Παλιά ελαστικά έφεραν 20 φορές περισσότερα ψάρια σε τσιμεντένια κανάλια στις ΗΠΑ

Έως και 20 φορές περισσότερα ψάρια καταγράφηκαν σε τμήματα τσιμεντένιων καναλιών στις ΗΠΑ όπου ερευνητές είχαν τοποθετήσει τεχνητούς υφάλους από παλιά ελαστικά, σε ένα πείραμα που πραγματοποιήθηκε πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες.

Η ασυνήθιστη αυτή παρέμβαση έγινε το 1994 από τους ερευνητές Gordon Mueller και Charles R. Liston, οι οποίοι θέλησαν να εξετάσουν αν η προσθήκη τεχνητών δομών μπορούσε να ενισχύσει τη ζωή μέσα σε κανάλια που είχαν σχεδιαστεί κυρίως για τη μεταφορά νερού άρδευσης.

Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε δύο μεγάλα υδάτινα έργα, το Coachella Canal στην Καλιφόρνια και το Hayden-Rhodes Aqueduct στην Αριζόνα.

Από έναν «γυμνό» πυθμένα σε τεχνητό ύφαλο

Τα συγκεκριμένα κανάλια είχαν επενδυθεί με σκυρόδεμα, ώστε να περιορίζονται οι απώλειες νερού και να γίνεται αποτελεσματικότερα η άρδευση στις ξηρές περιοχές των νοτιοδυτικών ΗΠΑ.

Ωστόσο, η επιλογή του σκυροδέματος είχε και μία σημαντική οικολογική συνέπεια. Ο φυσικός πυθμένας είχε αντικατασταθεί από μία λεία και ομοιόμορφη επιφάνεια, με αποτέλεσμα να έχουν περιοριστεί σημαντικά τα σημεία όπου θα μπορούσαν να βρουν καταφύγιο μικροοργανισμοί και ψάρια.

Οι ερευνητές επιχείρησαν να προσθέσουν ξανά αυτή την πολυπλοκότητα, χωρίς να αλλάξουν τη βασική λειτουργία των καναλιών.

Για τον λόγο αυτό τοποθέτησαν στον πυθμένα κατασκευές από χρησιμοποιημένα ελαστικά, οι οποίες λειτουργούσαν ως μικροί τεχνητοί ύφαλοι.

Τα ελαστικά δημιουργούσαν επιφάνειες, κενά και προστατευμένα σημεία μέσα στο νερό. Με αυτόν τον τρόπο προσέφεραν σε μικρότερους οργανισμούς χώρο για να εγκατασταθούν, ενώ παράλληλα έδιναν στα ψάρια σημεία όπου μπορούσαν να προφυλαχθούν από την ισχυρή ροή του νερού.

Τριπλασιάστηκαν τα ασπόνδυλα

Οι μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν στη συνέχεια έδειξαν σημαντική διαφορά ανάμεσα στα σημεία όπου είχαν τοποθετηθεί οι τεχνητοί ύφαλοι και στα γειτονικά τμήματα των καναλιών.

Στις περιοχές με τις κατασκευές από ελαστικά καταγράφηκαν περίπου τρεις φορές περισσότερα ασπόνδυλα, ενώ η πυκνότητα των ψαριών ήταν έως και 20 φορές μεγαλύτερη σε σύγκριση με τα τμήματα χωρίς τις συγκεκριμένες δομές.

Η αύξηση των ασπόνδυλων είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι οργανισμοί αυτοί αποτελούν σημαντικό μέρος της τροφικής αλυσίδας και μπορούν να αποτελέσουν πηγή τροφής για τα ψάρια.

Παράλληλα, οι τεχνητές δομές φαίνεται πως δημιούργησαν καλύτερες συνθήκες για τα ψάρια, προσφέροντάς τους καταφύγια και σημεία με μικρότερη έκθεση στο ρεύμα.

Η σημασία της δομής

Το βασικό στοιχείο του πειράματος δεν ήταν απλώς η παρουσία των ελαστικών, αλλά το γεγονός ότι προστέθηκε δομή σε ένα κατά τα άλλα ομοιόμορφο τεχνητό περιβάλλον.

Ένας επίπεδος τσιμεντένιος πυθμένας προσφέρει ελάχιστες δυνατότητες για την ανάπτυξη διαφορετικών μικροπεριβαλλόντων. Με την τοποθέτηση των τεχνητών υφάλων δημιουργήθηκαν ξαφνικά διαφορετικές επιφάνειες, κενά και σημεία προστασίας.

Έτσι, ένα περιβάλλον που είχε σχεδιαστεί αποκλειστικά για τη μεταφορά νερού μπορούσε να φιλοξενήσει περισσότερους οργανισμούς.

Δεν αποτελεί λύση για κάθε οικοσύστημα

Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα, το συγκεκριμένο πείραμα δεν σημαίνει ότι τα χρησιμοποιημένα ελαστικά μπορούν να χρησιμοποιούνται γενικά ως οικολογική λύση σε ποτάμια, λίμνες ή άλλα υδάτινα οικοσυστήματα.

Η έρευνα αφορούσε συγκεκριμένα τσιμεντένια κανάλια και συγκεκριμένες περιβαλλοντικές συνθήκες, ενώ η χρήση ελαστικών μέσα στο νερό έχει αποτελέσει αντικείμενο διαφορετικών αξιολογήσεων και συζητήσεων σχετικά με τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Το ενδιαφέρον του πειράματος του 1994 βρίσκεται κυρίως στην απλή αρχή που ανέδειξε: ακόμη και σε ένα πλήρως τεχνητό υδάτινο περιβάλλον, η προσθήκη δομών μπορεί να δημιουργήσει νέες θέσεις καταφυγής και τροφής και να αλλάξει σημαντικά τις συνθήκες για την υδρόβια ζωή.