Πειραματική θεραπεία με CAR T-κύτταρα εξαφάνισε τον καρκίνο σε 3χρονο: Πλήρης ύφεση μετά από δύο εγχύσεις

Μια πειραματική θεραπεία με CAR T-κύτταρα κατάφερε να οδηγήσει σε πλήρη υποχώρηση ενός επιθετικού καρκίνου του ήπατος σε ένα παιδί μόλις 3 ετών, όταν η νόσος είχε σταματήσει να ανταποκρίνεται στη χημειοθεραπεία.

Η περίπτωση αφορά παιδί με ηπατοβλάστωμα, την πιο συχνή μορφή καρκίνου του ήπατος στην παιδική ηλικία, το οποίο είχε ήδη εμφανίσει μεταστάσεις στους πνεύμονες. Παρά τις χημειοθεραπείες και τις χειρουργικές επεμβάσεις, η νόσος επέμενε.

Το παιδί υποβλήθηκε σε πειραματική ανοσοθεραπεία στο πλαίσιο της μελέτης CARE, μιας κλινικής δοκιμής φάσης 1 που εξετάζει τη δυνατότητα χρήσης ειδικά τροποποιημένων CAR T-κυττάρων απέναντι σε συμπαγείς όγκους. Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης περίπτωσης δημοσιεύθηκαν στο New England Journal of Medicine.

Ο καρκίνος είχε εξαπλωθεί στους πνεύμονες

Η αρχική εικόνα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη. Το παιδί είχε μεγάλο όγκο στο ήπαρ και παράλληλα μεταστατικές εστίες στους πνεύμονες.

Πριν φτάσει στην πειραματική θεραπεία, οι γιατροί είχαν επιχειρήσει διαφορετικά θεραπευτικά σχήματα. Ακολούθησαν τρεις σειρές χημειοθεραπείας, χειρουργική αφαίρεση του όγκου στο ήπαρ και αφαίρεση δύο πνευμονικών μεταστάσεων.

Ωστόσο, ο καρκίνος παρουσίασε ανθεκτικότητα στη χημειοθεραπεία και στη συνέχεια εμφανίστηκε νέα μεταστατική βλάβη στον πνεύμονα.

Σε αυτό το σημείο οι γιατροί στράφηκαν στη θεραπεία με CAR T-κύτταρα, αναζητώντας έναν διαφορετικό τρόπο ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίσει και να επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα.

Τα κύτταρα «εκπαιδεύτηκαν» να αναγνωρίζουν τον όγκο

Η συγκεκριμένη θεραπεία βασίζεται στη λήψη Τ-λεμφοκυττάρων από τον ίδιο τον ασθενή. Τα κύτταρα τροποποιούνται γενετικά στο εργαστήριο και αποκτούν έναν ειδικό υποδοχέα, τον CAR, ο οποίος τους επιτρέπει να αναγνωρίζουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων.

Στην περίπτωση του 3χρονου, ο στόχος ήταν η γλυπικάνη-3 (GPC3), μια πρωτεΐνη που εντοπίζεται σε κύτταρα ηπατοβλαστώματος αλλά και σε άλλους συμπαγείς όγκους.

Οι ερευνητές δημιούργησαν CAR T-κύτταρα ειδικά για το GPC3. Η συγκεκριμένη προσέγγιση σχεδιάστηκε ώστε τα τροποποιημένα κύτταρα να διατηρούν ισχυρή αντικαρκινική δράση, ενώ παράλληλα ενσωματώθηκαν μηχανισμοί που θα μπορούσαν να προσφέρουν μεγαλύτερο έλεγχο της δράσης τους.

Δύο εγχύσεις και πλήρης υποχώρηση

Το παιδί έλαβε δύο εγχύσεις, με απόσταση οκτώ εβδομάδων μεταξύ τους.

Μετά την πρώτη θεραπεία καταγράφηκε μερική ανταπόκριση της νόσου. Η εικόνα άλλαξε μετά τη δεύτερη έγχυση, καθώς οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν έδειξαν πλέον τη μεταστατική νόσο.

Η πλήρης ανταπόκριση παρέμενε και έναν χρόνο μετά τη θεραπεία, σύμφωνα με την αναφορά της περίπτωσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το γεγονός ότι οι ερευνητές δεν ανέφεραν τοξικότητα που να απαιτούσε περιορισμό της δόσης ούτε σύνδρομο απελευθέρωσης κυτοκινών, μια γνωστή επιπλοκή που μπορεί να εμφανιστεί μετά από ορισμένες θεραπείες CAR T-κυττάρων.

Γιατί η συγκεκριμένη περίπτωση έχει σημασία

Οι θεραπείες CAR T έχουν ήδη αλλάξει σημαντικά την αντιμετώπιση ορισμένων αιματολογικών καρκίνων. Η εφαρμογή τους, όμως, σε συμπαγείς όγκους παραμένει πολύ πιο δύσκολη.

Η συγκεκριμένη περίπτωση δίνει ένα πρώιμο αλλά σημαντικό ερευνητικό στοιχείο ότι η στόχευση της GPC3 μπορεί να αποτελέσει μια πιθανή θεραπευτική κατεύθυνση και για παιδιά με ηπατοβλάστωμα που δεν ανταποκρίνονται στις συμβατικές θεραπείες.

Οι ερευνητές τονίζουν, ωστόσο, ότι δεν πρόκειται για απόδειξη πως η συγκεκριμένη θεραπεία μπορεί να θεραπεύσει γενικά τον παιδιατρικό καρκίνο του ήπατος. Πρόκειται για μία περίπτωση, μέσα σε μια πρώιμη δοκιμή φάσης 1.

Απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές μελέτες ώστε να διαπιστωθεί εάν το αποτέλεσμα μπορεί να επαναληφθεί σε περισσότερους ασθενείς, πόσο διαρκεί η ύφεση και ποια παιδιά με GPC3-θετικούς συμπαγείς όγκους μπορούν πραγματικά να ωφεληθούν από τη συγκεκριμένη θεραπευτική προσέγγιση.