Σήμερα η Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης: Οι 4 περίοδοι στη ζωή μιας γυναίκας που αυξάνουν τον κίνδυνο

Τέσσερις σημαντικές περίοδοι στη ζωή μιας γυναίκας, η ορμονική αντισύλληψη, η εγκυμοσύνη, το διάστημα μετά τον τοκετό και η εμμηνόπαυση, συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελέτης και Εκπαίδευσης στη Θρόμβωση και στην Αντιθρομβωτική Αγωγή (ΙΜΕΘΑ).

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης, στις 13 Οκτωβρίου, η φετινή διεθνής εκστρατεία επικεντρώνεται στην υγεία των γυναικών, επισημαίνοντας τη σημασία της πρόληψης, της αναγνώρισης των συμπτωμάτων και της εξατομικευμένης αξιολόγησης του κινδύνου.

Όπως διευκρινίζει το ΙΜΕΘΑ, ο απόλυτος κίνδυνος για τις περισσότερες υγιείς γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας παραμένει χαμηλός. Ωστόσο, ορισμένες ορμονικές μεταβολές και θεραπευτικές επιλογές μπορούν να τον αυξήσουν.

Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος θρόμβωσης

Η ορμονική αντισύλληψη που περιέχει οιστρογόνα συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο θρόμβωσης σε σύγκριση με τη μη χρήση ορμονικής αντισύλληψης. Για τον λόγο αυτό, πριν από την επιλογή αντισυλληπτικής μεθόδου, είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη το ιατρικό ιστορικό και οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου.

Κατά την εγκυμοσύνη, ο κίνδυνος φλεβικής θρομβοεμβολής αυξάνεται περίπου τέσσερις έως πέντε φορές. Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται μετά τον τοκετό, καθώς τις πρώτες έξι εβδομάδες ο κίνδυνος μπορεί να είναι περίπου 20 φορές υψηλότερος σε σύγκριση με γυναίκες που δεν είναι έγκυες.

Στην εμμηνόπαυση, η θεραπεία με οιστρογόνα από το στόμα συνδέεται με περίπου δύο έως τρεις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής. Αντίθετα, η διαδερμική χορήγηση οιστρογόνων, όπως μέσω επιθεμάτων, συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο.

Η επιλογή θεραπείας θα πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό, έπειτα από αξιολόγηση του ατομικού ιστορικού και των πιθανών κινδύνων.

Ποιοι άλλοι παράγοντες παίζουν ρόλο

Ο κίνδυνος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ηλικία ή τις ορμονικές αλλαγές. Στους παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα θρόμβωσης περιλαμβάνονται:

• Προηγούμενο επεισόδιο θρόμβωσης.
• Κληρονομικές διαταραχές της πήξης του αίματος.
• Κάπνισμα και παχυσαρκία.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Ορισμένα νοσήματα, όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης και οι καρδιοπάθειες.

Η παρουσία ενός ή περισσότερων παραγόντων δεν σημαίνει ότι θα εκδηλωθεί υποχρεωτικά θρόμβωση. Καθιστά, ωστόσο, σημαντική την αξιολόγηση από γιατρό, ιδιαίτερα πριν από την έναρξη ορμονικής αγωγής.

Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται

Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση μπορεί να εκδηλωθεί με πόνο ή ευαισθησία στο πόδι, πρήξιμο, ερυθρότητα ή αλλαγή στο χρώμα του δέρματος και αυξημένη θερμοκρασία στην περιοχή.

Η πνευμονική εμβολή, η οποία μπορεί να προκύψει όταν θρόμβος μετακινηθεί στους πνεύμονες, μπορεί να προκαλέσει ξαφνική δύσπνοια, γρήγορη αναπνοή, πόνο στο στήθος που επιδεινώνεται με τη βαθιά εισπνοή, ζάλη, λιποθυμία ή αιμόπτυση.

Η ξαφνική δύσπνοια, ο πόνος στο στήθος ή η λιποθυμία απαιτούν άμεση επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.

Το μήνυμα των ειδικών για την πρόληψη

«Η θρόμβωση μπορεί να προληφθεί. Φέτος απευθυνόμαστε ειδικά στις γυναίκες: να γνωρίζουν σε ποιες περιόδους της ζωής τους αυξάνεται ο κίνδυνος, να συζητούν με τον γιατρό τους πριν από κάθε ορμονική θεραπεία και να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια όταν εμφανίζουν συμπτώματα», τονίζει ο καρδιολόγος και πρόεδρος του ΙΜΕΘΑ, Δημήτρης Ρίχτερ.

Από την πλευρά του, ο Αλέξανδρος Τσελέπης, ομότιμος καθηγητής Κλινικής Βιοχημείας, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Αθηροθρόμβωσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και μέλος του ΔΣ του ΙΜΕΘΑ, επισημαίνει ότι ο κίνδυνος μεταβάλλεται στα διαφορετικά στάδια της ζωής μιας γυναίκας.

Όπως αναφέρει, η ενημέρωση δεν έχει στόχο να προκαλέσει φόβο για την εγκυμοσύνη, την αντισύλληψη ή τις θεραπείες της εμμηνόπαυσης, αλλά να βοηθήσει κάθε γυναίκα να γνωρίζει τους προσωπικούς της παράγοντες κινδύνου και να αναγνωρίζει έγκαιρα τα προειδοποιητικά σημάδια.

Η φετινή εκστρατεία καλεί τις γυναίκες να συζητούν με τον γιατρό τους το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό τους πριν από την έναρξη ορμονικής αντισύλληψης ή θεραπείας στην εμμηνόπαυση, καθώς και κατά την εγκυμοσύνη και τη λοχεία.

Το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θρόμβωσης είναι σαφές: η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να σώσουν ζωές.