Η Ουκρανία κατέθεσε 773 σπόρους «στο θησαυροφυλάκιο του τέλους του κόσμου»

Επιπλέον δικλίδα προστασίας για την αγροτική της κληρονομιά εξασφαλίζει η Ουκρανία, καταθέτοντας 773 δείγματα σπόρων από δέκα διαφορετικές καλλιέργειες στην Παγκόσμια Τράπεζα Σπόρων του Σβάλμπαρντ, στη Νορβηγία.

Η εγκατάσταση, γνωστή και ως «θησαυροφυλάκιο του τέλους του κόσμου», διατηρεί αντίγραφα σπόρων από όλο τον πλανήτη, ώστε να αποτραπεί η οριστική απώλεια πολύτιμων φυτικών ποικιλιών.

Σύμφωνα με την ομάδα Τύπου και Ενημέρωσης της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ουκρανία, πρόκειται για τη δεύτερη κατάθεση της χώρας στη συγκεκριμένη εγκατάσταση και την πρώτη μετά την κλιμάκωση του πολέμου το 2022.

Στόχος είναι να διατηρηθεί ασφαλές γενετικό υλικό που θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστικό για την έρευνα, την ανάπτυξη ανθεκτικότερων καλλιεργειών και την επισιτιστική ασφάλεια.

 Ποιοι σπόροι μεταφέρθηκαν στο Σβάλμπαρντ

Το νέο φορτίο περιλαμβάνει δείγματα από τριτικάλε, κεχρί, κριθάρι, φαγόπυρο, μπιζέλια, λευκό λούπινο, κοινό βίκο, μουστάρδα, μηδική και τριφύλλι.

Τα 773 δείγματα αντιστοιχούν περίπου στο 10% της εθνικής συλλογής σπόρων της Ουκρανίας, η οποία αριθμεί περισσότερα από 154.300 δείγματα και καλύπτει 2.002 φυτικά είδη.

Η διατήρηση αντιγράφων εκτός της χώρας μειώνει τον κίνδυνο να χαθεί οριστικά αυτό το υλικό, εάν οι αρχικές συλλογές υποστούν ζημιές εξαιτίας πολεμικών επιχειρήσεων ή άλλων καταστροφών.

Η αξία των σπόρων δεν περιορίζεται στη διατήρηση της γεωργικής παράδοσης, καθώς το γενετικό τους υλικό μπορεί να αξιοποιηθεί στην ανάπτυξη νέων ποικιλιών, με μεγαλύτερη αντοχή σε ακραίες καιρικές συνθήκες, παράσιτα και ασθένειες, ενισχύοντας τις δυνατότητες προσαρμογής της γεωργίας στην κλιματική αλλαγή.

Ο πόλεμος και η επιχείρηση διάσωσης της ουκρανικής αγροτικής κληρονομιάς

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, οι ουκρανικές τράπεζες γενετικού υλικού αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους, καθώς οι ζημιές στις υποδομές και οι απειλές για την ασφάλεια δυσχεραίνουν τόσο τη λειτουργία των εγκαταστάσεων όσο και τη συνέχιση της επιστημονικής έρευνας.

Για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και σε συνεργασία με ουκρανικά επιστημονικά ιδρύματα, υλοποίησε πρόγραμμα για την προστασία των φυτικών γενετικών πόρων της χώρας.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας μεταφέρθηκαν επειγόντως 51.000 δείγματα σπόρων στη δυτική Ουκρανία, ενώ δημιουργήθηκε και μόνιμο κέντρο διατήρησης, το οποίο εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 2025.

Η αποθήκευση αντιγράφων στο Σβάλμπαρντ προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο ασφάλειας, καθώς επιτρέπει τη διατήρηση του γενετικού υλικού σε ανεξάρτητη, διεθνή εγκατάσταση. Όπως δήλωσε ο πρέσβης της Ουκρανίας στη Νορβηγία, Ολεξίι Γκάβρις, οι φυτικοί γενετικοί πόροι αποτελούν μέρος της εθνικής κληρονομιάς της χώρας και στρατηγικό κεφάλαιο για το μέλλον της γεωργίας της.

 Γιατί η Παγκόσμια Τράπεζα Σπόρων αφορά όλο τον πλανήτη

Η Παγκόσμια Τράπεζα Σπόρων βρίσκεται στο νορβηγικό αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ και λειτουργεί ως εφεδρικό αρχείο για τράπεζες γενετικού υλικού από όλο τον κόσμο. Φυλάσσει αντίγραφα σπόρων, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αποκατάσταση συλλογών που ενδέχεται να χαθούν λόγω πολέμων, φυσικών καταστροφών ή άλλων έκτακτων περιστατικών.

Η νέα κατάθεση πραγματοποιείται μετά την ένταξη της Ουκρανίας, στις 12 Αυγούστου 2026, στη Διεθνή Συνθήκη για τους Φυτογενετικούς Πόρους για τη Διατροφή και τη Γεωργία. Η συμφωνία προωθεί τη διεθνή συνεργασία για τη διατήρηση και την ανταλλαγή γενετικών πόρων που χρησιμοποιούνται στην έρευνα και τη βελτίωση των καλλιεργειών.

Η προστασία των ουκρανικών σπόρων έχει ευρύτερη σημασία, καθώς η γενετική ποικιλότητα αποτελεί βασικό εργαλείο για την ανάπτυξη καλλιεργειών που μπορούν να ανταποκριθούν στις περιβαλλοντικές προκλήσεις. Σε έναν κόσμο που αντιμετωπίζει την κλιματική αλλαγή, τις ασθένειες των φυτών και τις απειλές για την παραγωγή τροφίμων, η διατήρηση αυτού του πλούτου αποτελεί επένδυση στην ανθεκτικότητα της γεωργίας και στην επισιτιστική ασφάλεια των επόμενων γενεών.