ΔΕΕ: Επιστροφή χρημάτων από τραπεζικές απάτες ακόμη και όταν υπάρχει βαριά αμέλεια του πελάτη

Σημαντικές διευκρινίσεις για την προστασία των καταναλωτών από τις ηλεκτρονικές τραπεζικές απάτες δίνει απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), η οποία εκδόθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2026 και αφορά υπόθεση phishing στην Πολωνία.

Σύμφωνα με την απόφαση στην υπόθεση C-70/25 (Tukowiecka), οι τράπεζες οφείλουν να επιστρέφουν άμεσα τα χρήματα που αφαιρούνται από λογαριασμούς μέσω μη εγκεκριμένων συναλλαγών, ακόμη και όταν υποστηρίζουν ότι ο πελάτης επέδειξε βαριά αμέλεια στη φύλαξη των κωδικών του.

Η υποχρέωση αυτή διαχωρίζεται από το ζήτημα της τελικής ευθύνης για την οικονομική ζημία. Η τράπεζα μπορεί να διεκδικήσει εκ των υστέρων την επιστροφή των χρημάτων, εφόσον αποδείξει ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Πώς έγινε η απάτη με την πλαστή τραπεζική ιστοσελίδα

Η υπόθεση ξεκίνησε όταν γυναίκα στην Πολωνία επιχείρησε να πουλήσει ένα αντικείμενο μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας αγγελιών.

Ένα άτομο που εμφανίστηκε ως υποψήφιος αγοραστής τής έστειλε σύνδεσμο, ο οποίος οδηγούσε σε πλαστή ιστοσελίδα που μιμούνταν την επίσημη ιστοσελίδα της τράπεζάς της.

Η γυναίκα καταχώρισε εκεί τα στοιχεία πρόσβασής της, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για τη μεταφορά περίπου 700 ευρώ από τον τραπεζικό της λογαριασμό.

Όταν ενημέρωσε την τράπεζα την επόμενη ημέρα και ζήτησε την επιστροφή του ποσού, το αίτημά της απορρίφθηκε. Η τράπεζα επικαλέστηκε βαριά αμέλεια εκ μέρους της πελάτισσας, με αποτέλεσμα η διαφορά να οδηγηθεί σε πολωνικό δικαστήριο και από εκεί στο ΔΕΕ.

Πότε πρέπει να επιστρέφονται τα χρήματα

Ερμηνεύοντας την ευρωπαϊκή Οδηγία 2015/2366 (PSD2) για τις υπηρεσίες πληρωμών, το ΔΕΕ έκρινε ότι η τράπεζα οφείλει να επιστρέφει το ποσό μιας μη εγκεκριμένης συναλλαγής χωρίς καθυστέρηση και, το αργότερο, έως το τέλος της επόμενης εργάσιμης ημέρας από τη στιγμή που διαπίστωσε ή ενημερώθηκε για τη συναλλαγή.

Βασική προϋπόθεση είναι ο πελάτης να έχει ενημερώσει την τράπεζα χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

Η απλή επίκληση ότι ο πελάτης δεν προστάτευσε επαρκώς τους κωδικούς ασφαλείας του δεν αρκεί για να ανασταλεί η υποχρέωση επιστροφής.

Εξαίρεση προβλέπεται όταν η τράπεζα έχει βάσιμους λόγους να υποπτεύεται ότι ο ίδιος ο πελάτης διέπραξε απάτη και γνωστοποιεί τους σχετικούς λόγους στην αρμόδια εθνική αρχή.

Πότε μπορεί να ευθύνεται ο πελάτης

Η απόφαση δεν απαλλάσσει αυτομάτως τους πελάτες από κάθε ευθύνη. Οι τράπεζες διατηρούν το δικαίωμα να διεκδικήσουν εκ των υστέρων την αποκατάσταση της ζημίας, εφόσον αποδείξουν ότι αυτή προκλήθηκε από δόλο ή βαριά αμέλεια του πελάτη, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες διατάξεις.

Το βάρος απόδειξης της βαριάς αμέλειας φέρει η τράπεζα. Επομένως, το γεγονός ότι κάποιος καταχώρισε τους κωδικούς του σε πλαστή ιστοσελίδα δεν αρκεί αυτομάτως για να θεωρηθεί υπεύθυνος για τη ζημία.

Με την απόφασή του, το ΔΕΕ διαχωρίζει την άμεση επιστροφή των χρημάτων από τον μεταγενέστερο καταλογισμό της ευθύνης, ενισχύοντας την προστασία των καταναλωτών απέναντι στις ηλεκτρονικές τραπεζικές απάτες.