Πώς καταλαβαίνει το σώμα ότι πλησιάζει το τέλος – Τα σημάδια που εμφανίζονται λίγο πριν τον θάνατο

Ο θάνατος αποτελεί μία από τις πιο δύσκολες στιγμές για μια οικογένεια, όμως από ιατρικής πλευράς συχνά δεν συμβαίνει ξαφνικά ως μία μόνο στιγμή. Σε ανθρώπους που βρίσκονται στο τελικό στάδιο μιας σοβαρής ασθένειας, το σώμα μπορεί να αρχίσει σταδιακά να επιβραδύνει τις λειτουργίες του ώρες, ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες πριν από το τέλος.

Οι αλλαγές δεν είναι ίδιες σε όλους και κανένα μεμονωμένο σημάδι δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πότε θα πεθάνει ένας άνθρωπος. Υπάρχουν όμως ορισμένα χαρακτηριστικά που οι γιατροί και οι επαγγελματίες παρηγορητικής φροντίδας βλέπουν συχνά όταν ο οργανισμός πλησιάζει στο τέλος της ζωής.

Ο άνθρωπος αρχίζει να κοιμάται περισσότερο
Ένα από τα συνηθέστερα σημάδια είναι η έντονη κόπωση.

Ο ασθενής μπορεί να περνά όλο και περισσότερες ώρες κοιμισμένος, να δυσκολεύεται να ξυπνήσει ή να έχει μικρότερη διάθεση για συζήτηση και δραστηριότητες.

Αυτό συμβαίνει επειδή ο οργανισμός διαθέτει ολοένα λιγότερη ενέργεια και τη χρησιμοποιεί κυρίως για τις απολύτως απαραίτητες λειτουργίες.

Σταδιακά, τα διαστήματα κατά τα οποία το άτομο είναι ξύπνιο μπορεί να γίνονται μικρότερα.

Μειώνεται η ανάγκη για φαγητό και νερό

Οι συγγενείς συχνά ανησυχούν όταν ο άνθρωπός τους σταματά να ζητά φαγητό.

Στο τελικό στάδιο της ζωής, όμως, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται και το σώμα δεν χρειάζεται την ίδια ποσότητα ενέργειας.

Η όρεξη μπορεί να μειωθεί σημαντικά και ο ασθενής να θέλει μόνο λίγες γουλιές νερό ή μικρές ποσότητες τροφής.

Η προσπάθεια να αναγκαστεί κάποιος να φάει ή να πιει μπορεί να του δημιουργήσει δυσφορία, ιδιαίτερα εάν η κατάποση έχει γίνει δύσκολη.

Η αναπνοή μπορεί να αλλάξει

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια των τελευταίων ωρών ή ημερών είναι η αλλαγή στον τρόπο αναπνοής.

Η αναπνοή μπορεί να γίνει ακανόνιστη, άλλοτε πιο γρήγορη και άλλοτε πιο αργή. Μπορεί επίσης να εμφανίζονται μικρές παύσεις ανάμεσα στις αναπνοές.

Σε ορισμένους ανθρώπους παρατηρείται ένα μοτίβο κατά το οποίο η αναπνοή σταδιακά γίνεται βαθύτερη και στη συνέχεια πιο επιφανειακή, πριν υπάρξει μια σύντομη παύση.

Παρότι για τους συγγενείς αυτή η εικόνα μπορεί να είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ασθενής βιώνει την ίδια ένταση δυσφορίας που αντιλαμβάνεται ο παρατηρητής.

Ο χαρακτηριστικός ήχος της αναπνοής

Καθώς μειώνεται η ικανότητα κατάποσης και βήχα, σάλιο και εκκρίσεις μπορεί να συγκεντρώνονται στον λαιμό.

Αυτό μπορεί να προκαλεί έναν τραχύ ή «γουργουριστό» ήχο στην αναπνοή.

Ο ήχος είναι ιδιαίτερα δύσκολος για τους συγγενείς που βρίσκονται δίπλα στον ασθενή, αλλά συνήθως δεν σημαίνει ότι το άτομο πνίγεται.

Η αλλαγή θέσης του σώματος και η κατάλληλη ιατρική φροντίδα μπορούν σε αρκετές περιπτώσεις να μειώσουν τις εκκρίσεις.

Τα χέρια και τα πόδια γίνονται πιο κρύα
Όσο η κυκλοφορία του αίματος επιβραδύνεται, ο οργανισμός δίνει προτεραιότητα στα ζωτικά όργανα.

Έτσι τα άκρα μπορεί να γίνουν πιο κρύα, ενώ το δέρμα μπορεί να αλλάξει χρώμα.

Σε ορισμένους ανθρώπους εμφανίζεται ένα μπλε, μωβ ή κηλιδωτό μοτίβο, κυρίως στα πόδια, στα πέλματα και στα χέρια.

Αυτές οι αλλαγές αποτελούν συνέπεια της μειωμένης κυκλοφορίας και συνήθως γίνονται πιο έντονες όσο πλησιάζει το τέλος.

Μειώνονται τα ούρα

Καθώς ο άνθρωπος πίνει λιγότερα υγρά και η λειτουργία των νεφρών περιορίζεται, η παραγωγή ούρων μειώνεται.

Τα ούρα μπορεί επίσης να γίνουν πιο σκούρα.

Σε πολύ προχωρημένο στάδιο μπορεί να είναι ελάχιστα ή να σταματήσουν σχεδόν εντελώς, καθώς τα νεφρά και άλλα όργανα αρχίζουν σταδιακά να υπολειτουργούν.

Σύγχυση και αλλαγές στη συμπεριφορά

Μερικοί άνθρωποι εμφανίζουν σύγχυση, ανησυχία ή αποπροσανατολισμό.

Μπορεί να μην αναγνωρίζουν πάντοτε πού βρίσκονται ή ποιος είναι δίπλα τους, να μιλούν για ανθρώπους που δεν βρίσκονται στο δωμάτιο ή να φαίνεται ότι βλέπουν ή ακούν πράγματα που οι υπόλοιποι δεν αντιλαμβάνονται.

Οι αιτίες μπορεί να είναι πολλές, όπως αλλαγές στην οξυγόνωση, στη λειτουργία των οργάνων, στα φάρμακα ή στον ίδιο τον εγκέφαλο.

Σε άλλους ανθρώπους συμβαίνει το αντίθετο: γίνονται πολύ ήρεμοι και αποσύρονται σταδιακά από το περιβάλλον.

Η ακοή μπορεί να παραμένει μέχρι αργά

Ακόμη και όταν κάποιος δεν απαντά ή έχει τα μάτια του κλειστά, δεν είναι πάντα δυνατό να γνωρίζουμε πόσα από όσα συμβαίνουν γύρω του αντιλαμβάνεται.

Γι’ αυτό οι επαγγελματίες παρηγορητικής φροντίδας συχνά συμβουλεύουν τους συγγενείς να συνεχίζουν να του μιλούν ήρεμα, να του κρατούν το χέρι και να συμπεριφέρονται σαν να μπορεί να τους ακούσει.

Μια γνώριμη φωνή μπορεί να αποτελεί πηγή ηρεμίας, ακόμη και όταν δεν υπάρχει εμφανής αντίδραση.

Τι συμβαίνει τις τελευταίες στιγμές

Καθώς ο οργανισμός φτάνει στο τέλος, η αναπνοή γίνεται ολοένα πιο αργή και ακανόνιστη.

Οι παύσεις μεγαλώνουν μέχρι που τελικά η αναπνοή σταματά.

Στη συνέχεια σταματά η καρδιακή λειτουργία και η κυκλοφορία του αίματος.

Δεν υπάρχει όμως ένα απολύτως ίδιο «σενάριο» για όλους. Η διαδικασία εξαρτάται από την ηλικία, την ασθένεια, τα φάρμακα και τη γενικότερη κατάσταση του οργανισμού.

Το σημαντικότερο είναι η άνεση

Στις τελευταίες ημέρες της ζωής, η ιατρική φροντίδα επικεντρώνεται κυρίως στην ανακούφιση.

Πόνος, δύσπνοια, αγωνία, ναυτία και άλλες ενοχλήσεις μπορούν σε πολλές περιπτώσεις να αντιμετωπιστούν με παρηγορητική φροντίδα και κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.

Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο για τις οικογένειες: πολλά από τα σημάδια που φαίνονται τρομακτικά σε εκείνους που τα παρακολουθούν αποτελούν μέρος της φυσικής διαδικασίας κατά την οποία το σώμα σταδιακά σταματά να λειτουργεί.

Αν κάποιος βρίσκεται στο τελικό στάδιο μιας ασθένειας, η ιατρική ομάδα είναι εκείνη που μπορεί να εξηγήσει τι σημαίνουν οι συγκεκριμένες αλλαγές και να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη άνεση.