Γιατί τα αεροπλάνα αποφεύγουν να πετούν πάνω από ορισμένες περιοχές του πλανήτη;

Αν κοιτάξεις έναν παγκόσμιο χάρτη αεροπορικών διαδρομών, μπορεί να παρατηρήσεις κάτι παράξενο. Υπάρχουν τεράστιες περιοχές πάνω από τις οποίες περνούν καθημερινά εκατοντάδες αεροσκάφη και άλλες που μοιάζουν σχεδόν… άδειες.

Αυτό δεν συμβαίνει επειδή τα αεροπλάνα «δεν μπορούν» να πετάξουν πάνω από αυτές.

Συνήθως υπάρχει ένας πολύ συγκεκριμένος λόγος.

Και κάποιες φορές περισσότεροι από ένας.

Οι εμπόλεμες ζώνες

Ο πιο προφανής λόγος είναι η ασφάλεια.

Όταν σε μια περιοχή βρίσκεται σε εξέλιξη πολεμική σύγκρουση, οι αεροπορικές εταιρείες μπορούν να αλλάξουν τις διαδρομές τους ή να σταματήσουν εντελώς να χρησιμοποιούν τον συγκεκριμένο εναέριο χώρο.

Ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο μαχητικά αεροσκάφη. Σύγχρονα αντιαεροπορικά συστήματα μπορούν να πλήξουν στόχους σε μεγάλα ύψη, γεγονός που καθιστά μια ενεργή ζώνη συγκρούσεων ιδιαίτερα επικίνδυνη για την πολιτική αεροπορία.

Γι’ αυτό υπάρχουν κρατικές απαγορεύσεις, διεθνείς προειδοποιήσεις και συνεχείς αξιολογήσεις κινδύνου.

Τα Ιμαλάια δημιουργούν διαφορετικό πρόβλημα

Σε ορισμένες περιοχές ο λόγος είναι γεωγραφικός.

Τα μεγάλα επιβατικά αεροσκάφη μπορούν φυσικά να πετάξουν πάνω από πολύ ψηλά βουνά. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν πρέπει να αντιμετωπιστεί ένα έκτακτο περιστατικό.

Σε περίπτωση απώλειας πίεσης στην καμπίνα, για παράδειγμα, το αεροσκάφος πρέπει να κατέβει γρήγορα σε ασφαλέστερο ύψος όπου υπάρχει περισσότερο διαθέσιμο οξυγόνο.

Πάνω από μια τεράστια οροσειρά με κορυφές που πλησιάζουν ή ξεπερνούν τα οκτώ χιλιόμετρα, οι επιλογές γίνονται πολύ πιο περιορισμένες.

Η ύπαρξη κατάλληλων αεροδρομίων για αναγκαστική προσγείωση παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό μιας διαδρομής.

Δεν πετάς πάντα σε ευθεία γραμμή

Υπάρχει και μια οπτική παγίδα.

Οι επίπεδοι παγκόσμιοι χάρτες παραμορφώνουν την πραγματική γεωμετρία της Γης. Έτσι μια διαδρομή που πάνω στον χάρτη φαίνεται τεράστια παράκαμψη μπορεί στην πραγματικότητα να βρίσκεται πολύ κοντά στη συντομότερη απόσταση μεταξύ δύο πόλεων πάνω σε μια σφαίρα.

Γι’ αυτό αρκετές πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής κινούνται πολύ βορειότερα απ’ όσο θα περίμενε κάποιος κοιτάζοντας έναν συμβατικό χάρτη.

Καιρός, ηφαίστεια και στρατιωτικές περιοχές

Οι πιλότοι και οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη ακραία καιρικά φαινόμενα.

Ισχυρές καταιγίδες μπορούν να αναγκάσουν ένα αεροσκάφος να πραγματοποιήσει μεγάλη παράκαμψη, ενώ η ηφαιστειακή τέφρα αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για τους κινητήρες.

Παράλληλα, υπάρχουν στρατιωτικές και άλλες περιοχές περιορισμένης ή απαγορευμένης πρόσβασης, στις οποίες η πολιτική αεροπορία δεν μπορεί να κινείται ελεύθερα.

Το παράδειγμα της Ανταρκτικής
Οι εμπορικές πτήσεις πάνω από την Ανταρκτική είναι επίσης περιορισμένες σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη.

Δεν υπάρχει κάποιο μυστηριώδες «αόρατο σύνορο».

Η απομόνωση, οι ακραίες καιρικές συνθήκες και κυρίως η μικρή διαθεσιμότητα κατάλληλων αεροδρομίων για έκτακτες ανάγκες κάνουν τις συγκεκριμένες διαδρομές επιχειρησιακά πολύ πιο περίπλοκες.

Η διαδρομή μπορεί να αλλάξει ακόμη και την τελευταία στιγμή

Η πορεία μιας πτήσης δεν καθορίζεται απλώς με μια γραμμή ανάμεσα στο σημείο Α και το σημείο Β.

Οι αεροπορικές εταιρείες εξετάζουν τον καιρό, τους ανέμους, τους περιορισμούς του εναέριου χώρου, τις διαθέσιμες εναλλακτικές προσγειώσεις, το κόστος καυσίμων και πολλούς ακόμη παράγοντες.

Γι’ αυτό, όταν κοιτάζεις την οθόνη του αεροπλάνου και αναρωτιέσαι «γιατί κάνουμε τόσο μεγάλο κύκλο;», η απάντηση μπορεί να βρίσκεται χιλιάδες μέτρα χαμηλότερα – ή σε μια περιοχή εκατοντάδες χιλιόμετρα μπροστά.