Έχετε βρεθεί ποτέ σε έναν χώρο και χωρίς να κοιτάξετε προς κάποια συγκεκριμένη κατεύθυνση, αισθανθήκατε ξαφνικά ότι κάποιος σας παρατηρεί;
Και όταν τελικά γυρίσατε, διαπιστώσατε ότι πράγματι κάποιος είχε στραμμένο το βλέμμα του πάνω σας;
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα συνηθισμένο συναίσθημα, το οποίο έχει απασχολήσει εδώ και χρόνια τους επιστήμονες.
Η εξήγηση πάντως, δεν φαίνεται να βρίσκεται σε κάποιο «έκτο αισθητήριο» ή σε μια μυστηριώδη ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε ένα βλέμμα από απόσταση.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι εξαιρετικά ευαίσθητος στα κοινωνικά σήματα και ειδικά στην κατεύθυνση του βλέμματος.
- Ο εγκέφαλος «διαβάζει» περισσότερα απ’ όσα αντιλαμβανόμαστε
Ακόμη και χωρίς να κοιτάζουμε κάποιον απευθείας, μπορούμε να αξιοποιήσουμε πληροφορίες από την περιφερειακή όραση.
Η θέση του κεφαλιού, η κίνηση του σώματος ή μια ανεπαίσθητη αλλαγή στο οπτικό μας πεδίο μπορεί να δώσουν στον εγκέφαλο στοιχεία ότι ένα άτομο ενδέχεται να μας κοιτάζει.
Μάλιστα, έρευνες έχουν δείξει ότι η αντίληψη του άμεσου βλέμματος ενεργοποιεί μηχανισμούς που σχετίζονται με την προσοχή και την επεξεργασία πληροφοριών που αφορούν τον ίδιο μας τον εαυτό.
Η αίσθηση ότι αποτελούμε αντικείμενο προσοχής μπορεί, επομένως, να κάνει τον εγκέφαλο ακόμη πιο alert απέναντι σε σχετικά ερεθίσματα.
- Γιατί μερικές φορές κάνουμε λάθος;
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν σημαίνει πως κάθε φορά που νιώθουμε ένα βλέμμα, κάποιος πράγματι μας κοιτάζει.
Σε αμφίβολες συνθήκες, οι άνθρωποι έχουν την τάση να υπερεκτιμούν την πιθανότητα ότι αποτελούν αντικείμενο παρατήρησης.
Αυτό μπορεί να λειτουργεί ως ένας μηχανισμός «προφύλαξης»: είναι προτιμότερο ο εγκέφαλος να μας κάνει να ελέγξουμε μία πιθανή απειλή που τελικά δεν υπάρχει, παρά να αγνοήσουμε μια πραγματική.
Άλλωστε, η περιφερειακή όραση είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ταχεία ανίχνευση πιθανών απειλητικών ερεθισμάτων.
Μελέτες έχουν δείξει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να αντιδράσει πολύ γρήγορα σε σημάδια κινδύνου που εμφανίζονται έξω από το κεντρικό οπτικό πεδίο.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα αισθανθείτε ξαφνικά ένα βλέμμα στην πλάτη σας, ίσως δεν πρόκειται για «διαίσθηση».
Ο εγκέφαλός σας πιθανότατα έχει συλλέξει μικρά οπτικά και κοινωνικά στοιχεία πριν ακόμη προλάβετε να τα αντιληφθείτε συνειδητά.
