Ατλαντικός: Νέα μελέτη ανατρέπει τα δεδομένα για την κατάρρευση των θαλάσσιων ρευμάτων

Νέα στοιχεία για το μέλλον των θαλάσσιων ρευμάτων του Ατλαντικού παρουσιάζει επιστημονική μελέτη, σύμφωνα με την οποία η εξασθένηση της Ατλαντικής Μεσημβρινής Ανατρεπτικής Κυκλοφορίας (AMOC) δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το σύστημα οδηγείται σε οριστική κατάρρευση.

Η AMOC αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς ρύθμισης του κλίματος, καθώς μεταφέρει θερμότητα από τις τροπικές περιοχές προς τον βόρειο Ατλαντικό, συμβάλλοντας στις σχετικά ήπιες θερμοκρασίες που επικρατούν σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Μετεωρολογικού Ινστιτούτου της Δανίας και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, δείχνει ότι το σύστημα θα μπορούσε να ανακτήσει τη δύναμή του εφόσον η παγκόσμια υπερθέρμανση αντιστραφεί.

Τα ευρήματα διαφοροποιούνται από ορισμένες εκτιμήσεις που εξετάζουν το ενδεχόμενο η AMOC να ξεπεράσει ένα κρίσιμο σημείο καμπής, μετά το οποίο η κατάρρευσή της θα ήταν δύσκολο να αναστραφεί.

Ωστόσο, οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι τα συμπεράσματα αφορούν το συγκεκριμένο μοντέλο και δεν αποκλείουν όλους τους πιθανούς κινδύνους στην πραγματικότητα.

Τι έδειξε η έρευνα για τα ωκεάνια ρεύματα

Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις, η κυκλοφορία του Ατλαντικού μπορεί να εξασθενήσει σημαντικά όσο αυξάνονται οι παγκόσμιες θερμοκρασίες. Σε ένα ακραίο σενάριο υπερθέρμανσης κατά 7 βαθμούς Κελσίου, η μεταφορά νερού θα μπορούσε να μειωθεί από περίπου 17 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο σε 6 εκατομμύρια.

Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Τσουντσένγκ Γκουό, εξήγησε ότι στο μοντέλο δεν εντοπίστηκε σημείο καμπής που να οδηγεί αναπόφευκτα στην κατάρρευση της AMOC. Αντίθετα, η προσομοίωση έδειξε ότι η κυκλοφορία μπορεί να ενισχυθεί ξανά όταν αντιστραφεί η τάση της υπερθέρμανσης.

Το συγκεκριμένο αποτέλεσμα προσφέρει μια διαφορετική οπτική για την ανθεκτικότητα του συστήματος, χωρίς όμως να σημαίνει ότι η ανάκαμψη θα είναι εύκολη ή άμεση.

Η επιστροφή στην κανονικότητα μπορεί να διαρκέσει αιώνες

Ακόμη και στην περίπτωση που η AMOC ανακτήσει τη δύναμή της, η διαδικασία ενδέχεται να χρειαστεί αρκετούς αιώνες. Στο μεταξύ, η εξασθένηση των ρευμάτων θα μπορούσε να επηρεάζει τη θερμοκρασία, τις βροχοπτώσεις και τη στάθμη της θάλασσας σε διάφορες περιοχές του πλανήτη.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η τήξη των πάγων της Γροιλανδίας. Η εισροή μεγάλων ποσοτήτων γλυκού νερού στον βόρειο Ατλαντικό μεταβάλλει την αλατότητα και την πυκνότητα του νερού, παράγοντες που επηρεάζουν την κυκλοφορία των ωκεανών.

Ο Βίλεμ Χούισκαμπ, από το Ινστιτούτο Έρευνας Κλιματικών Επιπτώσεων του Πότσνταμ, εξέφρασε επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσο η πραγματική ωκεάνια κυκλοφορία θα αποδειχθεί τόσο ανθεκτική όσο δείχνουν οι συγκεκριμένες προσομοιώσεις.

Παράλληλα, η αντιστροφή της υπερθέρμανσης σε τέτοιο βαθμό ώστε να αποκατασταθεί η AMOC αποτελεί μια ιδιαίτερα δύσκολη προοπτική με τα σημερινά δεδομένα.

Γιατί παραμένει κρίσιμος ο περιορισμός της υπερθέρμανσης

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η μελέτη δεν αναιρεί τους κινδύνους που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Η εξασθένηση των θαλάσσιων ρευμάτων μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις, ενώ η απώλεια πάγου στη Γροιλανδία συνδέεται και με τη μακροπρόθεσμη άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Το σενάριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 7 βαθμούς Κελσίου είναι ιδιαίτερα ακραίο, ωστόσο αναδεικνύει τις μεταβολές που θα μπορούσαν να σημειωθούν υπό συνθήκες έντονης υπερθέρμανσης.

Η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, η οποία υιοθετήθηκε το 2015, θέτει ως στόχο τη συγκράτηση της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας αρκετά κάτω από τους 2 βαθμούς Κελσίου, με προσπάθεια περιορισμού της στους 1,5 βαθμούς σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η πιθανότητα ανάκαμψης της AMOC δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού. Αντίθετα, ο περιορισμός των εκπομπών παραμένει καθοριστικός, καθώς η αποφυγή της υπερθέρμανσης είναι ασφαλέστερη επιλογή από την προσδοκία ότι το κλιματικό σύστημα θα μπορέσει να ανακάμψει έπειτα από αιώνες.