Υγεία
Έχει συμβεί σχεδόν σε όλους. Είμαστε σε έναν χώρο με φυσιολογική θερμοκρασία και ξαφνικά ένα ρίγος διαπερνά το σώμα μας.
Οι τρίχες σηκώνονται, το δέρμα γεμίζει μικρά εξογκώματα και για λίγα δευτερόλεπτα αναρωτιόμαστε: «Γιατί ανατρίχιασα τώρα;».
Η απάντηση βρίσκεται σε έναν ακούσιο μηχανισμό του οργανισμού, ο οποίος ενεργοποιείται χωρίς να το αποφασίσουμε εμείς.
Ένα απομεινάρι της εξέλιξης
Η ανατριχίλα προκαλείται από μικρούς μυς που βρίσκονται δίπλα στους θύλακες των τριχών.
Όταν αυτοί συσπώνται, σηκώνουν τις τρίχες και δημιουργούν αυτό που γνωρίζουμε ως «δέρμα κότας».
Στους ανθρώπους ο μηχανισμός αυτός δεν έχει πλέον ιδιαίτερη πρακτική χρησιμότητα.
Στα ζώα με πυκνό τρίχωμα, όμως, η ανασήκωση των τριχών μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της θερμότητας ή να κάνει το ζώο να φαίνεται μεγαλύτερο όταν αισθάνεται ότι απειλείται.
Οι άνθρωποι έχασαν μεγάλο μέρος του σώματός τους από τρίχες στην πορεία της εξέλιξης, όμως οι συγκεκριμένοι μύες παρέμειναν.
Δεν χρειάζεται να κρυώνουμε
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι η ανατριχίλα δεν προκαλείται μόνο από χαμηλή θερμοκρασία.
Μια δυνατή σκηνή σε μια ταινία, ένα τραγούδι, μια ξαφνική ανάμνηση ή μια έντονη στιγμή συγκίνησης μπορούν επίσης να προκαλέσουν ρίγος.
Στη μουσική, το φαινόμενο είναι γνωστό ως «frisson». Είναι εκείνη η στιγμή κατά την οποία ένα τραγούδι προκαλεί τόσο έντονη συναισθηματική αντίδραση, ώστε το σώμα να αντιδράσει με ανατριχίλα.
Γιατί η μουσική μας προκαλεί ρίγος;
Το φαινόμενο συνδέεται με την ενεργοποίηση περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή, την ευχαρίστηση και τα συναισθήματα.
Παράλληλα, ενεργοποιείται το αυτόνομο νευρικό σύστημα, προκαλώντας αλλαγές στους παλμούς, την αναπνοή και τη θερμοκρασία του σώματος.
Δεν αντιδρούν όμως όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο.
Κάποιοι μπορεί να ακούσουν ένα τραγούδι και απλώς να συγκινηθούν, ενώ άλλοι να νιώσουν έντονο ρίγος σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα.
Ακόμη και οι δυσάρεστοι ήχοι
Η ανατριχίλα μπορεί να προκληθεί και από ήχους που μας ενοχλούν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ήχος από νύχια που ξύνουν έναν πίνακα, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει έντονη δυσφορία και σωματική ένταση.
Ο εγκέφαλος αντιδρά σε συγκεκριμένα ακουστικά ερεθίσματα σαν να είναι ιδιαίτερα σημαντικά ή ενοχλητικά.
Ένα μικρό ταξίδι στην ανθρώπινη εξέλιξη
Τελικά, η ανατριχίλα είναι κάτι περισσότερο από μια παράξενη αντίδραση του σώματος.
Είναι ένα μικρό «απομεινάρι» της ανθρώπινης εξέλιξης, ένας μηχανισμός που κάποτε είχε μεγαλύτερη σημασία για την επιβίωση.
Σήμερα μπορεί να ενεργοποιηθεί από το κρύο, τον φόβο, μια ταινία, ένα τραγούδι ή μια δυνατή ανάμνηση.
Και την επόμενη φορά που θα ανατριχιάσεις χωρίς προφανή λόγο, ίσως το σώμα σου απλώς ενεργοποιεί έναν μηχανισμό που υπάρχει μέσα μας εδώ και χιλιάδες χρόνια.
