότια Κρήτη 1» και «Νότια Κρήτη 2».

Σύμφωνα με την οργάνωση, η Λιβύη έχει ήδη διαμαρτυρηθεί για τις ελληνικές έρευνες στις συγκεκριμένες περιοχές, ενώ το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει υποστηρίξει ότι τα οικόπεδα επικαλύπτονται με θαλάσσια ζώνη που το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποδίδει στη Λιβύη.

Παράλληλα, επισημαίνεται η δραστηριότητα της ExxonMobil, η οποία συμμετέχει ως διαχειρίστρια σε δύο θαλάσσια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης, όπου έχουν πραγματοποιηθεί σεισμικές έρευνες από το 2022.

Το HALC εκτιμά ότι οι αμφισβητήσεις των θαλάσσιων ορίων εντείνουν την αβεβαιότητα για τις αμερικανικές εταιρείες που σχεδιάζουν επενδύσεις μεγάλης κλίμακας και έρευνες σε μεγάλα θαλάσσια βάθη.

Την ίδια ώρα, συνδέει τις ενεργειακές δραστηριότητες στην περιοχή με την προσπάθεια της Ευρώπης να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά και με τον ευρύτερο σχεδιασμό των ΗΠΑ για την ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Σούδα και τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας

Η επιστολή δεν περιορίζεται στην ενέργεια, αλλά επεκτείνεται και στη στρατηγική σημασία της Κρήτης για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ.

Όπως υποστηρίζει το HALC, η αμφισβήτηση της θαλάσσιας δικαιοδοσίας γύρω από το νησί μπορεί να επιβαρύνει το περιβάλλον ασφαλείας στην περιοχή, όπου βρίσκεται η ναυτική εγκατάσταση της Σούδας, μία από τις σημαντικότερες υποδομές των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο.

Για τον λόγο αυτό, ζητά από τον Μάρκο Ρούμπιο να επιβεβαιώσει τα δικαιώματα της Ελλάδας που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων που συνδέονται με τις θαλάσσιες ζώνες των νησιών.

Παράλληλα, καλεί την αμερικανική κυβέρνηση να στείλει σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα και την Τρίπολη ότι μονομερείς διεκδικήσεις δεν μπορούν να αποτελούν εμπόδιο σε νόμιμες ερευνητικές δραστηριότητες αμερικανικών εταιρειών.

Ζητά, επίσης, στενότερο συντονισμό της Ουάσιγκτον με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους περιφερειακούς εταίρους, με στόχο τη διαμόρφωση κοινής γραμμής απέναντι στο μνημόνιο.

Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον

Το HALC προειδοποιεί ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν πρέπει να αποκτήσουν πλεονεκτήματα μέσω μονομερών ενεργειών που αμφισβητούν τα δικαιώματα ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ και δημιουργούν κινδύνους για αμερικανικές επενδύσεις και υποδομές ασφαλείας.

Το βασικό αίτημα της οργάνωσης προς τον Μάρκο Ρούμπιο είναι η αμερικανική θέση να γίνει σαφέστερη και να ευθυγραμμιστεί με τη διατύπωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τις έννομες συνέπειες του μνημονίου για τρίτα κράτη.

Το HALC επιμένει ότι η προστασία των ελληνικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο δεν αφορά μόνο τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια, τις αμερικανικές επιχειρηματικές δραστηριότητες και τη στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή.