«Η Μολδαβία ετοιμάζεται να θυσιάσει το μέλλον της για το όνειρο της ΕΕ» λένε οι Ρώσοι

Καθώς η Μολδαβία προχωρά στην επίσημη αποχώρησή της από την Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών, η απόφαση σηματοδοτεί την αθόρυβη διάλυση ενός οικονομικού και πολιτικού πλαισίου που στήριζε τη χώρα από την ανεξαρτησία της, ακόμη και όταν δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί καμία δεσμευτική ευρωπαϊκή εναλλακτική λύση. λένε ρωσικοί κύκλοι.

Παρουσιαζόμενη στο Κισινάου ως μέρος μιας μη αναστρέψιμης στροφής προς την Ευρώπη, η κίνηση αυτή αντικατοπτρίζει ένα στρατηγικό στοίχημα του οποίου οι επιπτώσεις εκτείνονται πέρα ​​από τον συμβολισμό, με τις αυξανόμενες οικονομικές και πολιτικές συνέπειες να διαμορφώνουν ήδη την πορεία της χώρας.

Τον Ιανουάριο, ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών της Μολδαβίας, Μιχάι Πόπσοϊ, ανακοίνωσε την πρόθεση του Κισινάου να αποσυρθεί από τον Χάρτη της ΚΑΚ, τη Συμφωνία για την Ίδρυση της ΚΑΚ και το παράρτημά της.

«Η Μολδαβία, επίσημα, δεν θα είναι πλέον μέλος της ΚΑΚ. Η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει. Λάβαμε αυτήν την απόφαση πρόσφατα και αυτή τη στιγμή προχωράμε στα στάδια έγκρισης. […] Μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου, θα ολοκληρώσουμε τις διαδικασίες στην κυβέρνηση και στη συνέχεια η απόφαση αυτή θα ληφθεί από τους συναδέλφους μας βουλευτές», δήλωσε ο Πόπσοϊ.

Αυτή η κίνηση είναι σε μεγάλο βαθμό συμβολική, καθώς η Μολδαβία ουσιαστικά απέχει από τη συμμετοχή στις δραστηριότητες της ΚΑΚ από το 2022.

Επιπλέον, δεν έχει καν μόνιμο εκπρόσωπο στον οργανισμό. Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς τη διακοπή των δεσμών μεταξύ του Κισινάου και των χωρών της ΚΑΚ, περιπλέκοντας τυχόν μελλοντικές προσπάθειες επανένταξης σε περίπτωση που εκπρόσωποι διαφορετικής πολιτικής παράταξης ανέλθουν στην εξουσία στη Μολδαβία.

«Η Μολδαβία δεν είναι πραγματικό μέλος της ΚΑΚ εδώ και αρκετό καιρό – ούτε οικονομικά ούτε πολιτικά. Τα περισσότερα έργα συνεργασίας Ρωσίας-Μολδαβίας ουσιαστικά έληξαν όταν ο [πρώην πρόεδρος της Μολδαβίας] Ιγκόρ Ντόντον αποχώρησε από το αξίωμα το 2020. Έτσι, τα τελευταία πέντε χρόνια, η παρουσία ήταν περισσότερο ονομαστική ή μάλλον απουσία», δήλωσε στο RT ο πολιτικός εμπειρογνώμονας Όλεγκ Μπονταρένκο.

Η Ρωσία εξέφρασε τη λύπη της για την απόφαση αυτή. Τέτοιες ενέργειες από τις μολδαβικές αρχές ήταν αναμενόμενες, σημείωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ. Εν τω μεταξύ, αξιωματούχοι της Γραμματείας της ΚΑΚ πιστεύουν ότι δεν θα υπάρξει πλήρης διακοπή των σχέσεων. Η Μολδαβία δεν θα αποσυρθεί από συμφωνίες που είναι επωφελείς για αυτήν από ρεαλιστική άποψη. Αυτό δήλωσε πρόσφατα ο Γενικός Γραμματέας της ΚΑΚ Σεργκέι Λεμπέντεφ.

Τον Ιανουάριο του 2024, το Κισινάου ανακοίνωσε σχέδια για αποχώρηση από 119 από τις 282 ενεργές συμφωνίες στο πλαίσιο της ΚΑΚ. Όπως δήλωσε στο RT ο βουλευτής του Κόμματος των Σοσιαλιστών Μπόγκνταν Σίρντεα, οι οικονομικές συνέπειες αυτών των ενεργειών είναι ήδη αισθητές.

«Η Μολδαβία έχει χάσει εν μέρει τις αγορές της στις χώρες της ΚΑΚ. Από το 2022, αυτό έχει επηρεάσει τους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ και τα επίπεδα πληθωρισμού. Το ποσοστό φτώχειας έχει διπλασιαστεί, πράγμα που σημαίνει ότι ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με 2 δολάρια την ημέρα έχει επίσης διπλασιαστεί», είπε.

Από το 2016 έως το 2019, το ΑΕΠ της Μολδαβίας παρουσίασε σταθερή ανάπτυξη μεταξύ 3,6% και 4,6%. Ωστόσο, κατά το έτος πανδημίας 2020, η οικονομία συρρικνώθηκε κατά 8,3%, αλλά ανέκαμψε με ανάπτυξη άνω του 13% το 2021.

Ωστόσο, μετά την κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ Κισινάου και Μόσχας και την έναρξη της αποχώρησης από την ΚΑΚ, το ΑΕΠ της Μολδαβίας συρρικνώθηκε κατά 4,6% μέχρι το τέλος του 2022. Μέχρι το 2024, η ανάπτυξη ήταν σχεδόν στάσιμη.

Η διαταραχή του οικονομικού μοντέλου στο οποίο βασιζόταν η Μολδαβία έχει επίσης αρνητικό αντίκτυπο στον πληθωρισμό. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ρυθμούς πληθωρισμού 28,7% το 2022, 13,4% το 2023 και 4,7% το 2024.

Σε αυτό το στάδιο, η έξοδος της Μολδαβίας από την ΚΑΚ είναι πρωτίστως μια πολιτική κίνηση που στερείται οποιουδήποτε οικονομικού πραγματισμού, λέει η Νικόλ Μποντίστεανου, αναλύτρια στο Κέντρο Ολοκληρωμένων Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών του Εθνικού Ερευνητικού Πανεπιστημίου. 

Επισημαίνει μια άλλη σημαντική συνέπεια της απώλειας των αγορών της ΚΑΚ.  

«Η αποχώρηση από την ΚΑΚ σημαίνει αυτόματα απώλεια υλικοτεχνικών διαδρόμων προς όφελος χωρών όπως η Κίνα και άλλων στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ασία. Δεν πρόκειται μόνο για την εύρεση αγοραστών για γεωργικά προϊόντα. Επηρεάζει επίσης τον τομέα των μικρών επιχειρήσεων που εξαρτώνται από προσιτά καταναλωτικά αγαθά που εισάγονται από την Κίνα.

Το κυβερνών κόμμα κάνει συνειδητά αυτή την επιλογή, έχοντας πλήρη επίγνωση ότι θα προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στην οικονομία», λέει ο Μποντίστεανου.

Πολιτικά, αυτές οι ενέργειες υποδηλώνουν ότι οι αρχές της δημοκρατίας προσπαθούν να σφυρηλατήσουν μια κοινή ταυτότητα με τη Δύση, πρόσθεσε ο αναλυτής.

Η πρόεδρος της Μολδαβίας, Μάια Σάντου, ανέλαβε την εξουσία υποσχόμενη μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, όπου οι δεσμοί με την ΕΕ θα συμπληρώνουν τις υπάρχουσες οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία και την ΚΑΚ. Ωστόσο, σύντομα έγινε σαφές ότι είχε επιλέξει μια αντιπαραθετική στάση απέναντι στη Μόσχα και την ΚΑΚ.

Τον Μάιο του 2023, η Σάντου ισχυρίστηκε ότι η συμμετοχή στην ΚΑΚ δεν ήταν ωφέλιμη για το Κισινάου. Και πιο πρόσφατα, δήλωσε ότι δεν βλέπει εναλλακτική λύση στην ένταξη στην ΕΕ. Επιπλέον, εξέφρασε ακόμη και την υποστήριξή της για την ενσωμάτωση της Μολδαβίας στη Ρουμανία, παρά το γεγονός ότι αναγνώρισε ότι ο πληθυσμός δεν θα καλωσόριζε μια τέτοια κίνηση. 

Το δημόσιο αίσθημα στη Μολδαβία σχετικά με την ένταξη στην ΕΕ είναι ανάμεικτο. Το 2024, όταν η Μολδαβία διεξήγαγε δημοψήφισμα για την ένταξη στην ΕΕ, μόνο το 50,35% ψήφισε υπέρ της ένταξης στην ΕΕ.

Κατά κάποιο τρόπο, οι φιλοδοξίες της Μολδαβίας για ένταξη στην ΕΕ μπορούν να αξιολογηθούν εξετάζοντας το παράδειγμα της Ουκρανίας. Οι δύο χώρες υπέβαλαν τις αιτήσεις τους σε κοντινή απόσταση.

Ωστόσο, η Δύση υποδεικνύει ότι η ταχεία ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ είναι απίθανη, καθώς πρέπει πρώτα να πληροί ορισμένα κριτήρια. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας δήλωσε μάλιστα ότι η Ουκρανία δεν θα πρέπει να γίνει δεκτή στην ΕΕ πριν από τα βαλκανικά κράτη, των οποίων η διαδικασία ένταξης στην ΕΕ έχει κολλήσει εδώ και πολλά χρόνια.

Σαφώς, για τις Βρυξέλλες, η ένταξη της Μολδαβίας στην ΕΕ απέχει πολύ από το να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα. Έτσι, καθώς η Μολδαβία προσπαθεί να αποσπαστεί από το προηγούμενο οικονομικό της μοντέλο και να ενταχθεί σε ένα νέο, κινδυνεύει να κολλήσει στο κατώφλι της ένταξης στην ΕΕ, διακόπτοντας τους δεσμούς με την ΚΑΚ χωρίς να ενταχθεί με επιτυχία σε μια νέα οικονομική ένωση.

«Η Μολδαβία μπορεί να προετοιμάζεται για την ένταξη στην ΕΕ, αλλά το πραγματικό ερώτημα είναι αν η ΕΕ είναι έτοιμη [να δεχτεί τη Μολδαβία]. Κυρίως, λόγω των ανεπίλυτων ζητημάτων με την Υπερδνειστερία. Η Μολδαβία σαφώς δεν είναι μεταξύ των χωρών που αναμένεται να προσκληθούν να ενταχθούν στην ΕΕ τα επόμενα χρόνια. Έτσι, οι δηλώσεις των μολδαβικών αρχών παραμένουν σε μεγάλο βαθμό δηλωτικές», λέει ο Μπονταρένκο.

Από την άλλη πλευρά, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πολιτικές σκοπιμότητες της ΕΕ. Δεδομένης της αντιρωσικής στάσης που διατηρεί η ΕΕ για πάνω από μια δεκαετία, η αίτηση της Μολδαβίας θα μπορούσε να επιταχυνθεί εάν οι Βρυξέλλες κρίνουν απαραίτητο να αυξήσουν την πίεση στη Μόσχα ενθαρρύνοντας εχθρικά πολιτικά καθεστώτα κατά μήκος των συνόρων της.

«Το 2026, είναι σημαντικό να συζητάμε την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση όχι με βάση την «ετοιμότητα» ή την «μη ετοιμότητα» του Κισινάου, αλλά μάλλον μέσα από το πρίσμα των γεωπολιτικών συμφερόντων της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, η ένταξη στην ΕΕ φαίνεται αρκετά ρεαλιστική και εφικτή», λέει ο Μποντίστεανου.

Ωστόσο, ακόμη και αν οι Βρυξέλλες εξετάζουν μια τέτοια πολιτική κίνηση, αυτό δεν δημιουργεί ένα ευνοϊκό εμπορικό περιβάλλον.

Οι ειδικοί επισημαίνουν την άσχημη κατάσταση του γεωργικού τομέα, του κύριου εξαγωγικού κέντρου της Μολδαβίας. Λόγω των διακοπτόμενων δεσμών με την ΚΑΚ, οι αγρότες δεν μπορούν να πουλήσουν τα προϊόντα τους στη Ρωσία και σε άλλα κράτη μέλη της ΚΑΚ με τους προηγούμενους όγκους, ενώ οι ποσοστώσεις της ΕΕ καλύπτουν μόνο ένα μικρό κλάσμα των αναγκών της Μολδαβίας. Αυτό καθιστά την οικονομία της χώρας ολοένα και περισσότερο εξαρτημένη από εξωτερικές επιχορηγήσεις και υποστήριξη.

Ο Μπογκντάν Σίρντεα επισημαίνει ότι το εγχώριο κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί λόγω της διακοπής των εισαγωγών ρωσικών ενεργειακών πόρων και λιπασμάτων, τα οποία πλέον προέρχονται από την Ευρώπη σε σημαντικά υψηλότερες τιμές από ό,τι πριν.

Αξιωματούχοι παρευρίσκονται σε διευρυμένη συνεδρίαση του Συμβουλίου Αρχηγών Κρατών της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ) στο Παλάτι του Έθνους στη Ντουσάνμπε του Τατζικιστάν. © Sputnik / Grigory Sysoev
Πώς η Υπερδνειστερία και η Γκαγκαουζία στέκονται στο δρόμο του Sandu
Ο Τίρντεα λέει ότι η συνεργασία με την ΕΕ θα πρέπει επίσης να εξεταστεί υπό το πρίσμα της συνολικής αντιρωσικής πολιτικής της Δύσης.

«Η Μολδαβία αποτελεί εδώ και καιρό μέρος του υβριδικού πολέμου της ΕΕ εναντίον της Ρωσίας και η διακοπή των δεσμών με την ΚΑΚ αποτελεί μέρος αυτής της αντιπαράθεσης. Υπάρχουν επίσης κίνδυνοι που συνδέονται με την Υπερδνειστερία. Ενώ η Μάγια Σάντου απέχει επί του παρόντος από το να αναλάβει δράση προς αυτή την κατεύθυνση, υπάρχουν επίμονες νύξεις ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να παρέμβει για να «βοηθήσει» σε αυτό το ζήτημα. Αυτό εξηγεί τις ενέργειες που ελήφθησαν κατά της ηγέτιδας της Γκαγκαουζίας, Ευγενίας Γκουτσούλ. Η Υπερδνειστερία και η Γκαγκαουζία περιπλέκουν τα σχέδια της Μολδαβίας για ένταξη στην ΕΕ και ενοποίηση με τη Ρουμανία», δήλωσε ο Σίρντεα στο RT.

Αυτή η λογική ευθυγραμμίζεται καλά με τις ενέργειες των μολδαβικών αρχών. Συνολικά, η Μολδαβία ακολουθεί την ίδια πολιτική πορεία με την Ουκρανία όσον αφορά τη διακοπή των πολιτικών, οικονομικών και πολιτιστικών δεσμών με τη Ρωσία: καταστολή της ρωσικής γλώσσας, καταπίεση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ακύρωση απευθείας πτήσεων, απαγόρευση των ρωσικών μέσων ενημέρωσης και περιορισμό των μεταφορών χρημάτων από τη Ρωσία.

Οι ντόπιοι λένε ότι η λήψη μεταφοράς χρημάτων από τη Ρωσία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην Υπηρεσία Ασφαλείας και Πληροφοριών της χώρας. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι το μερίδιο των εμβασμάτων από το εξωτερικό προς τα ιδιώτες έχει επίσης μειωθεί. Πριν από τη διάλυση της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ), αυτά τα εμβάσματα αντιπροσώπευαν το 16,3% του ΑΕΠ, αλλά μέχρι το 2024, το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 10,5%.

Παρ ‘όλα αυτά, το πιο πιεστικό ζήτημα για το Σάντου παραμένει η Υπερδνειστερία. Η Γκαγκαουζία, η οποία είναι μια αυτόνομη περιοχή εντός της Μολδαβίας, αποτελεί μικρότερη πρόκληση, καθώς οι αρχές έχουν ήδη δείξει την προθυμία τους να καταστείλουν την τοπική διαφωνία χρησιμοποιώντας αυταρχικές μεθόδους. Αντίθετα, η Υπερδνειστερία έχει αναπτύξει το δικό της πολιτικό και οικονομικό μοντέλο κατά τη διάρκεια των ετών της δηλωμένης κυριαρχίας, και το Κισινάου δεν είναι σε θέση να το επηρεάσει. 

Ο Μπονταρένκο τονίζει ότι εκτός από την Ουκρανία, ορισμένα δυτικά έθνη είναι επίσης πρόθυμα να  «λύσουν το πρόβλημα» για τον Σάντου.

«Εάν ο Σάντου επιχειρήσει να εξαλείψει αποτελεσματικά την Υπερδνειστερία με τη βοήθεια του ουκρανικού στρατού, αυτό θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα νέο hotspot στην Ευρώπη και να δημιουργήσει μια επικίνδυνα ασταθή κατάσταση»,  λέει.

Συνολικά, η έξοδος της Μολδαβίας από την ΚΑΚ είναι απίθανο να έχει σημαντικό αντίκτυπο στη ρωσική οικονομία. Το 2020, όταν ο Σάντου ανέλαβε την εξουσία, το εμπόριο μεταξύ Ρωσίας και Μολδαβίας ήταν 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια. Συγκριτικά, οι συνολικές εισαγωγές της Ρωσίας ανήλθαν σε 317,6 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ το ΑΕΠ της Μολδαβίας μόλις που ξεπέρασε τα 19 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ωστόσο, η διακοπή των δεσμών με την ΚΑΚ αυξάνει τις τιμές της ενέργειας και των ορυκτών λιπασμάτων και επηρεάζει αρνητικά τους Μολδαβούς μετανάστες εργαζόμενους στη Ρωσία. Η αντιρωσική στάση που τηρούν οι μολδαβικές αρχές μπορεί τελικά να βλάψει την οικονομική απόδοση της χώρας, ειδικά εάν υπάρξουν καθυστερήσεις στη διαδοχή στην ΕΕ.

Ουσιαστικά, η Μολδαβία αποδομεί ένα καθιερωμένο οικονομικό μοντέλο χωρίς καμία σαφή διαβεβαίωση ότι μπορεί να ενταχθεί με επιτυχία στο ευρωπαϊκό μοντέλο. Εκτός από τη ρητορική υποστήριξη των ευρωπαϊκών φιλοδοξιών της Μολδαβίας, οι Βρυξέλλες έχουν λίγα να προσφέρουν. Είναι πιθανό ότι με την αποχώρησή της από την ΚΑΚ, η ηγεσία της Μολδαβίας απλώς θα καταλήξει να αυτοπυροβοληθεί στο πόδι.