Γιατί ο χρόνος περνά πιο γρήγορα όσο μεγαλώνουμε: Η άσκηση των 60” που αλλάζει την αντίληψή μας

Ο χρόνος μοιάζει να επιταχύνεται όσο μεγαλώνουμε, με τα χρόνια της παιδικής ηλικίας να φαίνονται πολύ μεγαλύτερα σε σύγκριση με την ενήλικη ζωή.

Η ψυχολογία εξετάζει τους λόγους πίσω από αυτό το φαινόμενο, ενώ μια απλή άσκηση αναπνοής διάρκειας μόλις 60 δευτερολέπτων μπορεί να μας βοηθήσει να εστιάσουμε περισσότερο στο παρόν.

Η αίσθηση ότι ο χρόνος περνά όλο και πιο γρήγορα όσο μεγαλώνουμε συνδέεται με τον τρόπο που ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις εμπειρίες και αποθηκεύει τις αναμνήσεις.

Η καθημερινή ρουτίνα, η επανάληψη των ίδιων δραστηριοτήτων και η μειωμένη έκθεση σε νέα ερεθίσματα ενδέχεται να επηρεάζουν το πώς αντιλαμβανόμαστε τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου.

Υπάρχει, μάλιστα, μια απλή άσκηση που απαιτεί μόλις ένα λεπτό και μπορεί να λειτουργήσει ως μια σύντομη παύση από τους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας.

Το μόνο που χρειάζεται είναι να αφήσουμε για λίγο στην άκρη τις υποχρεώσεις μας και να συγκεντρωθούμε στην αναπνοή μας.

Γιατί τα χρόνια της παιδικής ηλικίας φαίνονται μεγαλύτερα

Όταν ήμασταν παιδιά, πολλές από τις εμπειρίες μας ήταν πρωτόγνωρες. Οι νέες γνωριμίες, τα παιχνίδια, οι εκδρομές και οι καθημερινές ανακαλύψεις δημιουργούσαν διαφορετικές αναμνήσεις, κάνοντας κάθε περίοδο να ξεχωρίζει περισσότερο.

Στην ενήλικη ζωή, αντίθετα, η καθημερινότητα συχνά ακολουθεί ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Οι επαγγελματικές υποχρεώσεις, οι μετακινήσεις και οι ίδιες δραστηριότητες μπορεί να δημιουργούν την αίσθηση ότι οι ημέρες περνούν χωρίς ιδιαίτερες διαφορές.

Όταν ανατρέχουμε στο παρελθόν, οι περίοδοι που περιλαμβάνουν πολλές διαφορετικές εμπειρίες μπορεί να μας φαίνονται μεγαλύτερες. Αντίθετα, όταν πολλές ημέρες μοιάζουν μεταξύ τους, είναι πιθανό να έχουμε λιγότερες ξεχωριστές αναμνήσεις από αυτές, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε ότι πέρασαν πολύ γρήγορα.

Η άσκηση των 60 δευτερολέπτων που μπορείς να δοκιμάσεις

Μια απλή πρακτική εστίασης στην αναπνοή μπορεί να βοηθήσει να απομακρύνουμε προσωρινά την προσοχή μας από τις σκέψεις για το παρελθόν και τις υποχρεώσεις που ακολουθούν.

Η διαδικασία διαρκεί μόλις ένα λεπτό και μπορεί να γίνει σχεδόν οπουδήποτε.

• Βάλε χρονόμετρο για 60 δευτερόλεπτα: Κάθισε άνετα και άφησε στην άκρη το κινητό σου.
• Συγκεντρώσου στην αναπνοή σου: Παρατήρησε τον αέρα καθώς εισπνέεις και εκπνέεις, χωρίς να προσπαθείς να αλλάξεις τον φυσικό ρυθμό της αναπνοής.
• Παρατήρησε όσα συμβαίνουν γύρω σου: Δώσε προσοχή στους ήχους, στη θέση του σώματός σου και στις αισθήσεις που συνήθως αγνοείς.
• Επέστρεψε στην αναπνοή σου: Αν το μυαλό σου αρχίσει να περιπλανιέται σε άλλες σκέψεις, συγκεντρώσου ξανά στην εισπνοή και την εκπνοή.

Μόλις περάσει το λεπτό, παρατήρησε αν αισθάνεσαι ότι έχεις απομακρυνθεί έστω και προσωρινά από τον ρυθμό της καθημερινότητας. Η άσκηση δεν σταματά τον χρόνο ούτε εγγυάται ότι θα τον αντιλαμβάνεσαι διαφορετικά, αλλά μπορεί να σε βοηθήσει να εστιάσεις περισσότερο σε όσα συμβαίνουν τη συγκεκριμένη στιγμή.

Πώς η μνήμη επηρεάζει την αντίληψη του χρόνου

Η επιστημονική έρευνα έχει εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στην ηλικία, την επεξεργασία των πληροφοριών και την εκτίμηση της διάρκειας.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports εξέτασε 138 άτομα διαφορετικών ηλικιών, τα οποία παρακολούθησαν δύο βίντεο ίδιας διάρκειας αλλά με διαφορετικό περιεχόμενο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες διαφορετικών ηλικιακών ομάδων δεν αντιλαμβάνονταν με τον ίδιο τρόπο τη διάρκεια του υλικού.

Παράλληλα, ο ερευνητής Adrian Bejan έχει διατυπώσει τη θεωρία ότι οι αλλαγές στον τρόπο επεξεργασίας των οπτικών πληροφοριών καθώς μεγαλώνουμε μπορεί να συνδέονται με την αίσθηση ότι ο χρόνος επιταχύνεται. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση που να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις.

Η προσοχή, οι εμπειρίες, η μνήμη και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες βιώνουμε ένα γεγονός μπορούν να επηρεάσουν την υποκειμενική αίσθηση της διάρκειας.

Γιατί οι νέες εμπειρίες κάνουν τη διαφορά

Ένας τρόπος να ξεφύγουμε από την επανάληψη της καθημερινότητας είναι να εντάξουμε σε αυτήν μικρές αλλαγές. Μια νέα δραστηριότητα, μια διαφορετική διαδρομή προς τη δουλειά ή μια επίσκεψη σε ένα μέρος που δεν έχουμε ξαναδεί μπορεί να προσφέρει νέα ερεθίσματα.

Αυτές οι εμπειρίες δημιουργούν περισσότερες ευκαιρίες για νέες αναμνήσεις και μπορούν να κάνουν μια χρονική περίοδο να ξεχωρίζει περισσότερο όταν την ανακαλούμε αργότερα.

Εξίσου σημαντικό είναι να αφιερώνουμε χρόνο σε όσα κάνουμε χωρίς να ελέγχουμε συνεχώς το κινητό μας ή να σκεφτόμαστε την επόμενη υποχρέωση. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να παρατηρούμε καλύτερα τις λεπτομέρειες μιας εμπειρίας αντί να λειτουργούμε διαρκώς στον αυτόματο πιλότο.

Ο χρόνος δεν επιταχύνεται πραγματικά όσο μεγαλώνουμε. Αυτό που μπορεί να αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο βιώνουμε τις στιγμές και θυμόμαστε όσα έχουν συμβεί. Και μερικές φορές, μια σύντομη παύση 60 δευτερολέπτων μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία να στρέψουμε ξανά την προσοχή μας στο παρόν.