Υψηλό σάκχαρο: Ποιες τροφές βοηθούν στη μείωσή του και πότε χρειάζεται προσοχή

Η αυξημένη γλυκόζη στο αίμα αποτελεί συχνό ζήτημα για τα άτομα με διαβήτη, όμως η αντιμετώπισή της εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το ύψος της μέτρησης, η ύπαρξη ή όχι διαβήτη, η φαρμακευτική αγωγή και η παρουσία κετονών.

Το πρώτο βήμα είναι η μέτρηση του σακχάρου, η αξιολόγηση των συμπτωμάτων και η εφαρμογή των οδηγιών που έχει δώσει ο θεράπων ιατρός.

Δεν υπάρχει κάποια τροφή που να «ρίχνει» άμεσα το σάκχαρο. Οι σωστές διατροφικές επιλογές βοηθούν κυρίως στη σταθεροποίηση των επιπέδων μακροπρόθεσμα, ενώ σε περίπτωση πολύ υψηλών τιμών προτεραιότητα έχουν η σωστή αντιμετώπιση, η ενυδάτωση και η τήρηση του θεραπευτικού πλάνου.

Πώς μπορεί να μειωθεί το υψηλό σάκχαρο

Η ινσουλίνη ταχείας δράσης αποτελεί τον πιο άμεσο ιατρικό τρόπο μείωσης της γλυκόζης, αλλά πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο από άτομα που την έχουν λάβει ως θεραπεία και γνωρίζουν ακριβώς τη δοσολογία τους. Η αυθαίρετη λήψη επιπλέον ινσουλίνης μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνη υπογλυκαιμία.

Σε περίπτωση που έχει παραλειφθεί κάποια δόση φαρμάκου, δεν συνιστάται η διπλή λήψη χωρίς ιατρική συμβουλή.

Για όσους μπορούν να ασκηθούν με ασφάλεια, η ήπια σωματική δραστηριότητα, όπως ένας σύντομος περίπατος, μπορεί να βοηθήσει τους μύες να χρησιμοποιήσουν περισσότερη γλυκόζη. Ωστόσο, η άσκηση πρέπει να αποφεύγεται όταν υπάρχουν συμπτώματα αδιαθεσίας, αφυδάτωση, εμετοί ή αυξημένες κετόνες.

Η κατανάλωση νερού βοηθά στην αντιμετώπιση της αφυδάτωσης και υποστηρίζει την αποβολή μέρους της γλυκόζης μέσω των ούρων, χωρίς όμως να αποτελεί άμεση θεραπεία. Σε περιόδους υπεργλυκαιμίας καλό είναι να αποφεύγονται αναψυκτικά με ζάχαρη, χυμοί και ενεργειακά ποτά.

Πότε το υψηλό σάκχαρο γίνεται επικίνδυνο

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν οι υψηλές τιμές επιμένουν ή συνοδεύονται από κετόνες. Τα άτομα με διαβήτη συνιστάται να ελέγχουν τις κετόνες όταν είναι άρρωστα ή όταν το σάκχαρο ξεπερνά περίπου τα 250 mg/dL.

Άμεση ιατρική βοήθεια χρειάζεται όταν εμφανίζονται συμπτώματα όπως:

• εμετοί και έντονος κοιλιακός πόνος
• αναπνοή με χαρακτηριστική φρουτώδη οσμή
• δυσκολία ή βάθος στην αναπνοή
• σύγχυση
• έντονη αδυναμία
• αφυδάτωση
• λιποθυμία
• υψηλά επίπεδα κετονών

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται με σοβαρές επιπλοκές, όπως η διαβητική κετοξέωση ή η υπερωσμωτική υπεργλυκαιμική κατάσταση.

Τι να τρώτε πριν τον ύπνο

Η επιλογή βραδινού σνακ εξαρτάται από τις τιμές σακχάρου και τις ανάγκες κάθε οργανισμού. Όταν το σάκχαρο είναι ήδη αυξημένο πριν τον ύπνο, ένα επιπλέον γεύμα συνήθως δεν αποτελεί λύση.

Σε περίπτωση πείνας ή αυξημένου κινδύνου νυχτερινής υπογλυκαιμίας, προτιμώνται μικρές ποσότητες τροφών που συνδυάζουν πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και καλά λιπαρά, όπως:

• γιαούρτι χωρίς ζάχαρη
• βραστό αυγό
• λίγοι ξηροί καρποί
• τυρί cottage
• λαχανικά με χούμους
• μικρή ποσότητα ψωμιού ολικής άλεσης με φυστικοβούτυρο

Αντίθετα, καλό είναι να αποφεύγονται γλυκά, μπισκότα, ζαχαρούχα δημητριακά, αναψυκτικά, μεγάλες ποσότητες φρούτων, αλκοόλ και βαριά γεύματα αργά το βράδυ, καθώς μπορεί να οδηγήσουν σε υψηλότερες πρωινές μετρήσεις.

Οι αυξημένες πρωινές τιμές μπορεί να οφείλονται σε διάφορους παράγοντες, όπως:

το φαινόμενο της αυγής
η ώρα λήψης των φαρμάκων
ανεπαρκής ποσότητα ινσουλίνης
νυχτερινά σνακ
κακή ποιότητα ύπνου
αυξημένο στρες

Η αντιμετώπιση πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με τον γιατρό και όχι με υπερβολικούς περιορισμούς στη διατροφή.

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές το πρωί

Για πολλούς ενήλικες με διαβήτη, ο συνηθισμένος στόχος σακχάρου νηστείας βρίσκεται περίπου μεταξύ 80 και 130 mg/dL, αν και οι στόχοι εξατομικεύονται ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση υγείας.

Σε άτομα χωρίς διαβήτη:

κάτω από 100 mg/dL θεωρείται συνήθως φυσιολογική τιμή
100–125 mg/dL μπορεί να υποδηλώνει προδιαβήτη
επαναλαμβανόμενες τιμές 126 mg/dL και άνω μπορεί να σχετίζονται με διαβήτη

Μια μεμονωμένη μέτρηση δεν αρκεί για διάγνωση. Σημαντικό ρόλο παίζουν οι συνολικές τάσεις μέσα στην ημέρα και εξετάσεις όπως η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c).

Πώς μειώνονται οι νυχτερινές αυξήσεις σακχάρου

Για καλύτερο έλεγχο της γλυκόζης βοηθούν:

• σταθερά γεύματα μέσα στην ημέρα
• περιορισμός επεξεργασμένων υδατανθράκων
• περισσότερες πρωτεΐνες και φυτικές ίνες
• τακτική άσκηση
• επαρκής ύπνος
• σωστή τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής

Το βραδινό γεύμα νωρίτερα και η συνέπεια στη θεραπεία μπορούν επίσης να συμβάλουν στη βελτίωση των πρωινών τιμών. Όσοι λαμβάνουν ινσουλίνη ή φάρμακα που προκαλούν υπογλυκαιμία δεν πρέπει να αλλάζουν μόνοι τους τη δοσολογία ή να παραλείπουν γεύματα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.