Αντικαταθλιπτικά SSRI συνδέονται με μεγαλύτερη επιβίωση ασθενών με καρκίνο που κάνουν ανοσοθεραπεία

Μια πιθανή σύνδεση ανάμεσα στη λήψη αντικαταθλιπτικών τύπου SSRI και την καλύτερη επιβίωση ασθενών με συμπαγείς όγκους που υποβάλλονται σε ανοσοθεραπεία ανέδειξε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο PLOS Medicine.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως τα SSRI έχουν από μόνα τους αντικαρκινική δράση.

Η ανάλυση δείχνει μια σημαντική συσχέτιση, η οποία, σύμφωνα με τους ίδιους, θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω μέσα από κλινικές δοκιμές.

Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα του διεθνούς δικτύου ηλεκτρονικών ιατρικών φακέλων TriNetX, το οποίο περιλαμβάνει στοιχεία για περισσότερους από 187 εκατομμύρια ασθενείς.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν ενήλικες με συμπαγείς καρκίνους, οι οποίοι είχαν παράλληλα διάγνωση κατάθλιψης ή αγχώδους διαταραχής και ξεκινούσαν θεραπεία με αναστολείς ανοσολογικών σημείων ελέγχου.

Οι ερευνητές συνέκριναν ασθενείς που λάμβαναν εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI) με ασθενείς που λάμβαναν βενζοδιαζεπίνες.

Για να περιορίσουν τις διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων, πραγματοποίησαν αντιστοίχιση με βάση 49 χαρακτηριστικά. Μετά τη διαδικασία αυτή, η τελική ανάλυση περιλάμβανε 1.567 ζεύγη ασθενών.

Χαμηλότερη θνητότητα στην ομάδα των SSRI

Η παρακολούθηση των ασθενών έφτασε έως και τα δύο χρόνια από την έναρξη της παράλληλης φαρμακευτικής αγωγής και ανοσοθεραπείας.

Στο διάστημα αυτό, το 23,5% των ασθενών που λάμβαναν SSRI είχε καταλήξει, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην ομάδα των βενζοδιαζεπινών έφτασε το 34,4%.

Ο υπολογισμός του κινδύνου έδωσε hazard ratio 0,62, εύρημα που αντιστοιχεί σε 37,3% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία στην ομάδα των SSRI κατά την περίοδο παρακολούθησης.

Παράλληλα, οι ασθενείς που λάμβαναν SSRI εμφάνισαν λιγότερες νέες καταγεγραμμένες απομακρυσμένες μεταστάσεις. Και τα πέντε SSRI που μπορούσαν να εξεταστούν ξεχωριστά παρουσίασαν επίσης συσχέτιση με χαμηλότερη θνητότητα.

Τι έδειξε η ανάλυση των όγκων

Για να εξετάσουν αν υπάρχει πιθανός βιολογικός μηχανισμός πίσω από τα ευρήματα, οι ερευνητές προχώρησαν και σε δεύτερη ανάλυση, χρησιμοποιώντας δεδομένα από το The Cancer Genome Atlas.

Συνολικά εξετάστηκαν 8.272 δείγματα όγκων από 8.172 ασθενείς, που αντιστοιχούσαν σε 20 διαφορετικούς τύπους καρκίνου.

Η συγκεκριμένη ανάλυση επικεντρώθηκε στο γονίδιο SLC6A4, το οποίο κωδικοποιεί τον μεταφορέα σεροτονίνης και αποτελεί βασικό στόχο των SSRI.

Η έκφραση του γονιδίου βρέθηκε να σχετίζεται αντίστροφα με τη φλεγμονώδη δραστηριότητα των Τ-κυττάρων σε 13 από τους 20 τύπους καρκίνου που εξετάστηκαν.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα είναι συμβατά με την υπόθεση πως η αναστολή του μεταφορέα σεροτονίνης ενδέχεται να επηρεάζει την αντικαρκινική ανοσολογική απόκριση και, ενδεχομένως, να ενισχύει την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας.

Περισσότερες ανοσολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες

Η ίδια ανάλυση ανέδειξε όμως και μια διαφορετική πλευρά. Οι ασθενείς που λάμβαναν SSRI παρουσίασαν συχνότερα ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η διαφορά αποδόθηκε κυρίως σε διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς.

Αντίστοιχη αύξηση δεν καταγράφηκε για φλεγμονώδεις επιπλοκές που αφορούσαν το ήπαρ, τους πνεύμονες ή το έντερο.

Το εύρημα αυτό ενισχύει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα, καθώς η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού αποτελεί βασικό στοιχείο της δράσης των συγκεκριμένων αντικαρκινικών θεραπειών, αλλά μπορεί παράλληλα να προκαλέσει ανεπιθύμητες αντιδράσεις.

Οι ερευνητές ζητούν κλινικές δοκιμές

Παρά τα ενθαρρυντικά στοιχεία, οι συγγραφείς της μελέτης δεν προτείνουν τη χρήση των SSRI ως αντικαρκινική θεραπεία.

Ένας από τους βασικούς περιορισμούς είναι ότι πρόκειται για αναδρομική ανάλυση δεδομένων από ηλεκτρονικούς ιατρικούς φακέλους.

Οι ασθενείς δεν κατανεμήθηκαν τυχαία στις δύο ομάδες, επομένως δεν μπορεί να αποκλειστεί η επίδραση άλλων παραγόντων που ενδέχεται να επηρεάζουν την πορεία της νόσου.

Επιπλέον, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν περιλάμβαναν πληροφορίες για τη λειτουργική κατάσταση των ασθενών, η οποία μπορεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την πρόγνωση σε περιπτώσεις καρκίνου.

Έτσι, το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η παρατηρούμενη σχέση ανάμεσα στη χρήση SSRI και τα καλύτερα αποτελέσματα σε ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοθεραπεία αξίζει να διερευνηθεί με προοπτικές και τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.

Μόνο μέσα από τέτοιες μελέτες θα μπορέσει να διαπιστωθεί αν τα SSRI έχουν πράγματι ρόλο ως συμπληρωματική θεραπεία στην ανοσοθεραπεία ή αν η συγκεκριμένη συσχέτιση οφείλεται εν μέρει σε άλλες παραμέτρους των ασθενών.