
Το φαγητό είναι απόλαυση, αλλά η φύση έχει δημιουργήσει και ορισμένες τροφές με ισχυρές φυσικές τοξίνες. Σε άλλες περιπτώσεις, ένα απολύτως συνηθισμένο τρόφιμο μπορεί να γίνει επικίνδυνο όταν καταναλωθεί ωμό, αλλοιωμένο ή σε ακατάλληλη μορφή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να φοβόμαστε όσα έχουμε στην κουζίνα μας. Τα περισσότερα καταναλώνονται με ασφάλεια καθημερινά όταν αποθηκεύονται και προετοιμάζονται σωστά. Υπάρχουν όμως μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα που δείχνουν πόσο μεγάλη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο τρώμε ένα τρόφιμο.
1. Πατάτες που έχουν πρασινίσει
Η πατάτα βρίσκεται σε αμέτρητα σπίτια, αλλά όταν εκτεθεί στο φως μπορεί να πρασινίσει και να αυξηθούν τα επίπεδα γλυκοαλκαλοειδών, κυρίως α-σολανίνης και α-χακονίνης. Το πράσινο χρώμα προέρχεται από χλωροφύλλη και δεν είναι από μόνο του η τοξική ουσία, λειτουργεί όμως ως προειδοποιητικό σημάδι ότι η πατάτα έχει εκτεθεί σε συνθήκες που ευνοούν και την αύξηση των γλυκοαλκαλοειδών.
Σε υψηλές ποσότητες, οι ουσίες αυτές μπορούν να προκαλέσουν ναυτία, εμετό, κοιλιακό πόνο και νευρολογικά συμπτώματα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε πατάτες που είναι έντονα πράσινες, έχουν πολλούς βλαστούς ή πικρή γεύση.
2. Fugu – Το ψάρι που απαιτεί ειδικά εκπαιδευμένο μάγειρα
Το περίφημο ιαπωνικό fugu, δηλαδή είδη λαγοκέφαλου ή pufferfish, έχει γίνει ίσως το γνωστότερο παράδειγμα επικίνδυνης γαστρονομίας. Ορισμένα όργανα του ψαριού μπορεί να περιέχουν τετροδοτοξίνη, μια εξαιρετικά ισχυρή νευροτοξίνη.
Η δηλητηρίαση μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα και μυϊκή παράλυση και, σε σοβαρές περιπτώσεις, αναπνευστική ανεπάρκεια. Γι’ αυτό στην Ιαπωνία η επαγγελματική προετοιμασία του fugu υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες και εκπαίδευση.
3. Κασάβα – Βασική τροφή για εκατομμύρια ανθρώπους
Η κασάβα αποτελεί σημαντικό τρόφιμο σε πολλές περιοχές της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Ωστόσο, η ωμή ή ανεπαρκώς επεξεργασμένη κασάβα περιέχει κυανογόνες γλυκοσίδες, οι οποίες μπορούν να απελευθερώσουν κυάνιο.
Οι παραδοσιακές τεχνικές επεξεργασίας –όπως το μούλιασμα, η ζύμωση, το στέγνωμα και το σωστό μαγείρεμα ανάλογα με το προϊόν– μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο. Το πρόβλημα εμφανίζεται κυρίως όταν η κασάβα καταναλώνεται χωρίς την απαιτούμενη επεξεργασία.
4. Ackee – Το φρούτο που δεν πρέπει να φαγωθεί άγουρο
Το ackee είναι στενά συνδεδεμένο με την κουζίνα της Τζαμάικα, όμως ένα άγουρο φρούτο μπορεί να περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις υπογλυκίνης Α.
Η ουσία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή υπογλυκαιμία και το χαρακτηριστικό σύνδρομο που έχει γίνει γνωστό ως «Jamaican vomiting sickness». Το ασφαλές βρώσιμο τμήμα προέρχεται από ώριμους καρπούς που έχουν ανοίξει φυσικά και έχουν προετοιμαστεί σωστά.
5. Κόκκινα φασόλια – Ωμά μπορούν να προκαλέσουν έντονα συμπτώματα
Τα κόκκινα kidney beans περιέχουν φυσικά μια λεκτίνη που ονομάζεται φυτοαιμοσυγκολλητίνη. Όταν τα φασόλια καταναλωθούν ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα, μπορεί να προκαλέσουν έντονη ναυτία, εμετό και διάρροια.
Το σωστό μούλιασμα και κυρίως το επαρκές βράσιμο μειώνουν δραστικά τη δραστικότητα της λεκτίνης. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με μεθόδους μαγειρέματος σε χαμηλές θερμοκρασίες, οι οποίες δεν είναι κατάλληλες για ωμά kidney beans.
6. Μοσχοκάρυδο – Το μπαχαρικό που δεν είναι για υπερβολές
Σε φυσιολογικές μαγειρικές ποσότητες, το μοσχοκάρυδο χρησιμοποιείται με ασφάλεια. Η κατανάλωση πολύ μεγάλων ποσοτήτων όμως μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση λόγω ενώσεων που περιέχει, μεταξύ των οποίων η μυριστικίνη.
Έχουν καταγραφεί συμπτώματα όπως ταχυκαρδία, ναυτία, ζάλη, σύγχυση και παραισθήσεις. Είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα του γεγονότος ότι το «φυσικό» δεν σημαίνει αυτομάτως ακίνδυνο σε οποιαδήποτε ποσότητα.
7. Κουκούτσια και σπόροι ορισμένων φρούτων
Οι σπόροι των μήλων και οι πυρήνες φρούτων όπως τα βερίκοκα, τα ροδάκινα και τα κεράσια περιέχουν κυανογόνες ενώσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει λόγος πανικού αν κάποιος καταπιεί κατά λάθος ένα κουκούτσι ή λίγους σπόρους μήλου.
Ο κίνδυνος αφορά κυρίως την κατανάλωση σημαντικών ποσοτήτων, ιδιαίτερα όταν οι πυρήνες ή οι σπόροι έχουν θρυμματιστεί ή μασηθεί. Ειδικά οι πυρήνες βερίκοκου έχουν απασχολήσει τις αρχές ασφάλειας τροφίμων λόγω του κινδύνου έκθεσης σε κυάνιο.
Το δηλητήριο πολλές φορές κρύβεται στη λάθος προετοιμασία
Η συγκεκριμένη λίστα δεν σημαίνει ότι αυτά τα τρόφιμα είναι από μόνα τους «θανατηφόρα». Η πατάτα, τα φασόλια και το μοσχοκάρυδο βρίσκονται εδώ και αιώνες στη διατροφή εκατομμυρίων ανθρώπων χωρίς πρόβλημα.
Η διαφορά βρίσκεται στην ποσότητα, στην κατάσταση του τροφίμου και κυρίως στην προετοιμασία του. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το μαγείρεμα ή η επεξεργασία μετατρέπει μια δυνητικά επικίνδυνη πρώτη ύλη σε ένα απολύτως συνηθισμένο τρόφιμο.
Και ίσως το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα βρίσκεται ήδη σε μια σακούλα σε κάποια γωνιά της κουζίνας: η ταπεινή πατάτα μπορεί να είναι απολύτως ασφαλής στο πιάτο μας, αλλά όταν πρασινίσει έντονα και αρχίσει να βγάζει φύτρες, είναι καλύτερο να μην αγνοήσουμε τα σημάδια.
Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.