«Θα τις δω στον άλλο κόσμο»: Γιατί ο Βασίλης Αυλωνίτης δεν έβλεπε ποτέ τις ταινίες του

Για εκατομμύρια Έλληνες, το πρόσωπό του είναι άμεσα συνδεδεμένο με το γέλιο. Οι γκριμάτσες, οι αυτοσχεδιασμοί και ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο έλεγε ακόμη και την πιο απλή ατάκα έκαναν τον Βασίλη Αυλωνίτη έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους ηθοποιούς του παλιού ελληνικού κινηματογράφου. Υπήρχε όμως κάτι που ο ίδιος απέφευγε συστηματικά: να βλέπει τον εαυτό του στη μεγάλη οθόνη.

Παρότι εμφανίστηκε σε δεκάδες ταινίες και ορισμένες από αυτές εξακολουθούν να προβάλλονται μέχρι σήμερα, ο Αυλωνίτης είχε παρακολουθήσει ελάχιστες από τις κινηματογραφικές δουλειές του. Σε σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου Δημήτρη Λυμπερόπουλου είχε απαντήσει με το χαρακτηριστικό χιούμορ του ότι θα τις έβλεπε «στον άλλο κόσμο», όπου όλο και κάποιος θα είχε στήσει κινηματογράφο. Η συγκεκριμένη φράση έχει διασωθεί σε αρκετές βιογραφικές αναφορές για τον ηθοποιό.

Ο άνθρωπος που δεν του άρεσε να βλέπει τον εαυτό του

Το παράδοξο είναι εντυπωσιακό. Ο Αυλωνίτης μπορούσε να κάνει μια ολόκληρη αίθουσα να ξεσπάσει σε γέλια, αλλά ο ίδιος δεν απολάμβανε ιδιαίτερα να παρακολουθεί τις ερμηνείες του. Αναφορές για τη ζωή του σημειώνουν ότι είχε δει ελάχιστες από τις ταινίες στις οποίες συμμετείχε, παρότι η κινηματογραφική παρουσία του έφτασε περίπου τις 75 παραγωγές.

Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν σκεφτεί κανείς πόσο φυσικός έμοιαζε μπροστά στην κάμερα. Ο Αυλωνίτης δεν βασιζόταν μόνο στο κείμενο. Η κωμωδία του βρισκόταν στην κίνηση, στην έκφραση του προσώπου, στις παύσεις και κυρίως στην ικανότητά του να κάνει μια σκηνή να φαίνεται αυθόρμητη.

Κι όμως, όταν τα γυρίσματα τελείωναν, δεν είχε ιδιαίτερη επιθυμία να δει το τελικό αποτέλεσμα.

Από το μεροκάματο στη σκηνή

Η πορεία του προς την υποκριτική κάθε άλλο παρά προδιαγεγραμμένη ήταν. Ο Βασίλης Αυλωνίτης γεννήθηκε στην Αθήνα την 1η Ιανουαρίου 1904 και μεγάλωσε σε δύσκολες οικονομικές συνθήκες. Ο πατέρας του εγκατέλειψε την οικογένεια και εκείνος αναγκάστηκε από μικρός να δουλέψει, περνώντας από διαφορετικά επαγγέλματα προκειμένου να βοηθήσει τη μητέρα του.

Η πρώτη ουσιαστική επαφή του με το θέατρο ήρθε όταν βρέθηκε να εργάζεται ως βοηθός σκηνικών στο θέατρο «Έντεν» στο Θησείο. Εκεί ξεκίνησε και η ιστορία που θα άλλαζε τη ζωή του. Σύμφωνα με τη γνωστότερη εκδοχή, συνάδελφοί του τον έσπρωξαν κάποια στιγμή στη σκηνή, περισσότερο για να του κάνουν πλάκα. Ο Αυλωνίτης ξεπέρασε την αρχική αμηχανία χρησιμοποιώντας αυτό που ήδη γνώριζε καλά: τις γκριμάτσες, τις μιμήσεις και τον αυτοσχεδιασμό. Το κοινό γέλασε και ένας από τους σημαντικότερους κωμικούς της εποχής είχε ουσιαστικά μόλις γεννηθεί.

Η επιμονή του Σακελλάριου που άλλαξε την καριέρα του

Ο Αυλωνίτης είχε ήδη σημαντική πορεία στο θέατρο και στην επιθεώρηση όταν ο κινηματογράφος άρχισε να τον μετατρέπει σε πρόσωπο αναγνωρίσιμο σε ολόκληρη την Ελλάδα. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε ο Αλέκος Σακελλάριος, ο οποίος επέμενε να του δοθεί κεντρικός ρόλος στο «Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο».

Ο Φιλοποίμην Φίνος φέρεται αρχικά να είχε επιφυλάξεις, όμως ο Σακελλάριος πίστευε στις δυνατότητές του. Η επιλογή δικαιώθηκε και ο Αυλωνίτης απέδειξε ότι μπορούσε να κινηθεί πέρα από την καθαρή κωμωδία, δίνοντας στον ρόλο του και δραματικές αποχρώσεις.

Ακολούθησαν ταινίες που έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής κουλτούρας: «Η Καφετζού», «Η κυρία δήμαρχος», «Ο θησαυρός του μακαρίτη», «Οι γαμπροί της Ευτυχίας» και «Ο Κλέαρχος, η Μαρίνα κι ο κοντός». Δίπλα στη Γεωργία Βασιλειάδου και τον Νίκο Ρίζο δημιούργησε μία από τις πιο χαρακτηριστικές κωμικές παρέες εκείνης της εποχής.

Με τη Βασιλειάδου μπορούσαν να κάνουν το κοινό να γελάσει πριν καν μιλήσουν

Η κινηματογραφική χημεία του με τη Γεωργία Βασιλειάδου ήταν μοναδική. Οι δυο τους μπορούσαν να μετατρέψουν έναν συνηθισμένο καβγά σε ολόκληρη κωμική παράσταση, ενώ μεγάλο μέρος της επιτυχίας τους στηριζόταν στον τρόπο με τον οποίο ο ένας αντιδρούσε στον άλλον.

Η σχέση τους εκτός πλατό περιγράφεται επίσης ως στενή, με τους δύο ηθοποιούς να γνωρίζονται και να συνεργάζονται για χρόνια. Μαζί με τον Νίκο Ρίζο συγκρότησαν στις αρχές της δεκαετίας του 1960 θίασο που περιόδευσε στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, συνεχίζοντας παράλληλα τις κινηματογραφικές εμφανίσεις τους.

Το κωμικό ταλέντο του Αυλωνίτη είχε μάλιστα μια ιδιαιτερότητα: δεν χρειαζόταν πάντα την ατάκα. Ένα βλέμμα προς την κάμερα, μια κίνηση του σώματος ή μια απότομη αλλαγή στην έκφρασή του μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ολόκληρο αστείο.

Η μελαγχολική πλευρά πίσω από τον κωμικό

Η εικόνα που είχε το κοινό δεν ταυτιζόταν πάντα με τον άνθρωπο εκτός σκηνής. Μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν περιγράφουν έναν Αυλωνίτη πιο εσωστρεφή και μελαγχολικό από τους χαρακτήρες που υποδυόταν.

Το γεγονός αυτό κάνει ακόμη πιο ενδιαφέρουσα την απόστασή του από τις ίδιες του τις ταινίες. Εκείνος που χάριζε τόσο εύκολα το γέλιο στους θεατές δεν φαίνεται να είχε την ίδια ανάγκη να ξαναβλέπει τον εαυτό του να το προκαλεί.

Η τελευταία κινηματογραφική εμφάνισή του ήταν στην «Αριστοκράτισσα και τον αλήτη». Ο Βασίλης Αυλωνίτης πέθανε στις 10 Μαρτίου 1970, σε ηλικία 66 ετών.

Η ατάκα που ταίριαζε απόλυτα στον Αυλωνίτη

Όταν λοιπόν ο Δημήτρης Λυμπερόπουλος τον ρώτησε για τις ταινίες του, ο Αυλωνίτης δεν χρειάστηκε να δώσει κάποια περίπλοκη εξήγηση. Απάντησε με μια ατάκα που έμοιαζε να έχει βγει κατευθείαν από κάποιο σενάριό του: θα υπήρχε χρόνος να τις παρακολουθήσει… στον άλλο κόσμο.

Ίσως αυτή η ιστορία να περιγράφει καλύτερα από οποιαδήποτε βιογραφία τη σχέση του με την τέχνη του. Δεν αντιμετώπιζε τον εαυτό του σαν μεγάλο κινηματογραφικό αστέρα, ακόμη κι όταν το κοινό τον είχε ήδη κάνει έναν από τους αγαπημένους του ηθοποιούς.

Και υπάρχει μια ωραία ειρωνεία σε όλο αυτό: ο Αυλωνίτης δεν ήθελε να βλέπει τις ταινίες του, αλλά δεκαετίες μετά τον θάνατό του οι θεατές εξακολουθούν να τις βλέπουν ξανά και ξανά.