Αυτός είναι ο λόγος που μερικοί άνθρωποι δεν χάνουν ποτέ τον προσανατολισμό τους

Για ορισμένους ανθρώπους, η εύρεση του σωστού δρόμου μοιάζει σχεδόν αυτονόητη. Μπορούν να θυμούνται διαδρομές, να αναγνωρίζουν εύκολα σημεία αναφοράς και να προσανατολίζονται ακόμη και σε άγνωστες περιοχές.

Πίσω από αυτή την ικανότητα φαίνεται να βρίσκεται ένας συνδυασμός λειτουργιών του εγκεφάλου, παρατηρητικότητας και εξάσκησης.

Κεντρικό ρόλο στη δημιουργία των λεγόμενων «νοητών χαρτών» έχουν ο ιππόκαμπος και ο ενδορρινικός φλοιός, περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην επεξεργασία της θέσης, της κατεύθυνσης και της απόστασης. Μέσω της δραστηριότητάς τους ο άνθρωπος μπορεί να σχηματίζει μια εσωτερική αναπαράσταση του χώρου και να υπολογίζει πού βρίσκεται σε σχέση με το περιβάλλον του.

Η ικανότητα αυτή, ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από τη βιολογία. Σημαντική φαίνεται να είναι και η ενεργή παρατήρηση του περιβάλλοντος. Οι άνθρωποι με καλό προσανατολισμό τείνουν να προσέχουν κτίρια, δρόμους, δέντρα, πλατείες και άλλα χαρακτηριστικά σημεία, χρησιμοποιώντας τα ως «ορόσημα» για να θυμούνται τη διαδρομή τους.

Το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει κάποιος μπορεί επίσης να επηρεάσει τις δεξιότητές του. Η εξοικείωση με πιο σύνθετες ή ανοιχτές διαδρομές, όπως αυτές που συναντώνται σε προαστιακές και αγροτικές περιοχές, ενδέχεται να ενισχύει την ικανότητα δημιουργίας και αξιοποίησης νοητών χαρτών.

Αντίθετα, η συνεχής χρήση συστημάτων ψηφιακής πλοήγησης μπορεί να περιορίσει την ανάγκη να θυμόμαστε διαδρομές και σημεία αναφοράς. Όταν κάποιος ακολουθεί διαρκώς τις οδηγίες μιας εφαρμογής, ο εγκέφαλος δεν χρειάζεται απαραίτητα να δημιουργήσει έναν ολοκληρωμένο εσωτερικό χάρτη της περιοχής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το GPS «καταστρέφει» την ικανότητα προσανατολισμού, αλλά ότι η εξάσκηση παραμένει σημαντική. Η προσπάθεια να θυμηθούμε μια διαδρομή, να παρατηρήσουμε το περιβάλλον και να υπολογίσουμε μόνοι μας προς ποια κατεύθυνση πρέπει να κινηθούμε μπορεί να λειτουργήσει σαν άσκηση για τη χωρική μνήμη.