Τι θα πάθαινε το σώμα σου αν έμενες ξαπλωμένος στο κρεβάτι για έναν ολόκληρο χρόνο;

Το να περάσει κάποιος μία ολόκληρη ημέρα ξαπλωμένος μπορεί να ακούγεται ξεκούραστο. Αν όμως η ακινησία συνεχιζόταν για εβδομάδες και μήνες, το ανθρώπινο σώμα θα άρχιζε να αλλάζει με εντυπωσιακή ταχύτητα. Οι μύες, τα οστά, η καρδιά, οι πνεύμονες και ακόμη και ο εγκέφαλος είναι σχεδιασμένα για ένα σώμα που κινείται και δέχεται καθημερινά τη δύναμη της βαρύτητας.

Έναν χρόνο σχεδόν συνεχούς κατάκλισης θα τον αντιμετώπιζε ο οργανισμός ως μια ακραία κατάσταση αποδυνάμωσης. Παρόμοια φαινόμενα μελετώνται σε ασθενείς που παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο κρεβάτι, αλλά και σε έρευνες που προσπαθούν να προσομοιώσουν ορισμένες επιπτώσεις της έλλειψης βαρύτητας στους αστροναύτες.

Οι μύες θα άρχιζαν να μικραίνουν
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή θα εμφανιζόταν στους μύες. Όταν δεν χρειάζεται να σηκωθείς, να περπατήσεις ή ακόμη και να κρατήσεις το σώμα σου όρθιο, οι μύες των ποδιών, των γλουτών και του κορμού δέχονται πολύ μικρότερο φορτίο και αρχίζουν σταδιακά να ατροφούν.

Η απώλεια δύναμης μπορεί να ξεκινήσει μέσα σε λίγες ημέρες ακινησίας. Όσο περνούν οι εβδομάδες, δραστηριότητες που πριν ήταν αυτονόητες γίνονται δυσκολότερες. Μετά από πολύμηνη κατάκλιση, ακόμη και το να σηκωθεί κάποιος όρθιος μπορεί να απαιτεί μακρά αποκατάσταση και βοήθεια από φυσικοθεραπευτές.

Τα οστά θα έχαναν μέρος της αντοχής τους
Τα οστά δεν είναι αδρανή. Ανανεώνονται συνεχώς και προσαρμόζονται στα φορτία που δέχονται. Όταν περπατάμε, ανεβαίνουμε σκάλες ή γυμναζόμαστε, το σώμα παίρνει το μήνυμα ότι χρειάζεται έναν ισχυρό σκελετό.

Με την παρατεταμένη ακινησία συμβαίνει το αντίθετο. Η οστική αποδόμηση μπορεί να ξεπεράσει τον ρυθμό δημιουργίας νέου οστού, με αποτέλεσμα σταδιακή μείωση της οστικής πυκνότητας. Έπειτα από έναν χρόνο, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει μεγαλύτερη ευαισθησία σε τραυματισμούς και ανάγκη για προσεκτική επανένταξη στην όρθια στάση και την άσκηση.

Η καρδιά θα δυσκολευόταν όταν ξανασηκωνόσουν
Όταν είμαστε όρθιοι, η καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία πρέπει να δουλεύουν απέναντι στη βαρύτητα ώστε να διατηρούν επαρκή αιμάτωση του εγκεφάλου. Αν κάποιος μένει συνεχώς ξαπλωμένος, αυτό το σύστημα δεν δοκιμάζεται με τον ίδιο τρόπο και σταδιακά αποπροσαρμόζεται.

Έτσι, όταν επιχειρήσει να σηκωθεί μετά από μεγάλη περίοδο κατάκλισης, μπορεί να εμφανίσει έντονη ζάλη, ταχυκαρδία ή ακόμη και λιποθυμική τάση. Η κατάσταση αυτή σχετίζεται με τη λεγόμενη ορθοστατική δυσανεξία και αποτελεί έναν από τους λόγους που οι άνθρωποι μετά από μακρά νοσηλεία δεν σηκώνονται απλώς ξαφνικά από το κρεβάτι.

Αυξάνεται και ο κίνδυνος θρόμβωσης
Η κίνηση των μυών των ποδιών βοηθά το αίμα να επιστρέφει προς την καρδιά. Όταν κάποιος παραμένει ακίνητος για μεγάλα χρονικά διαστήματα, το αίμα μπορεί να λιμνάζει περισσότερο στις φλέβες των κάτω άκρων και να αυξάνεται ο κίνδυνος δημιουργίας θρόμβων.

Γι’ αυτό σε ανθρώπους που είναι καθηλωμένοι στο κρεβάτι χρησιμοποιούνται, ανάλογα με την περίπτωση, ειδικές ασκήσεις, κάλτσες συμπίεσης ή φαρμακευτική πρόληψη. Ένας θρόμβος δεν αποτελεί απλώς πρόβλημα στο πόδι, καθώς υπάρχει κίνδυνος να μετακινηθεί προς τους πνεύμονες και να προκαλέσει πνευμονική εμβολή.

Το δέρμα θα δεχόταν συνεχή πίεση
Ένας άνθρωπος που βρίσκεται συνεχώς στην ίδια θέση πιέζει συγκεκριμένα σημεία του σώματος, όπως τους γοφούς, τις φτέρνες και την περιοχή του κόκκυγα. Αν η πίεση διαρκεί πολύ και δεν αλλάζει συχνά η θέση του σώματος, μπορεί να περιοριστεί η αιμάτωση του δέρματος και των βαθύτερων ιστών.

Έτσι δημιουργούνται οι κατακλίσεις, τραύματα που μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρές πληγές και να μολυνθούν. Γι’ αυτό η συχνή αλλαγή θέσης αποτελεί βασικό μέρος της φροντίδας ανθρώπων που δεν μπορούν να κινηθούν μόνοι τους.

Θα επηρεάζονταν και οι πνεύμονες
Η όρθια στάση και η κίνηση βοηθούν τον θώρακα να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά. Σε παρατεταμένη κατάκλιση, ιδιαίτερα εάν κάποιος είναι ασθενής ή αναπνέει επιφανειακά, αυξάνεται ο κίνδυνος να μην αερίζονται εξίσου καλά όλα τα τμήματα των πνευμόνων.

Παράλληλα μπορεί να δυσκολεύεται η απομάκρυνση εκκρίσεων, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο αναπνευστικών προβλημάτων και λοιμώξεων. Η ακινησία επομένως δεν αφορά μόνο τα πόδια· επηρεάζει ολόκληρο το σώμα.

Ακόμη και η πέψη θα άλλαζε
Η σωματική δραστηριότητα βοηθά και την κινητικότητα του εντέρου. Ένας άνθρωπος που βρίσκεται συνεχώς ξαπλωμένος μπορεί να αντιμετωπίσει συχνότερα δυσκοιλιότητα, ιδιαίτερα εάν η πρόσληψη υγρών και φυτικών ινών είναι μειωμένη ή λαμβάνει συγκεκριμένα φάρμακα.

Η ενεργειακή κατανάλωση επίσης θα μειωνόταν αισθητά. Αν η διατροφή παρέμενε η ίδια ενώ η δραστηριότητα σχεδόν μηδενιζόταν, θα μπορούσαν να εμφανιστούν σημαντικές μεταβολές στη σύσταση του σώματος, με απώλεια μυϊκού ιστού και παράλληλη αύξηση του σωματικού λίπους.

Και ο εγκέφαλος δεν θα έμενε ανεπηρέαστος
Ένας ολόκληρος χρόνος στο κρεβάτι δεν θα ήταν μόνο σωματική δοκιμασία. Η έλλειψη δραστηριότητας, κοινωνικής επαφής, έκθεσης σε διαφορετικά περιβάλλοντα και φυσιολογικής καθημερινής ρουτίνας θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά την ψυχολογία.

Η απομόνωση και η ακινησία συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άγχους, χαμηλής διάθεσης, διαταραχών ύπνου και γνωστικής επιβάρυνσης, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή ήδη ευάλωτους ανθρώπους. Το σώμα και ο εγκέφαλος είναι πολύ περισσότερο συνδεδεμένα απ’ όσο συχνά συνειδητοποιούμε.

Μετά από έναν χρόνο κατάκλισης, λοιπόν, κάποιος πιθανότατα δεν θα μπορούσε απλώς να σηκωθεί και να συνεχίσει τη ζωή του από εκεί που την είχε αφήσει. Θα χρειαζόταν σταδιακή αποκατάσταση ώστε οι μύες, το καρδιαγγειακό σύστημα και η ισορροπία να προσαρμοστούν ξανά. Το ανθρώπινο σώμα είναι φτιαγμένο για κίνηση και όταν αυτή εξαφανίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, σχεδόν κάθε σύστημά του πληρώνει το τίμημα.