Πνευμονικά οζίδια: Πότε μπορεί να συνδέονται με καρκίνο και πότε χρειάζεται αφαίρεση

Τα πνευμονικά οζίδια δεν αποτελούν απαραίτητα ένδειξη καρκίνου, καθώς στη συντριπτική πλειονότητά τους είναι καλοήθη.

Ωστόσο, ορισμένα ευρήματα χρειάζονται στενή παρακολούθηση ή περαιτέρω εξετάσεις, προκειμένου να αποκλειστεί το ενδεχόμενο κακοήθειας.

Το ζήτημα ήρθε ξανά στο προσκήνιο μετά την ανακοίνωση του Πάπα Λέοντα ότι εντοπίστηκε οζίδιο στον πνεύμονά του, σε πρώιμο στάδιο, κατά τη διάρκεια ιατρικών εξετάσεων.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, έπειτα από σύσταση των γιατρών του πρόκειται να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεσή του.

Τι σημαίνει, όμως, η παρουσία ενός τέτοιου ευρήματος και πότε μπορεί να συνδέεται με καρκίνο;

Οι ερευνητές Sarah Diepstraten και John (Eddie) La Marca, από το Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας Walter and Eliza Hall (WEHI), εξηγούν σε άρθρο τους στο The Conversation ότι τα πνευμονικά οζίδια είναι ιδιαίτερα συχνά και ότι η ανεύρεσή τους δεν σημαίνει αυτομάτως πως ο ασθενής πάσχει από καρκίνο.

Τι είναι τα πνευμονικά οζίδια

Πρόκειται για μικρές αλλοιώσεις στον ιστό των πνευμόνων, με διάμετρο έως 3 εκατοστά. Μπορεί να έχουν στρογγυλό ή ακανόνιστο σχήμα, ενώ αλλοιώσεις μεγαλύτερες από 3 εκατοστά χαρακτηρίζονται ως πνευμονικές μάζες.

Τα οζίδια εντοπίζονται συνήθως σε απεικονιστικές εξετάσεις του θώρακα, όπως η ακτινογραφία και η αξονική τομογραφία. Σε αρκετές περιπτώσεις ανακαλύπτονται τυχαία, κατά τη διερεύνηση άλλου προβλήματος υγείας.

Η συχνότητά τους είναι μεγαλύτερη από ό,τι ενδεχομένως πιστεύουν πολλοί. Σε μελέτη 10.431 ατόμων στη βόρεια Ολλανδία, τα οποία δεν κάπνιζαν ή είχαν διακόψει το κάπνισμα, τουλάχιστον ένα πνευμονικό οζίδιο εντοπίστηκε στο 37,7% των γυναικών και στο 47,5% των ανδρών.

Στις ΗΠΑ, αντίστοιχα ευρήματα καταγράφονται περίπου στο 31% των αξονικών τομογραφιών θώρακος. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εξέλιξη των απεικονιστικών μεθόδων και η ευρύτερη χρήση τους οδηγούν στον εντοπισμό ολοένα περισσότερων τέτοιων αλλοιώσεων.

Πότε υπάρχει πιθανότητα καρκίνου

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν οι δύο ερευνητές, περίπου το 95% των πνευμονικών οζιδίων είναι καλοήθη. Μπορεί να σχετίζονται με προηγούμενες λοιμώξεις, παθήσεις του ανοσοποιητικού συστήματος ή άλλες αιτίες που δεν συνδέονται με καρκίνο.

Ένα μικρότερο ποσοστό, που υπολογίζεται περίπου στο 3,7% έως 5,5%, μπορεί να αντιστοιχεί σε πρώιμο καρκίνο του πνεύμονα.

Η πιθανότητα κακοήθειας δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς. Μεταξύ των παραγόντων που συνεκτιμώνται είναι:

• Η ηλικία του ασθενούς.
• Το ιστορικό καπνίσματος.
• Το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του πνεύμονα.
• Η έκθεση στον αμίαντο.
• Το μέγεθος, η πυκνότητα και η θέση του οζιδίου.
• Τυχόν μεταβολές του ευρήματος σε σύγκριση με παλαιότερες εξετάσεις.

Η σύγκριση διαδοχικών απεικονιστικών εξετάσεων μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς να διαπιστώσουν αν ένα οζίδιο παραμένει σταθερό ή παρουσιάζει αλλαγές που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.

Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του ευρήματος, μπορεί να συστηθούν επαναληπτικές εξετάσεις ή βιοψία. Παράλληλα, ερευνητικές ομάδες εξετάζουν νέες μεθόδους αξιολόγησης, όπως εργαλεία μηχανικής μάθησης, βιοδείκτες στο αίμα και την ανάλυση της γονιδιακής έκφρασης των κυττάρων γύρω από το οζίδιο.

Πότε χρειάζεται χειρουργική αφαίρεση

Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να εξεταστεί όταν ένα οζίδιο εμφανίζει χαρακτηριστικά που εγείρουν υποψίες κακοήθειας, όταν μεγαλώνει ή όταν η συνολική αξιολόγηση του ασθενούς υποδεικνύει αυξημένο κίνδυνο. Η απόφαση λαμβάνεται από την ιατρική ομάδα με βάση τα ευρήματα των εξετάσεων και το ατομικό ιστορικό.

Η αφαίρεση μπορεί να πραγματοποιηθεί με ανοικτή επέμβαση στον θώρακα ή με λιγότερο επεμβατικές τεχνικές, οι οποίες χρησιμοποιούν μικρότερες τομές, κάμερα και ειδικά χειρουργικά εργαλεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζεται και ρομποτική υποβοήθηση.

Εάν η ιστολογική εξέταση μετά την αφαίρεση δείξει ότι πρόκειται για καρκίνο, ενδέχεται να χρειαστεί πρόσθετη θεραπεία, ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο της νόσου.

Οι ερευνητές αναφέρουν, επίσης, στοιχεία μελέτης για ασθενείς με πρώιμο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα. Σύμφωνα με αυτά, ο κίνδυνος υποτροπής μετά τη χειρουργική αφαίρεση κυμαινόταν στο 6%-10% κατά τα πρώτα τέσσερα χρόνια και στη συνέχεια μειωνόταν περίπου στο 2% ετησίως. Ο κίνδυνος εμφάνισης νέου καρκίνου του πνεύμονα παρέμενε στο 3%-6%.

Τα συγκεκριμένα ποσοστά αφορούν ασθενείς με διαγνωσμένο πρώιμο καρκίνο και δεν πρέπει να συγχέονται με τον κίνδυνο που συνοδεύει ένα τυχαία εντοπισμένο πνευμονικό οζίδιο.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ένα πνευμονικό οζίδιο δεν ισοδυναμεί με διάγνωση καρκίνου. Η πλειονότητα των ευρημάτων είναι καλοήθη, ωστόσο η σωστή αξιολόγηση από τους γιατρούς είναι απαραίτητη, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως εκείνα που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο ή θεραπεία.