Κόντρα Α.Βίσση – Ν.Καρβέλα: Υπέρ του δημιουργού η νομοθεσία

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης έχει βρεθεί το τελευταίο διάστημα το ζήτημα των δικαιωμάτων στα τραγούδια που έχει γράψει ο Νίκος Καρβέλας και έχει ερμηνεύσει η Άννα Βίσση, μετά τη γνωστοποίηση της «ρήξης» μεταξύ των δύο καλλιτεχνών.

Το βασικό ερώτημα αφορά το κατά πόσο ένας δημιουργός μπορεί να περιορίσει ή να απαγορεύσει τη ζωντανή εκτέλεση των έργων του από έναν ερμηνευτή, ακόμα και όταν πρόκειται για τραγούδια που έχουν συνδεθεί επί σειρά ετών με τη φωνή του συγκεκριμένου καλλιτέχνη.

Τι προβλέπει το πλαίσιο για τα πνευματικά δικαιώματα

Με βάση το ισχύον πλαίσιο περί πνευματικής ιδιοκτησίας, τα δικαιώματα επί ενός μουσικού έργου ανήκουν στον δημιουργό, δηλαδή στον συνθέτη και τον στιχουργό, ενώ ο ερμηνευτής διαθέτει δικαιώματα που αφορούν τη δική του ερμηνεία.

Τα δικαιώματα του δημιουργού διακρίνονται, μεταξύ άλλων, σε περιουσιακά και ηθικά. Τα περιουσιακά δικαιώματα αφορούν την οικονομική εκμετάλλευση του έργου και την παροχή αδειών για τη χρήση του, ενώ το ηθικό δικαίωμα συνδέεται με την προστασία του δεσμού του δημιουργού με το έργο του.

Στην περίπτωση του Νίκου Καρβέλα, η διαχείριση συγκεκριμένων δικαιωμάτων του είχε ανατεθεί στην «Αυτοδιαχείριση». Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί, μέσω του οργανισμού είχε χορηγηθεί η σχετική άδεια για τη συναυλία της Άννας Βίσση στο ΟΑΚΑ, αφού καταβλήθηκε η προβλεπόμενη προκαταβολή.

Μετά τη συγκεκριμένη συναυλία, ωστόσο, έγινε γνωστό μέσω της δικηγόρου του συνθέτη, Αρχοντούλας Παπαπαναγιώτου, ότι ο Νίκος Καρβέλας ανακάλεσε την εξουσιοδότησή του προς την «Αυτοδιαχείριση» για την παροχή αδειών που αφορούν ζωντανές εκτελέσεις των έργων του.

Αυτό σημαίνει ότι, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ενημέρωση, για τη ζωντανή εκτέλεση των τραγουδιών του απαιτείται πλέον άδεια από τον ίδιο, αντί της προηγούμενης διαδικασίας μέσω του οργανισμού.

Τι αλλάζει για τις ζωντανές εμφανίσεις

Η αλλαγή αυτή αφορά τις δημόσιες ζωντανές εκτελέσεις των συγκεκριμένων έργων και όχι το σύνολο των δικαιωμάτων που σχετίζονται με αυτά.

Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Νίκος Καρβέλας αναλαμβάνει ο ίδιος τη διαχείριση των μηχανικών δικαιωμάτων αναπαραγωγής, καθώς και των on demand δικαιωμάτων. Η «Αυτοδιαχείριση» συνεχίζει να διαχειρίζεται άλλα δικαιώματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη χρήση των τραγουδιών σε ραδιόφωνο, τηλεόραση και καταστήματα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η δημόσια εκτέλεση τραγουδιών του δημιουργού σε συναυλίες ή άλλες ζωντανές εμφανίσεις προϋποθέτει πλέον την αντίστοιχη άδεια, σύμφωνα με το νέο καθεστώς διαχείρισης.

Οι εμφανίσεις της Άννας Βίσση

Η αλλαγή στη διαχείριση των δικαιωμάτων έχει δημιουργήσει ερωτήματα και για το πρόγραμμα των επόμενων εμφανίσεων της Άννας Βίσση, καθώς μεγάλο μέρος του ρεπερτορίου της αποτελείται από τραγούδια του Νίκου Καρβέλα.

Οι προγραμματισμένες εμφανίσεις της στο «Αθηνών Αρένα» για τον χειμώνα δεν θα πραγματοποιηθούν και η επίσημη ενημέρωση μίλησε για καθυστέρηση στις εργασίες ανακαίνισης του χώρου. Δημοσιεύματα έχουν συνδέσει την εξέλιξη και με τη διαφωνία γύρω από τα δικαιώματα, χωρίς ωστόσο αυτό να αποτελεί την επίσημη αιτιολογία της αναβολής.

Από την πλευρά της, η Άννα Βίσση έχει τη δυνατότητα να προσφύγει στη Δικαιοσύνη, εφόσον θεωρεί ότι συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, προκειμένου να αμφισβητήσει την άρνηση χορήγησης άδειας.

Μια διαφωνία με οικονομικές και καλλιτεχνικές προεκτάσεις

Η εξέλιξη επηρεάζει και την οικονομική αξιοποίηση των τραγουδιών. Η ζωντανή παρουσίαση έργων του Νίκου Καρβέλα αποτελεί σημαντικό μέρος της καλλιτεχνικής δραστηριότητας της Άννας Βίσση, ενώ παράλληλα οι σχετικές χρήσεις των τραγουδιών αποτελούν πηγή εσόδων για τον δημιουργό.

Ο Νίκος Καρβέλας έχει δηλώσει χαρακτηριστικά ότι «προτιμά την οικονομική του αυτοκτονία παρά την ηθική του δολοφονία», ενώ η Άννα Βίσση έχει απαντήσει δημόσια με τον στίχο «Θα πάμε κόντρα κι όπου βγει», από τραγούδι που δεν έχει γράψει ο ίδιος.