Η συνήθεια που μας εξαντλεί ψυχικά χωρίς να το καταλαβαίνουμε – Πώς να προστατεύσουμε την ηρεμία μας

Η συνεχής προσπάθεια να ικανοποιούμε τους άλλους, να αποφεύγουμε τις συγκρούσεις και να ελέγχουμε τις αντιδράσεις τους μπορεί να επιβαρύνει την ψυχική μας κατάσταση, ακόμη κι όταν δεν το αντιλαμβανόμαστε.

Συχνά, η κούραση δεν σταματά όταν τελειώνει η εργάσιμη ημέρα, καθώς το μυαλό εξακολουθεί να αναλύει συζητήσεις, μηνύματα και καταστάσεις που μας προκάλεσαν ένταση.

Μια διαφωνία που δεν εξελίχθηκε όπως περιμέναμε, η ανησυχία για το πώς θα εκλάβει κάποιος τα λόγια μας ή η ενοχή επειδή αρνηθήκαμε μια χάρη μπορούν να μας απασχολούν για ώρες.

Όταν αυτό γίνεται καθημερινή συνήθεια, μεγάλο μέρος της προσοχής μας καταναλώνεται σε ζητήματα που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από εμάς.

Γιατί μας εξαντλεί η ανάγκη να ευχαριστούμε τους πάντες

Η επιθυμία να διατηρούμε καλές σχέσεις με τους ανθρώπους γύρω μας είναι φυσιολογική. Το πρόβλημα αρχίζει όταν θεωρούμε ότι είμαστε υπεύθυνοι για τη διάθεση, την απογοήτευση ή την αποδοχή τους.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να αποφεύγουμε να εκφράσουμε τη γνώμη μας για να μην προκαλέσουμε αντιδράσεις, να δεχόμαστε υποχρεώσεις που δεν θέλουμε ή να αλλάζουμε τις αποφάσεις μας από φόβο μήπως δυσαρεστήσουμε κάποιον.

Παράλληλα, είναι πιθανό να επαναλαμβάνουμε στο μυαλό μας μια συζήτηση, αναζητώντας τι θα μπορούσαμε να είχαμε πει διαφορετικά. Ακόμη κι όταν το γεγονός έχει τελειώσει, η σκέψη συνεχίζεται και δεν μας επιτρέπει να αποφορτιστούμε.

Η ανάγκη να έχουμε τον έλεγχο του τρόπου με τον οποίο μας αντιμετωπίζουν οι άλλοι μπορεί, επομένως, να δημιουργεί πρόσθετη ψυχική πίεση. Δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι όλοι θα συμφωνούν μαζί μας ή ότι κανείς δεν θα παρεξηγήσει τις επιλογές μας.

Πώς να σταματήσουμε να αναλαμβάνουμε ευθύνες που δεν μας αναλογούν

Ένα από τα σημαντικότερα βήματα είναι να διαχωρίσουμε τη δική μας ευθύνη από εκείνη των άλλων ανθρώπων.

Μπορούμε να ακούμε έναν φίλο που αντιμετωπίζει δυσκολίες, να προσφέρουμε βοήθεια και να δείχνουμε κατανόηση.

Δεν είναι, όμως, απαραίτητο να αναλαμβάνουμε την επίλυση κάθε προβλήματός του ή να αισθανόμαστε ότι αποτύχαμε αν δεν καταφέρουμε να τον κάνουμε να νιώσει καλύτερα.

Το ίδιο ισχύει στις προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις. Όταν κάποιος διαφωνεί με μια απόφασή μας, μπορούμε να εξηγήσουμε τους λόγους μας χωρίς να επιμένουμε μέχρι να εξασφαλίσουμε την έγκρισή του.

Αντίστοιχα, όταν ένας άνθρωπος ακυρώνει ένα ραντεβού ή δεν ανταποκρίνεται όπως περιμέναμε, έχουμε τη δυνατότητα να εκφράσουμε τη δυσαρέσκειά μας και να αποφασίσουμε πώς θέλουμε να κινηθούμε στη συνέχεια. Δεν μπορούμε, όμως, να επιβάλουμε τη συμπεριφορά που θα θέλαμε να έχει.

Η αποδοχή αυτής της πραγματικότητας δεν σημαίνει αδιαφορία. Σημαίνει ότι δεν εξαντλούμε την ενέργειά μας προσπαθώντας να ελέγξουμε όσα βρίσκονται έξω από τις δυνατότητές μας.

Η σημασία των προσωπικών ορίων

Η προστασία της ψυχικής ηρεμίας συνδέεται άμεσα με την ικανότητά μας να θέτουμε όρια. Αυτό δεν απαιτεί απαραίτητα έντονες συζητήσεις ή αντιπαραθέσεις. Μπορεί να ξεκινήσει με απλές αποφάσεις στην καθημερινότητά μας.

Μερικές φορές, αρκεί να αρνηθούμε μια επιπλέον υποχρέωση επειδή είμαστε κουρασμένοι, να ζητήσουμε χρόνο για τον εαυτό μας ή να σταματήσουμε μια συζήτηση που επαναλαμβάνεται χωρίς να οδηγεί κάπου.

Η δυσκολία συχνά εμφανίζεται μετά την άρνηση. Μπορεί να αναρωτιόμαστε αν ο άλλος θύμωσε, αν μας παρεξήγησε ή αν θα αλλάξει η στάση του απέναντί μας.

Ωστόσο, το γεγονός ότι κάποιος δυσαρεστήθηκε δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάναμε κάτι λάθος.

Τα όρια δεν αποτελούν απαραίτητα ένδειξη απόστασης ή έλλειψης ενδιαφέροντος. Μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση πιο ισορροπημένων σχέσεων, καθώς επιτρέπουν και στις δύο πλευρές να εκφράζουν τις ανάγκες τους με μεγαλύτερη ειλικρίνεια.

Πέντε τρόποι για να προστατεύσουμε την ηρεμία μας

Υπάρχουν ορισμένες πρακτικές που μπορούν να μας βοηθήσουν να περιορίσουμε την περιττή ψυχική επιβάρυνση:

• Να μη λέμε πάντα «ναι»: Πριν αποδεχτούμε μια υποχρέωση, μπορούμε να εξετάσουμε αν έχουμε πραγματικά τον χρόνο και τη διάθεση να την αναλάβουμε.
• Να αποφεύγουμε την ατελείωτη ανάλυση: Μια συζήτηση που έχει ολοκληρωθεί δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται διαρκώς στο μυαλό μας, ειδικά όταν δεν υπάρχει κάτι ουσιαστικό που μπορούμε να αλλάξουμε.
• Να εκφράζουμε τη διαφωνία μας: Μπορούμε να υποστηρίζουμε τη θέση μας με σεβασμό, χωρίς να απαιτούμε από όλους να συμφωνήσουν μαζί μας.
• Να ξεχωρίζουμε τη συμπαράσταση από την ευθύνη: Είναι δυνατό να βοηθάμε τους ανθρώπους που αγαπάμε χωρίς να αναλαμβάνουμε όλες τις δυσκολίες τους.
• Να αφήνουμε χρόνο για ξεκούραση: Η απομάκρυνση από τις υποχρεώσεις, η χαλάρωση και οι δραστηριότητες που μας ευχαριστούν αποτελούν σημαντικό μέρος της καθημερινής φροντίδας του εαυτού μας.

Η ψυχική εξάντληση δεν οφείλεται πάντα στους άλλους

Η υπερβολική ενασχόληση με τις αντιδράσεις των άλλων μπορεί να αποτελεί πηγή άγχους, όμως δεν είναι η μοναδική αιτία της ψυχικής κόπωσης.

Οι απαιτητικές συνθήκες εργασίας, η έλλειψη ύπνου, οι πολλές υποχρεώσεις και ο ανεπαρκής χρόνος ανάπαυσης μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ευεξία μας.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να εξετάζουμε συνολικά την καθημερινότητά μας και να μην αποδίδουμε κάθε μορφή εξάντλησης στον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τις σχέσεις μας.

Το ζητούμενο δεν είναι να πάψουμε να ενδιαφερόμαστε για τους άλλους, αλλά να αναγνωρίσουμε ότι οι ανάγκες τους δεν μπορούν να προηγούνται πάντοτε των δικών μας.

Η φροντίδα των ανθρώπων γύρω μας και ο σεβασμός στον εαυτό μας μπορούν να συνυπάρχουν.

Μια χρήσιμη σκέψη στο τέλος μιας δύσκολης ημέρας είναι να αναρωτηθούμε πόση ενέργεια αφιερώσαμε σε όσα μπορούσαμε πραγματικά να επηρεάσουμε και πόση σε όσα δεν περνούσαν από το χέρι μας.

Η διάκριση αυτή μπορεί να αποτελέσει την αρχή για μια καθημερινότητα με λιγότερη περιττή ένταση και περισσότερο χώρο για ξεκούραση.