Ισπανία: Το γιγαντιαίο φράγμα των 202 μέτρων που «κατάπιε» ολόκληρο χωριό

Το φράγμα Almendra, ένα από τα μεγαλύτερα έργα υδροηλεκτρικής μηχανικής στην Ισπανία, δεσπόζει στην Καστίλη και Λεόν και εντυπωσιάζει τόσο με τις διαστάσεις του όσο και με την ιστορία που συνδέεται με την κατασκευή του.

Το έργο, γνωστό και ως Salto de Villarino, βρίσκεται στον ποταμό Tormes και φτάνει σε ύψος 202 μέτρων, αποτελώντας το υψηλότερο φράγμα της Ισπανίας.

Ο τεράστιος καμπυλωτός τοίχος έχει μήκος περίπου 567 μέτρα, ενώ ο ταμιευτήρας μπορεί να συγκρατήσει περίπου 2,649 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού.

Το μέγεθος της κατασκευής, σε συνδυασμό με το άγριο τοπίο της περιοχής, δημιουργεί ένα σκηνικό που θυμίζει κινηματογραφική παραγωγή.

Έξι χρόνια κατασκευής

Η κατασκευή του Almendra πραγματοποιήθηκε από το 1964 έως το 1970 και αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα τεχνικά εγχειρήματα της εποχής.

Για την προετοιμασία της περιοχής απομακρύνθηκαν περίπου 1,5 εκατομμύριο κυβικά μέτρα υλικών, ενώ ο ταμιευτήρας καταλαμβάνει έκταση περίπου 8.650 εκταρίων.

Το φράγμα σχεδιάστηκε ως κατασκευή τύπου θόλου, ώστε οι πιέσεις που δημιουργούνται από τον τεράστιο όγκο του νερού να μεταφέρονται αποτελεσματικά στα πλευρικά τοιχώματα της κοιλάδας.

Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια κυβικά μέτρα σκυροδέματος, γεγονός που αποτυπώνει την κλίμακα του έργου.

Ωστόσο, η πραγματική ιδιαιτερότητα του Almendra βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια.

Το φράγμα αποτελεί τμήμα ενός πολύ μεγαλύτερου υδροηλεκτρικού συστήματος. Ένας υπόγειος αγωγός μήκους περίπου 15 χιλιομέτρων μεταφέρει το νερό προς την περιοχή του Villarino de los Aires και τη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στον ποταμό Duero.

Ο αγωγός κατασκευάστηκε μέσα στον βράχο, έχει διάμετρο περίπου 7,5 μέτρα και διαθέτει εσωτερική επένδυση από σκυρόδεμα.

Τουρμπίνες που μπορούν να λειτουργήσουν και αντίστροφα

Το σύστημα του Almendra έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί όχι μόνο να παράγει ηλεκτρική ενέργεια αλλά και να λειτουργεί ως μηχανισμός αποθήκευσης ενέργειας.

Οι τουρμπίνες μπορούν να λειτουργούν προς δύο κατευθύνσεις. Κατά την κανονική λειτουργία, η ροή του νερού κινεί τις τουρμπίνες και παράγεται ηλεκτρική ενέργεια.

Όταν όμως η λειτουργία αντιστρέφεται, το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την άντληση του νερού προς υψηλότερο σημείο. Με αυτόν τον τρόπο αποθηκεύεται ουσιαστικά ενέργεια μέσω της μετακίνησης του νερού και μπορεί να αξιοποιηθεί ξανά όταν υπάρχει ανάγκη.

Η εγκατάσταση έχει τη δυνατότητα να μετακινεί έως και 232.000 λίτρα νερού το δευτερόλεπτο, καταδεικνύοντας το τεράστιο μέγεθος του υδροηλεκτρικού συστήματος.

Για τις ανάγκες των ανθρώπων που εργάστηκαν στην κατασκευή και λειτουργία του έργου δημιουργήθηκαν επίσης οικισμοί στην περιοχή, μεταξύ των οποίων οι La Rachita και Santa Catalina, κοντά στο Villarino de los Aires.

Το χωριό που βυθίστηκε

Πίσω όμως από το εντυπωσιακό τεχνικό επίτευγμα βρίσκεται μια ιστορία που συνδέεται με την αναγκαστική εγκατάλειψη ενός ολόκληρου χωριού.

Η δημιουργία του ταμιευτήρα οδήγησε στην εξαφάνιση του Argusino κάτω από τα νερά. Σχεδόν 400 κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις κατοικίες τους προκειμένου να προχωρήσει η δημιουργία του νέου ταμιευτήρα.

Το 1968, η περιοχή όπου βρισκόταν ο οικισμός κατακλύστηκε από το νερό. Το Argusino έπαψε ουσιαστικά να υπάρχει ως κατοικημένος τόπος και η έκτασή του ενσωματώθηκε διοικητικά στους δήμους Villa del Buey και Salce.

Έτσι, πίσω από τον τεράστιο τοίχο του Almendra δεν βρίσκεται μόνο ένα από τα σημαντικότερα υδροηλεκτρικά έργα της Ισπανίας, αλλά και η ιστορία ενός χωριού που χάθηκε κάτω από την επιφάνεια του νερού.

Η «Θάλασσα της Καστίλης»

Οι τεράστιες διαστάσεις του ταμιευτήρα έχουν χαρίσει στην περιοχή το προσωνύμιο «Mar de Castilla», δηλαδή «Θάλασσα της Καστίλης».

Με τη χωρητικότητά του, το Almendra συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους ταμιευτήρες της Ισπανίας, αν και βρίσκεται πίσω από ακόμη μεγαλύτερα έργα, όπως η La Serena και η Alcántara.

Σήμερα, το φράγμα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική υποδομή για την παραγωγή και αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ παράλληλα έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά τεχνικά έργα της σύγχρονης Ισπανίας.

Πάνω από όλα, όμως, η εικόνα του τεράστιου τοίχου των 202 μέτρων υπενθυμίζει ότι πίσω από ορισμένα από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής κρύβονται ιστορίες ολόκληρων κοινοτήτων που αναγκάστηκαν να αφήσουν πίσω τους τα σπίτια τους.