Ο σπουδαίος ηθοποιός που δεν ήξερε να γράφει και να διαβάζει – Του έλεγε τα λόγια η γυναίκα του μέχρι να τα μάθει

Γόνος βαυαρικής οικογένειας που εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα στα χρόνια της βασιλείας του Όθωνα, ο Χριστόφορος Νέζερ διέγραψε μια εντυπωσιακή πορεία στο θέατρο, ξεχωρίζοντας ιδιαίτερα σε απαιτητικούς ρόλους της αρχαίας κωμωδίας. Κι αυτό, παρότι ήταν αυτοδίδακτος και δεν ήξερε καν να διαβάζει και να γράφει.

Στην πράξη, αποστήθιζε τους ρόλους του με τη βοήθεια της συζύγου του, Μερόπης, η οποία του επαναλάμβανε διαρκώς τα λόγια και τις σκηνές, μέχρι να τα μάθει απ’ έξω. Με αυτόν τον τρόπο, ο «παπαγάλος» –όπως τον αποκαλούσαν χαριτολογώντας οι σύγχρονοί του– κατάφερε να ξεπεράσει τα εμπόδια και να καθιερωθεί ως σημαντική μορφή του θεάτρου, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο κάποιοι να τον χαρακτηρίζουν «πρύτανη της κωμωδίας».

Γεννημένος το 1887 στην Αθήνα, προερχόταν από οικογένεια με έντονη καλλιτεχνική παράδοση, καθώς τόσο ο πατέρας του όσο και συγγενικά του πρόσωπα, όπως η εξαδέλφη του Μαρίκα και ο συνονόματος εξάδελφός του, ασχολούνταν με την υποκριτική. Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος ανέβηκε για πρώτη φορά στη σκηνή σε ηλικία 20 ετών, αργότερα απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς.

Το ντεμπούτο του έγινε στο πλευρό της Ευαγγελίας Παρασκευοπούλου, χωρίς να έχει προηγουμένως λάβει καμία θεατρική εκπαίδευση, και από εκεί και πέρα ξεκίνησε μια εντυπωσιακή πορεία που εξακολουθεί να προκαλεί θαυμασμό.

Το ιδιαίτερο στοιχείο της διαδρομής του ήταν ότι ασχολήθηκε με έργα που απαιτούσαν βαθιά καλλιέργεια και ευρεία παιδεία — στοιχεία που συνήθως συνδέονται με τη μόρφωση. Ο Χριστόφορος Νέζερ, ωστόσο, αποτέλεσε μια ξεχωριστή περίπτωση, αποδεικνύοντας πως η πνευματική ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί και χωρίς τυπικές σπουδές, μέσα από την επιμονή, τη σκληρή δουλειά, τη θέληση και την ουσιαστική κατανόηση της αξίας του θεάτρου ως μορφής αυθεντικής ψυχαγωγίας.

Ανάμεσα στους πιο χαρακτηριστικούς ρόλους του ξεχωρίζουν εκείνος του Αρπαγκόν στον «Φιλάργυρο» του Μολιέρου —τον οποίο ερμήνευσε μάλιστα στην «Κομεντί Φρανσαίζ» στο Παρίσι το 1951—, ο μασσαλιώτης «Σεζάρ» του Μαρσέλ Πανιόλ, αλλά και ο τυπικός Έλληνας πατέρας στο έργο του Σπύρου Μελά «Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται».

Και μόνο αυτοί οι ρόλοι θα αρκούσαν για να εξασφαλίσουν τη θέση του στο πάνθεο του ελληνικού θεάτρου. Ωστόσο, ο Χριστόφορος Νέζερ προχώρησε ακόμη πιο πέρα. Από το 1957 και έπειτα, αποτέλεσε βασικό στήριγμα στην προσπάθεια του Αλέξη Σολωμού για την αναβίωση της Αττικής κωμωδίας.

Παρά το γεγονός ότι είχε ήδη φτάσει τα 70 του χρόνια, εργάστηκε με ακούραστη διάθεση και νεανικό ενθουσιασμό, πρωταγωνιστώντας και στις 11 σωζόμενες κωμωδίες του Αριστοφάνη. Αυτή υπήρξε και η πιο ώριμη και εντυπωσιακή περίοδος της καριέρας του, κατά την οποία μάγεψε το κοινό με τις εμφανίσεις του στην Επίδαυρο και το Ηρώδειο.

Την ίδια περίοδο διατήρησε έντονη παρουσία και στον κινηματογράφο. Η πρώτη του εμφάνιση καταγράφεται το 1943, στις ταινίες «Το τραγούδι της φλογέρας» και «Η θύελλα πέρασε», ενώ η τελευταία του συμμετοχή ήταν στο φιλμ «Η άλλη σιωπή». Αυτή αποτέλεσε και το κύκνειο άσμα της πορείας του, καθώς τα μεσάνυχτα της 19ης Φεβρουαρίου του ίδιου έτους (1970) έφυγε από τη ζωή, παραμένοντας δημιουργικός και ενεργός μέχρι την τελευταία στιγμή.