«Στόμα της Κόλασης»: Τι συμβαίνει κάτω από το ηφαίστειο της Νικαράγουας – Ανήσυχοι οι επιστήμονες

Νέα δεδομένα για το ηφαίστειο Μασάγια στη Νικαράγουα φέρνει στο «φως» επιστημονική έρευνα, καθώς οι μεταβολές στο έδαφος υποδεικνύουν ότι κάτω από την επιφάνεια ενδέχεται να λειτουργούν δύο ξεχωριστές δεξαμενές μάγματος.

Αν και οι επιστήμονες δεν μιλούν για επικείμενη έκρηξη, τα ευρήματα αποκαλύπτουν ένα πιο σύνθετο υπόγειο σύστημα, η συμπεριφορά του οποίου είναι δύσκολο να προβλεφθεί.

Το Μασάγια, γνωστό και ως «Στόμα της Κόλασης», βρίσκεται περίπου 20 χιλιόμετρα από τη Μανάγουα, την πρωτεύουσα της Νικαράγουας, όπου κατοικούν περίπου δύο εκατομμύρια άνθρωποι. Παράλληλα, αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό, με επισκέπτες να φτάνουν κάθε χρόνο στον κρατήρα Σαντιάγο για να παρατηρήσουν τη λίμνη λάβας.

Η εγγύτητα του ηφαιστείου σε μια τόσο πυκνοκατοικημένη περιοχή καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την παρακολούθηση της δραστηριότητάς του και την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών αλλαγών.

Τι έδειξαν τα δορυφορικά δεδομένα

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Geophysical Research Letters και βασίστηκε σε παρατηρήσεις του δορυφόρου Sentinel-1. Το σύστημα αυτό καταγράφει τις μεταβολές στην επιφάνεια της Γης ανά 12 ημέρες, δίνοντας στους επιστήμονες τη δυνατότητα να εντοπίζουν ακόμα και μικρές ανυψώσεις ή υποχωρήσεις του εδάφους που μπορεί να σχετίζονται με την κίνηση του μάγματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάστηκαν, από το 2018 έως τα μέσα του 2022 το έδαφος στην περιοχή της κεντρικής υπόγειας δεξαμενής, βόρεια του κρατήρα Σαντιάγο, υποχώρησε περίπου τρία εκατοστά. Η μεταβολή αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να συνδέεται με την απομάκρυνση μάγματος από τη συγκεκριμένη δεξαμενή.

Η εικόνα άλλαξε από το 2022 έως το 2024, όταν το έδαφος άρχισε να ανυψώνεται ξανά. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να σημαίνει ότι νέο μάγμα εισερχόταν στην υπόγεια δεξαμενή.

Την ίδια περίοδο, ωστόσο, η περιοχή γύρω από τον κρατήρα Σαντιάγο και τη λίμνη λάβας παρουσίασε καθίζηση καθ’ όλη τη διάρκεια της εξαετούς περιόδου που μελετήθηκε.

Οι διαφορετικές αυτές μεταβολές οδήγησαν τους ερευνητές στην εκτίμηση ότι, πέρα από την κεντρική δεξαμενή, μπορεί να υπάρχει και μια δεύτερη, πιο ρηχή, σε βάθος περίπου 200 μέτρων.

Γιατί προβληματίζει η πιθανότητα δύο δεξαμενών μάγματος

Η ενδεχόμενη παρουσία δύο δεξαμενών υποδηλώνει ότι το εσωτερικό του Μασάγια είναι πιο περίπλοκο από όσο εκτιμούσαν έως σήμερα οι επιστήμονες. Η αλληλεπίδραση διαφορετικών υπόγειων περιοχών αποθήκευσης μάγματος μπορεί να δυσκολεύει την ερμηνεία των αλλαγών που καταγράφονται στην επιφάνεια και, κατ’ επέκταση, την πρόβλεψη της μελλοντικής συμπεριφοράς του ηφαιστείου.

Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Λίζι Τζόνσον, από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, επισήμανε ότι η κατανόηση της δραστηριότητας του Μασάγια είναι κρίσιμη για την αξιολόγηση των κινδύνων που ενδέχεται να προκύψουν.

Όπως εξήγησε, η υποχώρηση του εδάφους μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι μάγμα εγκαταλείπει μια υπόγεια δεξαμενή, ενώ η μεταγενέστερη ανύψωση ενδέχεται να υποδηλώνει την εισροή νέου μάγματος.

Η απειλή από τα ηφαιστειακά αέρια

Οι πιθανοί κίνδυνοι από το Μασάγια δεν περιορίζονται στις εκρήξεις ή στις ροές λάβας. Το ηφαίστειο εξακολουθεί να είναι ενεργό και να απελευθερώνει ηφαιστειακά αέρια, μεταξύ των οποίων διοξείδιο του θείου. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, το συγκεκριμένο αέριο μπορεί να αποτελέσει κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, ιδιαίτερα για όσους βρίσκονται κοντά στον κρατήρα ή σε περιοχές όπου συσσωρεύονται οι εκπομπές.

Η τελευταία μεγάλη ροή λάβας στο ηφαίστειο καταγράφηκε το 1772, ενώ κατά τις τελευταίες πέντε δεκαετίες έχουν σημειωθεί αρκετές εκρήξεις. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της μελέτης, τα περιστατικά αυτά δεν έχουν προκαλέσει τραυματισμούς.

Ωστόσο, η μικρή απόσταση από τη Μανάγουα και η τουριστική κίνηση στην περιοχή καθιστούν απαραίτητη τη συνεχή επιτήρηση.