Ο άνθρωπος που ξύπνησε μετά από επέμβαση και δεν αναγνώριζε τη γυναίκα του

Φαντάσου να ανοίγεις τα μάτια σου μετά από μια σοβαρή ιατρική περιπέτεια, να βλέπεις απέναντί σου τη γυναίκα με την οποία έχεις μοιραστεί χρόνια από τη ζωή σου και να μην μπορείς να καταλάβεις ποια είναι.

Δεν έχει αλλάξει το πρόσωπό της. Δεν έχεις χάσει την όρασή σου. Μπορείς να δεις τα μάτια, τη μύτη και το στόμα της.

Κι όμως, ο εγκέφαλός σου δεν μπορεί να συνδέσει αυτό το πρόσωπο με την ταυτότητά της.

Αυτή η παράξενη νευρολογική κατάσταση υπάρχει πραγματικά και ονομάζεται προσωπαγνωσία.

Βλέπει κανονικά, αλλά δεν αναγνωρίζει

Η προσωπαγνωσία, γνωστή και ως «τύφλωση προσώπων», είναι μια διαταραχή κατά την οποία κάποιος δυσκολεύεται ή αδυνατεί να αναγνωρίσει οικεία πρόσωπα.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, ένας άνθρωπος μπορεί να κοιτάζει τον σύζυγο, το παιδί ή έναν στενό φίλο του και να μην καταλαβαίνει ποιος βρίσκεται απέναντί του μόνο από το πρόσωπο.

Το εντυπωσιακό είναι ότι η όρασή του μπορεί κατά τα άλλα να λειτουργεί κανονικά.

Μπορεί να καταλάβει ότι κοιτάζει ένα ανθρώπινο πρόσωπο. Μπορεί ακόμη να περιγράψει χαρακτηριστικά του. Αυτό που δεν πραγματοποιείται σωστά είναι το επόμενο βήμα: η σύνδεση της εικόνας με τη γνωστή ταυτότητα.

Μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά

Υπάρχει μια αναπτυξιακή μορφή προσωπαγνωσίας, η οποία φαίνεται να υπάρχει από μικρή ηλικία, αλλά και μια επίκτητη μορφή.

Η δεύτερη μπορεί να εμφανιστεί ύστερα από βλάβη σε περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην επεξεργασία και αναγνώριση προσώπων.

Ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, ένας σοβαρός τραυματισμός ή ορισμένες νευρολογικές παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν μια τέτοια αλλαγή. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η δυσκολία μπορεί να γίνει αντιληπτή μετά από μια ιατρική ή χειρουργική περιπέτεια, όταν έχει μεσολαβήσει κάποια νευρολογική επιπλοκή.

Δεν είναι δηλαδή η αναισθησία από μόνη της που κάνει κάποιον να «ξεχάσει» τη γυναίκα του.

Πώς αναγνωρίζουν τότε τους δικούς τους ανθρώπους;

Ο εγκέφαλος διαθέτει περισσότερους από έναν τρόπους για να αναγνωρίζει έναν άνθρωπο.

Κάποιος με προσωπαγνωσία μπορεί να μάθει να βασίζεται στη φωνή, στο χτένισμα, στον τρόπο που περπατά κάποιος, στα ρούχα ή σε άλλα χαρακτηριστικά.

Έτσι μπορεί να μην αναγνωρίζει αμέσως τη γυναίκα του κοιτάζοντας το πρόσωπό της, αλλά να καταλάβει αμέσως ποια είναι μόλις την ακούσει να μιλά.

Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι με σοβαρή προσωπαγνωσία που δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν το ίδιο τους το πρόσωπο σε μια φωτογραφία ή στον καθρέφτη, εάν δεν χρησιμοποιήσουν άλλα στοιχεία.

Ένα πρόσωπο δεν είναι απλώς μια εικόνα

Για τους περισσότερους από εμάς η αναγνώριση ενός προσώπου γίνεται τόσο αυτόματα ώστε δεν αντιλαμβανόμαστε πόσο περίπλοκη διαδικασία είναι.

Ο εγκέφαλος πρέπει μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου να επεξεργαστεί τα χαρακτηριστικά, τις μεταξύ τους αποστάσεις και τη συνολική μορφή του προσώπου και στη συνέχεια να αναζητήσει εάν ταιριάζει με κάποια αποθηκευμένη αναπαράσταση.

Όταν αυτό το εξειδικευμένο σύστημα διαταραχθεί, μπορεί να συμβεί κάτι που μοιάζει αδιανόητο: να γνωρίζεις ότι αγαπάς έναν άνθρωπο, αλλά να μην μπορείς να τον αναγνωρίσεις κοιτάζοντας το πρόσωπό του.