Κόσμος
Ένα σπάνιο και εξαιρετικά επικίνδυνο φαινόμενο έκανε την εμφάνισή του στη μεγάλη δασική πυρκαγιά της νοτιοδυτικής Γαλλίας, μετατρέποντας την πύρινη λαίλαπα σε ένα «ζωντανό» σύστημα που παράγει μόνο του ακραίες καιρικές συνθήκες.
Πρόκειται για το φαινόμενο πυροσωρειτομελανία (pyrocumulonimbus ή pyroCb), όπου η τεράστια θερμότητα μιας πυρκαγιάς προκαλεί τη δημιουργία ενός γιγαντιαίου καταιγιδοφόρου νέφους, ικανού να παράγει κεραυνούς, ισχυρούς ανέμους και νέες εστίες φωτιάς μακριά από το αρχικό μέτωπο.
Όπως εξήγησε ο πυρομετεωρολόγος Θοδωρής Γιάνναρος, όταν μια πυρκαγιά φτάσει στο στάδιο δημιουργίας pyroCb, «παύει να είναι μια απλή φωτιά» και μετατρέπεται σε ένα σύστημα αλληλεπίδρασης φωτιάς και ατμόσφαιρας, το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί και να αντιμετωπιστεί.
Η φωτιά που δημιούργησε τη δική της καταιγίδα
Η πυρκαγιά στη Γαλλία ενισχύθηκε τόσο πολύ, ώστε η στήλη καπνού και θερμού αέρα που ανέβαινε από τις φλόγες εξελίχθηκε σε καταιγίδα.
Οι κεραυνοί που προκλήθηκαν από το νέφος έφτασαν στο έδαφος και προκάλεσαν νέες πυρκαγιές, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την καταστροφή.
Το pyroCb λειτουργεί σαν ένας φαύλος κύκλος: η φωτιά δημιουργεί το σύννεφο και το σύννεφο στη συνέχεια ενισχύει τη φωτιά.
Οι ισχυρές ανοδικές και καθοδικές κινήσεις του αέρα μπορούν να αλλάξουν ξαφνικά την κατεύθυνση των φλογών, δημιουργώντας απρόβλεπτες καταστάσεις για τις πυροσβεστικές δυνάμεις.
«Το σύννεφο γίνεται το δικό του μετεωρολογικό σύστημα πάνω από τη φωτιά», ανέφερε ο κ. Γιάνναρος, σημειώνοντας ότι αυτό κάνει την εξέλιξη της πυρκαγιάς πολύ πιο δύσκολη στην πρόβλεψη.
Σπάνιο φαινόμενο στην Ευρώπη
Τα πυροσωρειτομελανία είναι ιδιαίτερα σπάνια στην Ευρώπη και έχουν καταγραφεί κυρίως σε περιοχές όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ, όπου έχουν συνδεθεί με μερικές από τις πιο καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών.
Η Γαλλία κατέγραψε για πρώτη φορά τέτοιο φαινόμενο, σύμφωνα με την εθνική ομοσπονδία πυροσβεστών της χώρας.
Η πυρκαγιά που ξέσπασε κοντά στο Saumos κατέκαψε εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα δασικής έκτασης, προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε κατοικίες και οδήγησε στην εκκένωση χιλιάδων ανθρώπων.
Γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αύξηση των ακραίων θερμοκρασιών και η παρατεταμένη ξηρασία δημιουργούν ολοένα πιο ευνοϊκές συνθήκες για την εμφάνιση τέτοιων φαινομένων.
Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με τις περιόδους καύσωνα και ξηρασίας να αυξάνονται, μετατρέποντας μεγάλες δασικές εκτάσεις σε εύφλεκτη ύλη.
Για τους πυροσβέστες, ένα pyroCb αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εφιάλτες, καθώς μπορεί να κλείσει ξαφνικά δρόμους διαφυγής, να δημιουργήσει νέες εστίες πίσω από τις γραμμές άμυνας και να αναγκάσει τα πληρώματα να εγκαταλείψουν την άμεση επίθεση στις φλόγες.
Όπως τονίζουν οι επιστήμονες, η μεγαλύτερη παρανόηση είναι ότι το σύννεφο αποτελεί απλώς αποτέλεσμα της φωτιάς. Στην πραγματικότητα, από τη στιγμή που σχηματιστεί, γίνεται ένας από τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την πορεία και την εξάπλωσή της.
