Κ.Παπαζάχος για τα 7,4 Ρίχτερ στην Κολομβία: «Είναι σεισμός ενδιαμέσου βάθους – Τρία τα βασικά χαρακτηριστικά του»

Ο σεισμός των 7,4 Ρίχτερ στην Κολομβία παρουσιάζει σημαντικές διαφορές σε σχέση με τους επιφανειακούς σεισμούς, καθώς σημειώθηκε σε μεγάλο εστιακό βάθος και εντάσσεται στην κατηγορία των σεισμών ενδιαμέσου βάθους.

Ο καθηγητής Φυσικής Λιθόσφαιρας, Σεισμολογίας και Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής του ΑΠΘ, Κώστας Παπαζάχος, εξήγησε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του φαινομένου, αλλά και τις ομοιότητες που παρουσιάζει με ισχυρούς σεισμούς που έχουν σημειωθεί στον ελλαδικό χώρο.

«Ο σεισμός που έπληξε την Κολομβία ήταν διαφορετικός από τους συνηθισμένους επιφανειακούς σεισμούς, όπως εκείνοι που έχουν σημειωθεί πρόσφατα στη Βενεζουέλα.

Το βασικό χαρακτηριστικό του ήταν το μεγάλο εστιακό του βάθος, περίπου 110 χιλιόμετρα, γεγονός που τον κατατάσσει στους σεισμούς ενδιαμέσου βάθους», ανέφερε ο κ. Παπαζάχος.

Η βύθιση της πλάκας Νάζκα

Όπως εξήγησε ο καθηγητής, η συγκεκριμένη περιοχή της Νότιας Αμερικής χαρακτηρίζεται από έντονη τεκτονική δραστηριότητα. Η ωκεάνια πλάκα Νάζκα βυθίζεται κάτω από τη Νότια Αμερική και μπορεί να φτάσει σε βάθη έως και 650 χιλιόμετρα.

Ο σεισμός των 7,4 Ρίχτερ εκδηλώθηκε μέσα σε αυτή τη βυθιζόμενη λιθοσφαιρική πλάκα, περίπου στα 110 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια.

Ο κ. Παπαζάχος τόνισε ότι πρόκειται για διαφορετικό μηχανισμό από εκείνον που χαρακτηρίζει έναν τυπικό επιφανειακό σεισμό.

«Ο σεισμός της Κολομβίας προκλήθηκε από βύθιση της πλάκας σε μεγάλο βάθος, σαν τους σχετικά πρόσφατους σεισμούς στο νότιο Αιγαίο, στα Κύθηρα μεγέθους του 6.8 το 2006 και το 2008 στο Λεωνίδιο.

Ο σεισμός της Κολομβίας ήταν αρκετά μεγαλύτερος. Όμως έχουμε τέτοιους σεισμούς στον ελληνικό χώρο με σημαντικές επιπτώσεις στο εξωτερικό ελληνικό τόξο -Κρήτη, Ρόδο και νότια Πελοπόννησο», επισήμανε.

Τα τρία βασικά χαρακτηριστικά

Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι σεισμοί ενδιαμέσου βάθους παρουσιάζουν τρία βασικά χαρακτηριστικά.

Πρώτον, συνήθως δεν συνοδεύονται από μεγάλο αριθμό ισχυρών μετασεισμών.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Παπαζάχος, «κατά κανόνα, δεν εμφανίζουν σχεδόν καθόλου ισχυρούς μετασεισμούς», γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο ενός νέου ισχυρού σεισμού τις επόμενες ώρες ή ημέρες.

Δεύτερον, το μεγάλο εστιακό βάθος λειτουργεί σε έναν βαθμό ανασταλτικά ως προς την ένταση της σεισμικής κίνησης στην επιφάνεια.

Τα σεισμικά κύματα πρέπει να διανύσουν μεγαλύτερη απόσταση μέχρι να φτάσουν στο έδαφος και, κατά συνέπεια, εξασθενούν.

Τρίτον, αυτού του τύπου οι σεισμοί μπορούν να γίνουν αισθητοί σε πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση.

«Το πρώτο είναι ότι, κατά κανόνα, δεν εμφανίζουν σχεδόν καθόλου ισχυρούς μετασεισμούς άρα δεν “κινδυνεύουμε” τις επόμενες μέρες ή ώρες από κάποιον ισχυρό μετασεισμό.

Δεύτερο χαρακτηριστικό είναι ότι το μεγάλο βάθος περιορίζει, σε σχέση με έναν αντίστοιχο επιφανειακό σεισμό, την ένταση της κίνησης που φτάνει στην επιφάνεια, άρα έχουν μειωμένες επιπτώσεις, γιατί τα κύματα έχουν διανύσει μεγαλύτερη απόσταση (110 χιλιόμετρα εν προκειμένω) μέχρι να φτάσουν στο έδαφος και έτσι εξασθενούν.

Τρίτον, γίνονται αισθητοί και επηρεάζουν πολύ μεγαλύτερες περιοχές», διευκρίνισε ο καθηγητής.

Ισχυρή εδαφική κίνηση παρά το μεγάλο βάθος

Το μεγάλο βάθος δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι ένας τέτοιος σεισμός είναι ακίνδυνος. Ο σεισμός στην Κολομβία είχε πολύ μεγάλο μέγεθος και προκάλεσε ισχυρές εδαφικές κινήσεις.

Όπως σημείωσε ο κ. Παπαζάχος, οι καταγραφές έδειξαν κινήσεις που έφτασαν περίπου στο 20% της επιτάχυνσης της βαρύτητας, δηλαδή περίπου 0,2G.

Οι συνέπειες ενός σεισμού, πάντως, δεν καθορίζονται αποκλειστικά από το μέγεθος και το βάθος του. Καθοριστικός παράγοντας είναι και η ποιότητα των κατασκευών.

Σε περιοχές όπου υπάρχουν παλαιά ή ευάλωτα κτίρια, με περιορισμένη αντισεισμική προστασία, ένας ισχυρός σεισμός μπορεί να οδηγήσει σε καταρρεύσεις και σοβαρές απώλειες.

Στην περίπτωση της Κολομβίας, σύμφωνα με τον καθηγητή, ο συνδυασμός του μεγάλου μεγέθους, της μεγάλης έκτασης στην οποία έγινε αισθητός ο σεισμός και της τρωτότητας τμήματος του κτιριακού αποθέματος συνέβαλε στις σοβαρές καταστροφές.

Η διαφορά με τους σεισμούς στη Βενεζουέλα

Ο κ. Παπαζάχος ξεχώρισε επίσης τον σεισμό της Κολομβίας από τα πρόσφατα σεισμικά γεγονότα στη Βενεζουέλα.

Στη Βενεζουέλα οι ισχυρές δονήσεις ήταν πολύ πιο επιφανειακές και συνδέονταν με τη δραστηριότητα των ρηγμάτων στην περιοχή όπου συναντώνται η Καραϊβική και η νοτιοαμερικανική τεκτονική πλάκα.

Οι επιφανειακοί σεισμοί μπορούν να προκαλέσουν πολύ ισχυρότερες κινήσεις κοντά στην επιφάνεια, καθώς η σεισμική ενέργεια δεν χρειάζεται να διανύσει μεγάλο βάθος μέχρι να φτάσει στις κατασκευές.

Ο καθηγητής αναφέρθηκε, τέλος, στη γενικότερη σεισμικότητα της Νότιας Αμερικής, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μία από τις περιοχές του πλανήτη όπου έχουν καταγραφεί οι ισχυρότεροι σεισμοί.

«Μιλάμε για τη νότια Αμερική και μία περιοχή όπου έχουν γεννηθεί οι ισχυρότεροι σεισμοί του κόσμου. Πιο νότια και επιφανειακά ο σεισμός της Χιλής ήταν μεγέθους άνω του 9.

Το “ταβάνι” των ισχυρών σεισμών στην περιοχή της νότιας Αμερικής είναι πολύ υψηλότερο από τον συγκεκριμένο σεισμό», κατέληξε ο κ. Παπαζάχος.