Νέα έρευνα: Να γιατί ξαναπαίρνουμε τα κιλά μετά την απώλεια βάρους

Νέα επιστημονική μελέτη δίνει μια πιθανή εξήγηση για το γιατί πολλοί άνθρωποι ξαναπαίρνουν τα κιλά που έχασαν, ακόμη και όταν έχουν καταφέρει να μειώσουν σημαντικά το σωματικό τους βάρος.

Σύμφωνα με τα νέα ευρήματα, τα λιποκύτταρα φαίνεται να διατηρούν μια «μνήμη» της παχυσαρκίας, η οποία μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο οργανισμός μετά την απώλεια βάρους.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Cell Reports, εξετάζει έναν βιολογικό μηχανισμό που συνδέεται με την αυξημένη παραγωγή μιας ορμόνης η οποία ενισχύει την όρεξη.

Τα αποτελέσματα προέρχονται από πειράματα σε ποντίκια και δεν αποδεικνύουν ότι ο ίδιος μηχανισμός λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο στους ανθρώπους.

Ωστόσο, οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ευρήματα μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση του γιατί η διατήρηση της απώλειας βάρους αποτελεί τόσο δύσκολη διαδικασία.

Τα λιποκύτταρα διατηρούν το «αποτύπωμα» της παχυσαρκίας

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε επιγενετικές αλλαγές, δηλαδή αλλαγές που επηρεάζουν τη λειτουργία των γονιδίων χωρίς να αλλάζουν την αλληλουχία του DNA.

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι η παχυσαρκία μπορεί να αφήνει τέτοιες αλλαγές στα λιποκύτταρα. Μάλιστα, έρευνα του 2024 είχε διαπιστώσει ότι ορισμένες από αυτές παρέμεναν ακόμη και μετά την απώλεια βάρους.

Το νέο ερευνητικό έργο προσπάθησε να εντοπίσει έναν πιθανό μηχανισμό που συνδέει αυτή τη «μνήμη» με την επιστροφή της αυξημένης όρεξης.

Η ορμόνη που συνδέεται με την πείνα

Στο επίκεντρο της μελέτης βρέθηκε η ασπροσίνη, μια ορμόνη που παράγεται από τον λιπώδη ιστό και μπορεί να διεγείρει την όρεξη.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ποντίκια που είχαν γίνει παχύσαρκα παρουσίαζαν αυξημένα επίπεδα ασπροσίνης. Το αξιοσημείωτο ήταν ότι τα επίπεδα της ορμόνης παρέμεναν υψηλά ακόμη και αφού τα ζώα έχαναν βάρος.

Με άλλα λόγια, η απώλεια κιλών δεν φάνηκε να επαναφέρει πλήρως τα λιποκύτταρα στην προηγούμενη κατάσταση.

«Αν καταλάβουμε από πού προέρχεται αυτή η “μνήμη”, ίσως τελικά βρούμε τρόπο να τη σταματήσουμε», δήλωσε ο Σεθ Φιλντ, καθηγητής Ιατρικής με ειδίκευση στην ενδοκρινολογία στο Case Western Reserve University και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.

Ο ρόλος του TGF-β1

Η ερευνητική ομάδα εξέτασε παράλληλα τον TGF-β1, έναν χημικό αγγελιοφόρο που συνδέεται με τη φλεγμονή και εμφανίζεται σε αυξημένα επίπεδα στην παχυσαρκία.

Τα πειράματα έδειξαν ότι ο TGF-β1 μπορεί να ενισχύσει την παραγωγή ασπροσίνης από τα λιποκύτταρα και ότι αυτή η επίδραση μπορεί να διαρκεί πολύ περισσότερο από την παρουσία του ίδιου του παράγοντα στον οργανισμό.

Σε ένα από τα πειράματα, λιποκύτταρα που είχαν εκτεθεί στον TGF-β1 εξακολουθούσαν να παρουσιάζουν αυξημένη παραγωγή ασπροσίνης ακόμη και δύο εβδομάδες αργότερα.

Αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε και σε ποντίκια. Όταν τα ζώα ακολούθησαν διατροφή πλούσια σε λιπαρά, αυξήθηκαν τα επίπεδα του TGF-β1 και της ασπροσίνης. Ακόμη και μετά την απώλεια βάρους, η ασπροσίνη παρέμενε σε υψηλά επίπεδα.

Ο Ατούλ Τσόπρα, ένας από τους ερευνητές, περιέγραψε το εύρημα ως μια μορφή βιολογικής «μνήμης» της προηγούμενης παχυσαρκίας.

Θα μπορούσε να συμβαίνει και στους ανθρώπους;

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν ο ίδιος μηχανισμός υπάρχει και στον ανθρώπινο οργανισμό.

Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να δώσουν οριστική απάντηση, καθώς τα συγκεκριμένα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε ποντίκια.

Ένα από τα επόμενα βήματα είναι να εξεταστεί αν άνθρωποι που έχουν χάσει μεγάλο μέρος του σωματικού τους βάρους εξακολουθούν να παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα ασπροσίνης.

Εφόσον επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο, η συγκεκριμένη ορμόνη αλλά και ο TGF-β1 θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους για μελλοντικές θεραπείες.

Η μελέτη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή μιας δίαιτας ή μιας θεραπείας για την παχυσαρκία αποτελεί συχνό πρόβλημα. Η νέα έρευνα δείχνει ότι πίσω από αυτό μπορεί να υπάρχουν βιολογικές διεργασίες που επιμένουν ακόμη και όταν το βάρος έχει μειωθεί.

Οι επιστήμονες τονίζουν, πάντως, ότι η παχυσαρκία είναι σύνθετη κατάσταση και επηρεάζεται από πολλούς γενετικούς και βιολογικούς παράγοντες. Επομένως, η «μνήμη» των λιποκυττάρων αποτελεί έναν πιθανό μηχανισμό και όχι τη μοναδική εξήγηση για την επιστροφή των κιλών.