Καρκίνος του παγκρέατος: Νέο εμβόλιο έδωσε ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε δοκιμή με ανθρώπους

Ενθαρρυντικά είναι τα πρώτα αποτελέσματα από τη δοκιμή ενός πειραματικού εμβολίου κατά του καρκίνου του παγκρέατος, το οποίο σχεδιάστηκε για να εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις που συνδέονται με τη νόσο.

Το εμβόλιο, με την ονομασία mKRAS-VAX, στοχεύει έξι συχνές μεταλλάξεις του γονιδίου KRAS, οι οποίες εμφανίζονται σε πρώιμο στάδιο της ανάπτυξης του αδενοκαρκινώματος του παγκρεατικού πόρου, μιας από τις συχνότερες μορφές καρκίνου του παγκρέατος.

Η συγκεκριμένη στρατηγική επιδιώκει να ενεργοποιήσει την άμυνα του οργανισμού πριν από την εμφάνιση διηθητικού καρκίνου, με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση των κυττάρων που φέρουν τις συγκεκριμένες μεταλλάξεις.

A new experimental vaccine is taking a different approach to pancreatic cancer: training the immune system to recognize one of the disease’s most common genetic drivers before invasive cancer develops.

The vaccine, called mKRAS-VAX, targets six common mutations in the KRAS gene. KRAS mutations appear very early in the development of most pancreatic ductal adenocarcinomas, making them an attractive target for cancer interception.

In the first-in-human Phase 1 trial, researchers gave the vaccine to 20 people with an inherited high risk of pancreatic cancer who also had pancreatic abnormalities visible on imaging. The primary goal at this stage was safety and whether the vaccine could generate an immune response—not proving that it prevents cancer.

The results were encouraging: 18 of the 20 participants developed significant mutant-KRAS-specific T-cell responses. Researchers measured a median 18.2-fold increase in these immune responses, involving both CD4 and CD8 T cells.

Even more interesting, vaccine-induced immune-cell clones remained detectable for as long as two years in some participants, suggesting the immune system can retain a memory of the targeted mutations.

During a median follow-up of 16.5 months, none of the 20 participants developed pancreatic cancer or a high-risk lesion requiring surgery. However, the trial was small and had no placebo control, so researchers cannot yet conclude that the vaccine prevented cancer.

This is not yet an approved pancreatic cancer vaccine, but successfully completing this early safety and immune-response test is an important step toward a remarkable possibility: stopping one of the most difficult cancers before it fully develops.

Source: Cancer Discovery; Johns Hopkins Kimmel Cancer Center; AACR

— Smart Science (@SmartScience) October 10, 2026

Τα αποτελέσματα της δοκιμής

Στην πρώτη κλινική δοκιμή του εμβολίου σε ανθρώπους, η οποία πραγματοποιήθηκε σε φάση 1, συμμετείχαν 20 άτομα με κληρονομικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος. Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης παγκρεατικές αλλοιώσεις που είχαν εντοπιστεί μέσω απεικονιστικών εξετάσεων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι 18 από τους 20 συμμετέχοντες ανέπτυξαν σημαντική ανοσολογική απόκριση έναντι των μεταλλαγμένων μορφών του KRAS.

Η διάμεση αύξηση της συγκεκριμένης απόκρισης ήταν 18,2 φορές, με ενεργοποίηση τόσο των CD4 όσο και των CD8 Τ-λεμφοκυττάρων, τα οποία συμμετέχουν στην ανοσολογική άμυνα του οργανισμού.

Ένα ακόμη εύρημα που ξεχώρισε ήταν ότι, σε ορισμένους συμμετέχοντες, κλώνοι των ανοσοκυττάρων που ενεργοποιήθηκαν από το εμβόλιο παρέμειναν ανιχνεύσιμοι για διάστημα έως και δύο ετών. Αυτό υποδηλώνει ότι ο οργανισμός ενδέχεται να διατηρεί ανοσολογική μνήμη απέναντι στις στοχευμένες μεταλλάξεις.

Κανένας συμμετέχων δεν εμφάνισε καρκίνο κατά την παρακολούθηση

Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, με διάμεση διάρκεια 16,5 μηνών, κανένας από τους 20 συμμετέχοντες δεν εμφάνισε καρκίνο του παγκρέατος ή αλλοίωση υψηλού κινδύνου που να απαιτεί χειρουργική επέμβαση.

Ωστόσο, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι το συγκεκριμένο εύρημα δεν αποδεικνύει πως το εμβόλιο απέτρεψε την εμφάνιση της νόσου.

Η μελέτη περιλάμβανε μικρό αριθμό ατόμων και δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου που να λάβει εικονικό σκεύασμα, ώστε να γίνει σύγκριση των αποτελεσμάτων.

Επιπλέον, βασικός στόχος της πρώτης φάσης ήταν να εξεταστούν η ασφάλεια του εμβολίου και η ικανότητά του να προκαλεί ανοσολογική απόκριση, όχι να αποδειχθεί η προληπτική του αποτελεσματικότητα.

Το mKRAS-VAX παραμένει πειραματικό και δεν αποτελεί εγκεκριμένο εμβόλιο κατά του καρκίνου του παγκρέατος. Τα αρχικά δεδομένα, πάντως, προσφέρουν ενδείξεις ότι η στόχευση γενετικών μεταλλάξεων μπορεί να αποτελέσει μια πιθανή προσέγγιση για άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.

Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Discovery, ενώ στην ερευνητική προσπάθεια συνδέονται το Johns Hopkins Kimmel Cancer Center και η Αμερικανική Ένωση Έρευνας για τον Καρκίνο (AACR).

Θα χρειαστούν μεγαλύτερες κλινικές μελέτες και μακροχρόνια παρακολούθηση για να διαπιστωθεί εάν το εμβόλιο μπορεί πράγματι να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος.