Ελληνική αεράμυνα στη Βουλγαρία και επιστροφή των εκκλησιαστικών θησαυρών Εικοσιφοίνισσας και Τιμίου Προδρόμου

Έγινε και αυτό. Με απόφαση του ΚΥΣΕΑ αρχές Μαρτίου μετακινείται μια πυροβολαρχία PATRIOT στη Βόρεια Ελλάδα για την αντιβαλλιστική κάλυψη μεγάλου τμήματος της επικράτειας της Βουλγαρίας και 2 ανώτεροι αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας μεταβαίνουν στο Κέντρο Επιχειρήσεων των βουλγαρικών Ενόπλων Δυνάμεων, στη Σόφια.

Παράλληλα, ένα ζεύγος F-16 μετασταθμεύει σε αεροδρόμιο της Βόρειας Ελλάδας για τον ίδιο λόγο.

Ενόψει λοιπόν της παραπάνω  έμπρακτης ευρωπαϊκής αλληλεγγύης που εκφράζει η Αθήνα προς τη Σόφια, είναι προφανές ότι έχει έρθει πλέον η στιγμή η ελληνική κυβέρνηση να θέσει μετ΄ επιτάσεως το πάγιο ελληνικό αίτημα της επιστροφής των ανεκτίμητης αξίας εκκλησιαστικών κειμηλίων της Ιεράς Μονής Εικοσιφοινίσσης Παγγαίου και της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών που λεηλατήθηκαν από τα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής το 1917.

Ειδικότερα με δύο γραπτές ερωτήσεις μου στις 27/9/2017 και 4/10/2017 εισήγαγα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το θέμα της λεηλασίας του εκκλησιαστικού και πολιτιστικού μας πλούτου από τις παραπάνω δύο Ιερές Μονές, ζητώντας απαντήσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που προτίθεται να λάβει, σε συνεργασία με τις Ελληνικές Αρχές, ώστε να επιστραφούν οι κλεμμένοι θησαυροί στην Πατρίδα μας, σύμφωνα με την Οδηγία 93/7/EOK για την επιστροφή στον τόπο προέλευσής τους των κλαπέντων αρχαιολογικών θησαυρών και τη Σύμβαση της ΟΥΝΕΣΚΟ UNIDROIT του 1970, για τον επαναπατρισμό των πολιτιστικών αγαθών.

Στις εν λόγω γραπτές ερωτήσεις μου επισήμανα ότι Μεγάλη Δευτέρα, στις 27/3/1917 ο Βουλγαρικός κατοχικός στρατός  επέδραμε στην Μ.Εικοσιφοίνισσας, την οποία λεηλάτησε, αρπάζοντας συνολικά 907 ιερά λατρευτικά αντικείμενα, 430 χειρόγραφους κώδικες, 467 αρχέτυπα.

Εκτός από την Μ.Εικοσιφοίνισσας, οι Βούλγαροι κατακτητές λεηλάτησαν και τη βιβλιοθήκη της  Μ.Τιμίου Προδρόμου Σερρών, από την οποία αφαίρεσαν, μεταξύ άλλων, 100 επί μεμβράνης χειρόγραφα, πάνω από 200 χαρτώα, 1500 έντυπα βιβλία, όπως ο Κώδικας Α΄ της Μονής, το κτιτορικόν τυπικό και δέκα Νομοκανόνες και πολλά πολύτιμα ιερά αντικείμενα.

Τα περισσότερα από τα κειμήλια που εκλάπησαν και αποτελούν πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας, σήμερα κρατούνται παράνομα στη Σόφια, στο Κέντρο Σλαβοβυζαντινών Σπουδών Ivan Dujev και στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Βουλγαρίας, ενώ κάποια άλλα πουλήθηκαν ή έφτασαν με άλλους τρόπους, μέσω Βουλγαρίας, σε βιβλιοθήκες εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και ιδιωτικές συλλογές της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Μάλιστα τρία κειμήλια της Μ.Εικοσιφοίνισσας επιστράφηκαν από τις ΗΠΑ το 2016, 2020 και 2023.

Απαντώντας στις 16 Νοεμβρίου 2017 στις παραπάνω γραπτές μου ερωτήσεις η επίτροπος κυρία  Bieńkowska επισήμανε ότι «η οδηγία 2014/60/ΕΕ(1) της 15ης Μαΐου 2014 προβλέπει μηχανισμούς συνεργασίας και δικαστικούς μηχανισμούς για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν απομακρυνθεί παράνομα από το έδαφος μιας χώρας της ΕΕ και έχουν μεταφερθεί στο έδαφος άλλης χώρας της ΕΕ από την 1η Ιανουαρίου 1993 και μετά.

Η οδηγία αυτή δεν έχει αναδρομική ισχύ. Και συνέχισε με νόημα ανοίγοντας το δρόμο για την επιστροφή των παραπάνω κλαπέντων εκκλησιαστικών κειμηλίων: «Ωστόσο, κάθε κράτος μέλος μπορεί να εφαρμόσει σε εθελοντική βάση τις ρυθμίσεις που προβλέπονται στην εν λόγω οδηγία για αιτήματα επιστροφής πολιτιστικών αγαθών που απομακρύνθηκαν παράνομα από το έδαφος άλλου κράτους μέλους πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993».

Ήρθε λοιπόν η ώρα της επιστροφής στην Ελλάδα των λεηλατηθέντων εκκλησιαστικών θησαυρών της Μ.Εικοσιφοίνισσας και της Μ.Τιμίου Προδρόμου. Οψόμεθα.