Αναταράξεις στο αεροπλάνο: Γιατί συμβαίνουν και πόσο πραγματικά κινδυνεύουν οι επιβάτες

Οι αναταράξεις αποτελούν ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα κατά τη διάρκεια μιας πτήσης και, παρότι πολλές φορές προκαλούν πανικό στους επιβάτες, στην πραγματικότητα σπάνια αποτελούν απειλή για την ασφάλεια του αεροσκάφους.

Το «τρέμουλο» που αισθάνονται οι επιβάτες προκαλείται από απότομες μεταβολές στην κίνηση του αέρα, καθώς το αεροπλάνο περνά μέσα από περιοχές όπου τα αέρια ρεύματα δεν είναι ομοιόμορφα.

Οι αναταράξεις μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε ύψος και οφείλονται κυρίως σε τρεις παράγοντες: τους ορεινούς όγκους, τους αεροχειμάρρους και τα συστήματα καταιγίδων.

Όταν ο αέρας συναντά ένα βουνό, δημιουργούνται κυματισμοί στην ατμόσφαιρα, αντίστοιχοι με τα κύματα στη θάλασσα.

Αν ένα αεροσκάφος περάσει από αυτή την περιοχή, μπορεί να αισθανθεί έντονες μεταβολές στην πτήση του.

Ανάλογη επίδραση έχουν και οι αεροχείμαρροι, δηλαδή ισχυρά ρεύματα αέρα που κινούνται σε μεγάλο ύψος και μπορούν να προκαλέσουν απότομες αλλαγές στην ταχύτητα και την πορεία των αερίων μαζών.

Ιδιαίτερα απρόβλεπτες είναι οι αναταράξεις που συνδέονται με καταιγίδες.

Ακόμη και όταν ένα αεροσκάφος δεν πετά απευθείας μέσα από ένα σύννεφο καταιγίδας, τα ατμοσφαιρικά κύματα που δημιουργούνται μπορούν να επηρεάσουν την πτήση σε μεγάλη απόσταση.

Γιατί οι πιλότοι δεν μπορούν πάντα να τις αποφύγουν

Παρά την εξέλιξη της τεχνολογίας, οι αναταράξεις παραμένουν δύσκολο φαινόμενο να προβλεφθεί με απόλυτη ακρίβεια. Τα καιρικά μοντέλα δεν έχουν ακόμη τη δυνατότητα να εντοπίζουν κάθε μικρή μεταβολή στην ατμόσφαιρα σε κλίμακα που αφορά ένα αεροσκάφος.

Ο ειδικός του Εθνικού Κέντρου Ατμοσφαιρικών Ερευνών των ΗΠΑ (NCAR), Ρόμπερτ Σάρμαν, εξηγεί ότι η φύση των αναταράξεων είναι ιδιαίτερα χαοτική και απαιτεί τεράστια υπολογιστική ισχύ για την πρόβλεψή τους.

Όπως αναφέρει, η καλύτερη κατανόηση της ατμόσφαιρας και τα νέα υπολογιστικά εργαλεία επιτρέπουν στους επιστήμονες να βελτιώνουν συνεχώς τα συστήματα πρόγνωσης, ώστε τα πληρώματα να μπορούν να προειδοποιούν εγκαίρως τους επιβάτες.

Μπορούν οι αναταράξεις να ρίξουν ένα αεροπλάνο;

Παρά τον φόβο που προκαλούν, οι αναταράξεις δεν σημαίνουν ότι ένα αεροπλάνο κινδυνεύει να πέσει. Τα σύγχρονα αεροσκάφη έχουν σχεδιαστεί ώστε να αντέχουν σε πολύ μεγαλύτερες πιέσεις από αυτές που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια μιας πτήσης.

Η μηχανικός αεροναυπηγικής Μέριλιν Σμιθ εξηγεί ότι ακόμη και η κίνηση των φτερών κατά τη διάρκεια έντονων αναταράξεων είναι φυσιολογική.

Η ευκαμψία τους αποτελεί μέρος του σχεδιασμού, καθώς ένα απολύτως άκαμπτο φτερό θα έκανε το αεροσκάφος βαρύτερο και λιγότερο ασφαλές.

Ο πραγματικός κίνδυνος από τις ισχυρές αναταράξεις αφορά κυρίως τους επιβάτες και το πλήρωμα που δεν φορούν ζώνη.

Από το 2009 έως το 2023 έχουν καταγραφεί δεκάδες τραυματισμοί εξαιτίας αναταράξεων, κυρίως όταν άνθρωποι βρίσκονταν όρθιοι ή δεν ήταν δεμένοι.

Πώς μπορούν οι επιβάτες να προστατευτούν

Η σημαντικότερη συμβουλή των ειδικών είναι απλή: η ζώνη ασφαλείας πρέπει να παραμένει δεμένη όσο το δυνατόν περισσότερο, ακόμη και όταν η σχετική ένδειξη έχει σβήσει.

Παράλληλα, όσοι θέλουν να μειώσουν την πιθανότητα έντονων αναταράξεων μπορούν να προτιμούν πρωινές πτήσεις, καθώς οι ατμοσφαιρικές συνθήκες συχνά γίνονται πιο ασταθείς κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Επίσης, οι αναταράξεις γίνονται συνήθως περισσότερο αισθητές στα πίσω καθίσματα του αεροσκάφους, ενώ στο μπροστινό μέρος η κίνηση είναι συχνά ηπιότερη.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι οι αναταράξεις μπορεί να είναι τρομακτικές, όμως αποτελούν ένα φυσιολογικό φαινόμενο της ατμόσφαιρας και όχι ένδειξη ότι το αεροσκάφος βρίσκεται σε κίνδυνο.