Ανησυχητική νέα μελέτη για την Αφρική: Tεράστια στήλη θερμού πετρώματος από τα έγκατα της Γης «διαλύει» την ήπειρο

Μια γιγαντιαία ανοδική ροή θερμού υλικού από βαθιά στο εσωτερικό της Γης φαίνεται να επηρεάζει καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο η αφρικανική ήπειρος διασπάται σταδιακά.

Νέα επιστημονική μελέτη συνδέει το φαινόμενο με τις ασυνήθιστες κινήσεις που έχουν καταγραφεί στο Ρήγμα της Ανατολικής Αφρικής.

Loading ...

Το συγκεκριμένο ρήγμα αποτελεί το μεγαλύτερο ενεργό σύστημα ηπειρωτικής ρηγμάτωσης στον κόσμο. Εκεί, η αφρικανική λιθόσφαιρα τεντώνεται και λεπταίνει, καθώς οι τεκτονικές πλάκες απομακρύνονται μεταξύ τους. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να προκαλεί κυρίως κινήσεις κάθετες προς τον άξονα του ρήγματος.

Ωστόσο, πολυετείς μετρήσεις GPS αποκάλυψαν ότι σε αρκετά σημεία του ρήγματος η επιφάνεια της Γης μετακινείται και προς τα βόρεια, δηλαδή παράλληλα με το ρήγμα. Το φαινόμενο παρέμενε δύσκολο να εξηγηθεί μόνο από τις επιφανειακές δυνάμεις που προκαλούν τη διάνοιξη της ηπείρου.

Ερευνητική ομάδα από το Virginia Tech χρησιμοποίησε τρισδιάστατα υπολογιστικά μοντέλα για να εξετάσει την προέλευση αυτής της ασυνήθιστης κίνησης.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το λεγόμενο Αφρικανικό Υπερπλουμ, μια τεράστια στήλη θερμού υλικού που ανεβαίνει από βαθιά στον μανδύα κάτω από τη νοτιοδυτική Αφρική και στη συνέχεια κινείται προς τα βορειοανατολικά.

Καθώς το θερμό υλικό μετακινείται προς τα βόρεια και πλησιάζει την επιφάνεια, φαίνεται να παρασύρει και να επηρεάζει την υπερκείμενη λιθόσφαιρα. Με αυτόν τον τρόπο εξηγείται η παράλληλη προς το ρήγμα μετατόπιση που είχαν καταγράψει οι επιστήμονες.

Η νέα μελέτη δείχνει ότι η γεωλογική εξέλιξη της Ανατολικής Αφρικής δεν οφείλεται σε έναν μόνο μηχανισμό.

Οι δυνάμεις που αναπτύσσονται κοντά στην επιφάνεια της Γης συμβάλλουν κυρίως στη διάνοιξη του ρήγματος από ανατολή προς δύση, ενώ η βαθύτερη κίνηση του μανδύα ευθύνεται για την ασυνήθιστη βόρεια μετατόπιση.

Οι ερευνητές συνέκριναν τα μοντέλα τους με δεδομένα από δίκτυα GPS υψηλής ακρίβειας, τα οποία καταγράφουν μετακινήσεις της επιφάνειας ακόμη και λίγων χιλιοστών. Παράλληλα, εξέτασαν τη σεισμική ανισοτροπία της περιοχής, δηλαδή τις διαφορές στην ταχύτητα με την οποία διαδίδονται τα σεισμικά κύματα ανάλογα με την κατεύθυνσή τους.

Η αντιστοιχία ανάμεσα στον προσανατολισμό των πετρωμάτων και στη διεύθυνση της ροής του μανδύα ενίσχυσε την υπόθεση ότι οι βαθιές γεωλογικές διεργασίες αφήνουν το αποτύπωμά τους στην επιφάνεια.

Ένα φυσικό εργαστήριο για το μέλλον των ηπείρων

Οι επιστήμονες θεωρούν την Ανατολική Αφρική ένα μοναδικό φυσικό εργαστήριο για τη μελέτη της διαδικασίας με την οποία μια ήπειρος αρχίζει να διασπάται.

Η νέα έρευνα προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα, δείχνοντας ότι η κίνηση των τεκτονικών πλακών επηρεάζεται όχι μόνο από τις δυνάμεις που ασκούνται στην επιφάνεια, αλλά και από τεράστιες ροές υλικού που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα βαθύτερα.