Κανέλα: Το μπαχαρικό που μπορεί να ενισχύσει τη μνήμη

Η κανέλα δεν αποτελεί μόνο ένα από τα πιο δημοφιλή μπαχαρικά στη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική, αλλά περιέχει και μια σειρά από βιοδραστικές ουσίες που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο επιστημονικών μελετών για την επίδρασή τους στον εγκέφαλο.

Πολυφαινόλες, φλαβονοειδή και συστατικά όπως η κινναμαλδεΰδη και το κινναμικό οξύ παρουσιάζουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Ερευνητές έχουν εξετάσει κατά πόσο οι ουσίες αυτές μπορούν να επηρεάσουν τη μνήμη, τη μάθηση και γενικότερα τη γνωστική λειτουργία.

Μια συστηματική ανασκόπηση 40 μελετών, στην οποία περιλαμβάνονταν κυρίως έρευνες σε ζώα και εργαστηριακά μοντέλα, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κανέλα και ορισμένα από τα συστατικά της παρουσιάζουν πιθανή θετική επίδραση στη μνήμη και τη μάθηση.

Ωστόσο, οι κλινικές μελέτες σε ανθρώπους παραμένουν περιορισμένες, επομένως δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί ότι η κανέλα αποτελεί αποδεδειγμένη θεραπεία για διαταραχές της μνήμης.

Πώς μπορεί να επηρεάζει τη μνήμη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η κινναμαλδεΰδη και το κινναμικό οξύ, δύο από τα βασικά βιοδραστικά συστατικά της κανέλας.

Σε εργαστηριακές μελέτες, ουσίες της κανέλας έχουν συσχετιστεί με μηχανισμούς που αφορούν το οξειδωτικό στρες, τη φλεγμονή και τη συσσώρευση πρωτεϊνών που συνδέονται με νευροεκφυλιστικές παθήσεις.

Η κινναμαλδεΰδη, για παράδειγμα, έχει μελετηθεί για πιθανή επίδραση στη συσσώρευση της πρωτεΐνης tau και του β-αμυλοειδούς, δύο μηχανισμούς που έχουν ιδιαίτερη σημασία στη νόσο Αλτσχάιμερ.

Τα συγκεκριμένα ευρήματα, ωστόσο, προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από προκλινικές έρευνες και δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση κανέλας μπορεί να προλάβει ή να θεραπεύσει τη νόσο.

Τι έδειξε μελέτη για τη «μνήμη εργασίας»

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μελέτη σε 93 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω με προδιαβήτη.

Οι ερευνητές εξέτασαν μεταξύ άλλων τη διατροφική τους συμπεριφορά και τη γνωστική τους λειτουργία και διαπίστωσαν ότι όσοι ανέφεραν κατανάλωση κανέλας παρουσίαζαν καλύτερη επίδοση στη μνήμη εργασίας σε σχέση με όσους δεν κατανάλωναν κανέλα.

Η μνήμη εργασίας αφορά τις νοητικές διεργασίες που επιτρέπουν στον άνθρωπο να συγκρατεί και να επεξεργάζεται προσωρινά πληροφορίες. Είναι σημαντική, μεταξύ άλλων, για τον προγραμματισμό, την επίλυση προβλημάτων και τη λογική σκέψη.

Πρόκειται όμως για συσχέτιση και όχι απόδειξη ότι η κανέλα προκαλεί από μόνη της τη βελτίωση. Απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές μελέτες για να διαπιστωθεί αν υπάρχει πραγματική αιτιώδης σχέση.

Τι συμβαίνει με το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον

Η πιθανή νευροπροστατευτική δράση της κανέλας έχει μελετηθεί και σε σχέση με νευροεκφυλιστικές παθήσεις.

Σε έρευνες σε κύτταρα και ζώα, διάφορα συστατικά της έχουν παρουσιάσει αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση, ενώ έχουν εξεταστεί και μηχανισμοί που σχετίζονται με την παθολογική συσσώρευση πρωτεϊνών.

Για τη νόσο Αλτσχάιμερ, εργαστηριακές και προκλινικές μελέτες έχουν εξετάσει την πιθανή επίδραση της κανέλας στη συσσώρευση tau και β-αμυλοειδούς.

Για τη νόσο του Πάρκινσον, αντίστοιχες έρευνες έχουν εξετάσει πιθανές επιδράσεις σε μηχανισμούς οξειδωτικού στρες, φλεγμονής και κυτταρικού θανάτου.

Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα για την έρευνα, αλλά δεν σημαίνουν ότι η κανέλα αποτελεί θεραπεία ή αποδεδειγμένο μέσο πρόληψης των συγκεκριμένων ασθενειών. Οι διαθέσιμες κλινικές αποδείξεις στους ανθρώπους είναι ακόμη ανεπαρκείς.

Κεϋλάνης ή cassia;

Δεν είναι όλες οι κανέλες ίδιες. Οι δύο βασικές ποικιλίες που συναντώνται στην αγορά είναι η κανέλα Κεϋλάνης (Cinnamomum verum) και η cassia (Cinnamomum aromaticum).

Η cassia είναι η συνηθέστερη ποικιλία, ενώ η κανέλα Κεϋλάνης χαρακτηρίζεται ως «αληθινή» κανέλα.

Μία από τις σημαντικότερες διαφορές τους αφορά την κουμαρίνη, μια φυσική ουσία που υπάρχει σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες στην cassia.

Η παρατεταμένη κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων cassia μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα κυρίως για άτομα που είναι ευαίσθητα ή αντιμετωπίζουν ηπατική νόσο.

Για τον λόγο αυτό, όσοι χρησιμοποιούν συχνά μεγάλες ποσότητες κανέλας στη διατροφή τους μπορούν να προτιμούν την Κεϋλάνης, η οποία περιέχει πολύ μικρότερες ποσότητες κουμαρίνης.

Πόση κανέλα είναι ασφαλής;

Η κανέλα θεωρείται γενικά ασφαλής όταν χρησιμοποιείται στις συνηθισμένες ποσότητες που χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό στα τρόφιμα.

Η λήψη μεγαλύτερων ποσοτήτων ή η μακροχρόνια χρήση συμπληρωμάτων μπορεί, ωστόσο, να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως γαστρεντερικές ενοχλήσεις ή αλλεργικές αντιδράσεις.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με τα συμπληρώματα κανέλας, καθώς η περιεκτικότητά τους σε κουμαρίνη μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος της κανέλας και τον τρόπο επεξεργασίας της.

Άτομα με ηπατικά προβλήματα ή όσοι λαμβάνουν φάρμακα θα πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν χρησιμοποιήσουν συστηματικά συμπληρώματα κανέλας ή μεγάλες ποσότητες του μπαχαρικού.

Η κανέλα, επομένως, μπορεί να αποτελεί ένα ενδιαφέρον συστατικό μιας ισορροπημένης διατροφής, όμως τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα δεν δικαιολογούν την αντικατάσταση ιατρικής θεραπείας ή την κατανάλωσή της ως «θεραπεία» για προβλήματα μνήμης ή νευροεκφυλιστικές παθήσεις.