Κάθε βράδυ συμβαίνει κάτι παράξενο: ξαπλώνουμε, κλείνουμε τα μάτια και περιμένουμε να κοιμηθούμε. Μπορεί να θυμόμαστε τις τελευταίες σκέψεις μας, έναν ήχο στο δωμάτιο ή τη στιγμή που αλλάξαμε πλευρό. Το επόμενο πράγμα που αντιλαμβανόμαστε, όμως, είναι ότι έχει ήδη ξημερώσει. Η ακριβής στιγμή κατά την οποία αποκοιμηθήκαμε μοιάζει να έχει εξαφανιστεί.
Ο βασικός λόγος είναι ότι ο ύπνος δεν αρχίζει σαν διακόπτης που κλείνει απότομα. Πρόκειται για μια σταδιακή μετάβαση από την εγρήγορση στο πρώτο στάδιο του μη REM ύπνου, το λεγόμενο Ν1. Σε αυτή την ενδιάμεση κατάσταση χαλαρώνουν οι μύες, επιβραδύνονται η αναπνοή και ο καρδιακός ρυθμός, ενώ αλλάζει σταδιακά και η ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου. Το άτομο μπορεί ακόμη να ακούει ήχους και να έχει σκόρπιες εικόνες ή σκέψεις, χωρίς όμως να επεξεργάζεται πλέον το περιβάλλον με τον ίδιο τρόπο. Σύμφωνα με το NICHD, το στάδιο Ν1 βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα στην εγρήγορση και στον ύπνο.
Για να θυμηθούμε ένα γεγονός, δεν αρκεί να το ζήσουμε. Ο εγκέφαλος πρέπει πρώτα να το καταγράψει και να δημιουργήσει ένα σταθερό ίχνος μνήμης. Καθώς αποκοιμιόμαστε, η προσοχή εξασθενεί και η ικανότητα δημιουργίας νέων συνειδητών αναμνήσεων περιορίζεται. Επομένως, δεν «ξεχνάμε» απλώς τη στιγμή που κοιμηθήκαμε· πιθανότατα δεν τη μετατρέψαμε ποτέ σε ολοκληρωμένη ανάμνηση.
Πειράματα έχουν δείξει ότι το διάστημα γύρω από την έναρξη του ύπνου συνδέεται με αδυναμία ανάκλησης πληροφοριών που παρουσιάστηκαν λίγο πριν από αυτή. Σε παλαιότερη μελέτη, οι συμμετέχοντες δυσκολεύονταν να θυμηθούν ακουστικά ερεθίσματα τα οποία είχαν ακούσει ελάχιστα λεπτά πριν αποκοιμηθούν. Οι ερευνητές απέδωσαν το φαινόμενο στην ανεπαρκή κωδικοποίηση και στη διακοπή της σταθεροποίησης της μνήμης. Η μελέτη είναι διαθέσιμη στο PubMed.
Νεότερη έρευνα έδειξε επίσης ότι ακόμη και μια σύντομη παραμονή στο στάδιο Ν1 μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένη λήθη, ιδιαίτερα όταν η διαδικασία του ύπνου διακόπτεται πριν προχωρήσει στο στάδιο Ν2. Αυτό δείχνει πόσο εύθραυστες είναι οι αναμνήσεις κατά τη συγκεκριμένη μεταβατική περίοδο. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο Cerebral Cortex Communications.
Υπάρχει και ένα ακόμη παράδοξο: για να αναγνωρίσουμε την ακριβή στιγμή που αποκοιμηθήκαμε, θα έπρεπε να παραμένουμε αρκετά ξύπνιοι ώστε να την παρατηρήσουμε. Αν μπορούσαμε να σκεφτούμε συνειδητά «τώρα κοιμήθηκα», αυτό θα σήμαινε ότι δεν είχαμε ακόμη κοιμηθεί. Έτσι, ο ύπνος φτάνει αθόρυβα και η τελευταία στιγμή της ημέρας μένει χωρίς σαφή χρονική σφραγίδα.
MOST READ 72h
MOST POPULAR 24h
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.