Μύδια, στρείδια και γαρίδες: Η «κρυφή» διατροφική αξία των θαλασσινών

Όταν γίνεται λόγος για τα οφέλη των τροφών που προέρχονται από τη θάλασσα, τα ψάρια είναι συνήθως αυτά που κλέβουν την παράσταση.

Ο σολομός και οι σαρδέλες συνδέονται με τα ωμέγα-3, τα λιπαρά ψάρια με τη βιταμίνη D και γενικότερα τα ψάρια με την υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνη.

Μια νέα διεθνής μελέτη, ωστόσο, έρχεται να αναδείξει μια λιγότερο προβεβλημένη κατηγορία: τα υδρόβια ασπόνδυλα. Μύδια, στρείδια, αχιβάδες, γαρίδες, καβούρια, καλαμάρια, χταπόδια και αχινοί φαίνεται πως αποτελούν σημαντικές πηγές μιας σειράς απαραίτητων θρεπτικών συστατικών.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αρκετά από αυτά τα τρόφιμα παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλή διατροφική πυκνότητα, ειδικά σε μικροθρεπτικά συστατικά που συχνά δεν προσλαμβάνουμε σε επαρκείς ποσότητες.

Η έρευνα ξεχωρίζει και για την κλίμακά της. Η επιστημονική ομάδα, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια θαλάσσιων επιστημών Jessica Zamborain-Mason και τη συμμετοχή ερευνητών από ιδρύματα όπως το Harvard T.H. Chan School of Public Health και το Lancaster University, συγκέντρωσε στοιχεία για τη διατροφική σύσταση υδρόβιων ασπόνδυλων.

Η αρχική βάση περιλάμβανε 13.888 δείγματα από 465 διαφορετικά είδη. Επειδή, όμως, οι διαθέσιμες εργαστηριακές αναλύσεις είναι περιορισμένες για τα περισσότερα είδη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν στατιστικά μοντέλα, συνδυάζοντας τα υπάρχοντα δεδομένα με οικολογικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά.

Με αυτόν τον τρόπο εκτιμήθηκε η θρεπτική σύσταση συνολικά 50.807 ειδών μακροασπόνδυλων που καταγράφονται στη διεθνή βάση SeaLifeBase. Συνολικά εξετάστηκαν 30 διαφορετικά θρεπτικά συστατικά που θεωρούνται σημαντικά για την ανθρώπινη υγεία.

Μύδια και στρείδια πλούσια σε Β12, σίδηρο και ιώδιο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δίθυρα μαλάκια, στα οποία ανήκουν τα μύδια, τα στρείδια και οι αχιβάδες.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η συγκεκριμένη κατηγορία εμφάνισε τις υψηλότερες εκτιμώμενες συγκεντρώσεις σε σίδηρο, ιώδιο, ψευδάργυρο και βιταμίνη Β12 σε σύγκριση με άλλες ομάδες υδρόβιων ασπόνδυλων.

Ειδικά η βιταμίνη Β12 παρουσιάζει εντυπωσιακά μεγέθη σε επίπεδο συνολικής παραγωγής. Η ποσότητα Β12 που περιέχεται στην παγκόσμια παραγωγή υδρόβιων ασπόνδυλων από αλιεία και υδατοκαλλιέργειες θα μπορούσε θεωρητικά να καλύψει τις ετήσιες ανάγκες περισσότερων από 5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων.

Αντίστοιχα, η παγκόσμια παραγωγή καλλιεργούμενων μαλακίων περιέχει ποσότητα Β12 που αντιστοιχεί στις ετήσιες ανάγκες περισσότερων από 4 δισεκατομμυρίων ανθρώπων.

Και ο αχινός έχει υψηλή διατροφική αξία

Ξεχωριστή θέση στη μελέτη έχουν τα εχινόδερμα, δηλαδή οργανισμοί όπως οι αχινοί και τα ολοθούρια.

Τα συγκεκριμένα θαλάσσια είδη παρουσίασαν υψηλότερες συγκεντρώσεις σε σελήνιο, μαγνήσιο, μαγγάνιο και νάτριο σε σχέση με άλλες ομάδες ασπόνδυλων που εξετάστηκαν.

Τι προσφέρουν 100 γραμμάρια

Οι ερευνητές προσπάθησαν να μετατρέψουν τα ευρήματα σε πιο πρακτικά δεδομένα, εξετάζοντας τη μέση θρεπτική αξία 100 γραμμαρίων ωμού μυϊκού ιστού υδρόβιων ασπόνδυλων.

Με βάση τις μέσες εκτιμήσεις, η ποσότητα αυτή μπορεί να καλύψει πάνω από το 85% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης για σελήνιο, χρώμιο και βιταμίνη Β12, ενώ ξεπερνά το 50% για χαλκό και ιώδιο.

Παράλληλα, τα 100 γραμμάρια μπορούν κατά μέσο όρο να παρέχουν πάνω από το 45% των αναγκών σε νιασίνη και στα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα DHA και EPA, καθώς και πάνω από το 20% των αναγκών σε πρωτεΐνη, μαγνήσιο και σίδηρο.

Οι συγκεκριμένες τιμές αποτελούν μέσους όρους και δεν σημαίνει ότι κάθε είδος θαλασσινού παρουσιάζει ακριβώς την ίδια διατροφική σύσταση.

Το περιβάλλον επηρεάζει τη διατροφική σύσταση

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι οι σημαντικές διαφοροποιήσεις που καταγράφηκαν μεταξύ των ειδών.

Μεγάλες διακυμάνσεις εντοπίστηκαν, μεταξύ άλλων, στο ιώδιο, το χρώμιο, το σελήνιο και τις βιταμίνες Β12 και Α.

Ρόλο φαίνεται να παίζουν και οι συνθήκες στις οποίες ζουν οι οργανισμοί. Είδη που προέρχονται από ψυχρότερα νερά συνδέθηκαν με υψηλότερες συγκεντρώσεις των ωμέγα-3 DHA και EPA, ενώ οργανισμοί που ζουν σε μεγαλύτερα βάθη παρουσίασαν υψηλότερες συγκεντρώσεις σε DHA, EPA, σίδηρο, ιώδιο και σελήνιο.

Παράλληλα, ο τρόπος κατανάλωσης μπορεί να επηρεάζει την πρόσληψη συγκεκριμένων μετάλλων. Τα ολόκληρα ή αποξηραμένα ασπόνδυλα εμφάνισαν υψηλότερες συγκεντρώσεις ορισμένων στοιχείων, όπως σίδηρος, ασβέστιο, ψευδάργυρος, φώσφορος και μαγνήσιο, σε σχέση με τον ωμό μυϊκό ιστό.

Θαλασσινά ή ψάρια;

Η μελέτη δεν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα θαλασσινά είναι συνολικά πιο θρεπτικά από τα ψάρια. Αντίθετα, αναδεικνύει τις διαφορετικές διατροφικές ιδιότητες κάθε κατηγορίας.

Ορισμένα μαλάκια μπορούν να προσφέρουν υψηλότερες ποσότητες βιταμίνης Β12, σιδήρου, ιωδίου, μαγγανίου, μαγνησίου και ψευδαργύρου ανά 100 γραμμάρια. Από την άλλη πλευρά, τα ψάρια εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πηγή πρωτεΐνης και αρκετών λιπαρών οξέων.

Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι επομένως η διατροφική ποικιλία. Διαφορετικές τροφές από τη θάλασσα προσφέρουν διαφορετικούς συνδυασμούς θρεπτικών συστατικών, γεγονός που ενισχύει τη σημασία μιας ισορροπημένης διατροφής.