Τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν πεθαίνουμε: Τα στάδια μέχρι την τελευταία αναπνοή

Οι τελευταίες στιγμές της ζωής συνοδεύονται από μια σειρά αλλαγών στο σώμα, καθώς οι ζωτικές λειτουργίες σταδιακά επιβραδύνονται.

Η αναπνοή και η καρδιακή λειτουργία μεταβάλλονται, η ανάγκη για τροφή και νερό μειώνεται και η εγρήγορση περιορίζεται, μέχρι ο οργανισμός να φτάσει στο τελικό στάδιο.

Ο θάνατος δεν αποτελεί πάντοτε μια απότομη διαδικασία.

Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται στο τέλος μιας σοβαρής ασθένειας, το σώμα περνά σταδιακά από διαφορετικές φάσεις κατά τις τελευταίες ημέρες και ώρες.

Η κόπωση γίνεται εντονότερη

Ένα από τα πρώτα σημάδια είναι η αυξανόμενη κόπωση. Ο άνθρωπος κοιμάται περισσότερο, περνά λιγότερο χρόνο σε κατάσταση εγρήγορσης και μπορεί να δυσκολεύεται να παρακολουθήσει μια συζήτηση ή να ανταποκριθεί σε όσα συμβαίνουν γύρω του.

Καθώς ο οργανισμός εξασθενεί, μειώνεται και η ανάγκη για ενέργεια. Η όρεξη περιορίζεται και ο άνθρωπος μπορεί να τρώει και να πίνει πολύ λιγότερο από ό,τι συνήθως.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ασθενής «λιμοκτονεί». Το σώμα βρίσκεται πλέον σε μια διαφορετική φυσιολογική κατάσταση και οι ανάγκες του έχουν αλλάξει.

Οι ζωτικές λειτουργίες επιβραδύνονται

Καθώς πλησιάζει το τέλος, η κυκλοφορία του αίματος μπορεί να γίνει πιο αργή. Η αρτηριακή πίεση μειώνεται και τα χέρια και τα πόδια ενδέχεται να γίνουν πιο κρύα.

Παράλληλα, η αναπνοή αλλάζει. Μπορεί να γίνει πιο αργή, ακανόνιστη ή να παρουσιάζει μεγαλύτερες παύσεις ανάμεσα στις αναπνοές.

Σε ορισμένους ανθρώπους εμφανίζεται το λεγόμενο μοτίβο Cheyne-Stokes, κατά το οποίο περίοδοι πιο γρήγορης ή βαθιάς αναπνοής εναλλάσσονται με παύσεις χωρίς αναπνοή.

Η παράξενη στιγμή της «τελικής διαύγειας»

Σε ένα ποσοστό ανθρώπων έχει παρατηρηθεί ένα ιδιαίτερο φαινόμενο λίγο πριν από τον θάνατο. Παρά τη σοβαρή εξασθένηση, μπορεί ξαφνικά να εμφανιστεί μια προσωρινή βελτίωση της εγρήγορσης και της επικοινωνίας.

Ο ασθενής μπορεί να μιλήσει περισσότερο, να αναγνωρίσει ανθρώπους ή να δείξει μια ασυνήθιστη πνευματική διαύγεια. Το φαινόμενο έχει περιγραφεί ως «τελική διαύγεια» ή «surge».

Οι ακριβείς μηχανισμοί που προκαλούν αυτή την προσωρινή αλλαγή δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητοί.

Τι συμβαίνει με την αναπνοή

Στις τελευταίες ώρες, η αναπνοή γίνεται συχνά ολοένα πιο ακανόνιστη. Οι παύσεις μπορεί να μεγαλώνουν και οι αναπνοές να γίνονται πιο επιφανειακές.

Η εικόνα αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τους συγγενείς που βρίσκονται δίπλα στον ασθενή. Ωστόσο, η εμφάνιση αυτών των αλλαγών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο άνθρωπος βιώνει έντονο πόνο.

Η ανακουφιστική φροντίδα μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της δύσπνοιας, του άγχους και άλλων συμπτωμάτων, ώστε οι τελευταίες στιγμές να είναι όσο το δυνατόν πιο ήρεμες.

Η τελευταία αναπνοή και η καρδιακή ανακοπή

Στο τελικό στάδιο, η αναπνοή σταματά και ακολουθεί η διακοπή της καρδιακής λειτουργίας. Όταν η καρδιά δεν αντλεί πλέον αίμα, ο εγκέφαλος και τα υπόλοιπα όργανα δεν λαμβάνουν το απαραίτητο οξυγόνο.

Η απώλεια της συνείδησης συνδέεται με την ανεπαρκή παροχή αίματος και οξυγόνου στον εγκέφαλο.

Έρευνες σε ανθρώπους που υπέστησαν καρδιακή ανακοπή έχουν καταγράψει εγκεφαλική ηλεκτρική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια ή γύρω από την προσπάθεια ανάνηψης. Τα ευρήματα αυτά έχουν ανοίξει νέα ερωτήματα για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τα τελευταία στάδια της ζωής.

Η εγκεφαλική δραστηριότητα, ωστόσο, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι υπάρχει συνείδηση ή αντίληψη. Πρόκειται για δύο διαφορετικές έννοιες.

Η ανακουφιστική φροντίδα στις τελευταίες στιγμές

Στόχος της ανακουφιστικής φροντίδας δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση του πόνου, αλλά συνολικά η βελτίωση της άνεσης και της ποιότητας ζωής του ασθενούς.

Οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να αντιμετωπίσουν συμπτώματα όπως η δύσπνοια, το άγχος και η σωματική δυσφορία, ενώ παράλληλα παρέχεται στήριξη και στην οικογένεια.

Η διαδικασία του θανάτου δεν είναι ίδια για όλους. Οι αλλαγές μπορεί να εμφανιστούν με διαφορετική σειρά και ένταση, ανάλογα με την κατάσταση και την ασθένεια του κάθε ανθρώπου.

Αυτό που παρατηρείται, πάντως, είναι ότι ο οργανισμός σταδιακά περιορίζει τις λειτουργίες του, μέχρι να σταματήσουν η αναπνοή και η καρδιακή λειτουργία και να ολοκληρωθεί η διαδικασία του θανάτου.