Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη διάρκεια παραμονής των στεροειδών στο σώμα

Ο χρόνος που παραμένουν τα στεροειδή στον οργανισμό μας ποικίλλει ανάλογα με τον τύπο του στεροειδούς, τη σύνθεση του και τον ατομικό μεταβολισμό.

Γενικά, τα κορτικοστεροειδή -όπως η πρεδνιζόνη- μπορεί να απομακρυνθούν μέσα σε ώρες έως ημέρες, ενώ τα αναβολικά στεροειδή -που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της απόδοσης- μπορούν να παραμείνουν ανιχνεύσιμα για εβδομάδες ή και μήνες.

Τα στεροειδή είναι ισχυρά φάρμακα, που συνταγογραφούνται για την μείωση της φλεγμονής, την καταστολή των υπερβολικών ανοσολογικών αποκρίσεων και τη θεραπεία μιας σειράς παθήσεων, από άσθμα έως αυτοάνοσα νοσήματα.

Κορτικοστεροειδή έναντι αναβολικών στεροειδών

Δεν είναι όλα τα στεροειδή ίδια και η διάρκεια ανίχνευσής τους στο σώμα διαφέρει σημαντικά.

Τα κορτικοστεροειδή που συνταγογραφούνται από γιατρούς συνήθως φεύγουν από το σύστημα σχετικά γρήγορα, ενώ τα αναβολικά στεροειδή -που χρησιμοποιούνται χωρίς ιατρική επίβλεψη- μπορούν να παραμείνουν πολύ περισσότερο.

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διάρκεια παραμονής των στεροειδών στο σώμα

Αρκετές μεταβλητές επηρεάζουν τη διάρκεια παραμονής των στεροειδών στην κυκλοφορία του αίματος και στους ιστούς:

• Τύπος στεροειδούς: τα από του στόματος δισκία, οι τοπικές κρέμες και οι ενδομυϊκές ενέσεις διαφέρουν ως προς τον μεταβολισμό και τον χρόνο κάθαρσης.
• Χρόνος ημιζωής: τα στεροειδή βραχείας δράσης (όπως η υδροκορτιζόνη) αποβάλλονται ταχύτερα από τα μακράς δράσης (όπως η δεξαμεθαζόνη).
• Δοσολογία και διάρκεια χρήσης: η υψηλότερη ή παρατεταμένη χρήση μπορεί να παρατείνει τους χρόνους κάθαρσης.
• Μεταβολισμός σε ατομικό επίπεδο: η ηπατική και νεφρική λειτουργία καθορίζουν πόσο γρήγορα διασπώνται και απεκκρίνονται τα στεροειδή.
• Ποσοστό σωματικού λίπους: τα αναβολικά στεροειδή μπορούν να συσσωρευτούν στον λιπώδη ιστό, παρατείνοντας την απελευθέρωσή τους στα ούρα.

Γιατί έχει σημασία ο χρόνος κάθαρσης

Η γνώση του χρόνου παραμονής των στεροειδών στον οργανισμό είναι σημαντική τόσο για ιατρικούς λόγους όσο και για λόγους ασφαλείας:

• Διαχείριση παρενεργειών: η υπέρταση, οι αλλαγές στο σάκχαρο του αίματος και οι εναλλαγές της διάθεσης είναι πιο πιθανές με παρατεταμένη έκθεση.
• Πρόληψη στέρησης: η απότομη διακοπή των κορτικοστεροειδών μπορεί να προκαλέσει επινεφριδιακή ανεπάρκεια εάν ο οργανισμός δεν έχει ακόμη επαναλάβει την παραγωγή φυσικών ορμονών.
• Τεστ φαρμάκων (αντι-ντόπινγκ): οι αθλητές μπορεί να βγουν θετικοί σε αναβολικά στεροειδή πολύ μετά τη χρήση.
• Ιατρικές επεμβάσεις: οι γιατροί πρέπει να γνωρίζουν τυχόν πρόσφατη χρήση στεροειδών πριν από χειρουργική επέμβαση ή εμβολιασμούς.

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορούν τα στεροειδή να προκαλέσουν μακροπρόθεσμες αλλαγές ακόμη και μετά την αποβολή τους από το σώμα;

Ναι. Η παρατεταμένη χρήση στεροειδών μπορεί να καταστείλει την παραγωγή φυσικών ορμονών, να αποδυναμώσει τα οστά ή να μεταβάλει τον μεταβολισμό, επιδράσεις που μπορεί να επιμένουν μετά την κάθαρση.

Παραμένουν τα τοπικά στεροειδή (αλοιφές) στον οργανισμό για όσο διάστημα όσο τα από του στόματος (χάπια);

Όχι. Τα τοπικά στεροειδή συνήθως δρουν τοπικά, εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος σε πολύ μικρότερες ποσότητες και αποβάλλονται πιο γρήγορα.

Πόσο καιρό παραμένει η πρεδνιζόνη στον οργανισμό;

Η πρεδνιζόνη έχει σύντομο χρόνο ημιζωής περίπου 3 έως 4 ωρών, αλλά οι επιδράσεις της στον οργανισμό μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο. Το μεγαλύτερο μέρος της αποβάλλεται μέσα σε μερικές ημέρες.

Μπορούν να ανιχνευθούν στεροειδή σε εξετάσεις μαλλιών;

Ναι. Τα αναβολικά στεροειδή μπορούν να ανιχνευθούν στα μαλλιά για μήνες, παρέχοντας μεγαλύτερο ιστορικό χρήσης σε σύγκριση με τις εξετάσεις αίματος ή ούρων.

Είναι ασφαλές να διακόψω απότομα τα στεροειδή;

Όχι πάντα. Για τα κορτικοστεροειδή, η σταδιακή μείωση υπό ιατρική επίβλεψη είναι συχνά απαραίτητη, για να επιτραπεί στα επινεφρίδια να επανέλθουν στην κανονική παραγωγή ορμονών.