Καθηγητής ΕΜΠ: «Στην Ελλάδα τα ρέματα τα θεωρούμε “χαμένο χώρο”»

Ο καθηγητής του ΕΜΠ Κωνσταντίνος Λουπάσακης αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα ρέματα στην Ελλάδα και στις συνέπειες που έχουν οι διαχρονικές ανθρώπινες παρεμβάσεις, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Στην Ελλάδα τα θεωρούμε “χαμένο χώρο”, τον οποίο πρέπει να καταλάβουμε και να “αξιοποιήσουμε”».

Όπως εξηγεί, τα φυσικά ρέματα δεν αποτελούν απλώς υδάτινες διαδρομές μέσα στον αστικό και περιαστικό χώρο, αλλά λειτουργούν ως φυσικά συστήματα που χρειάζονται τον απαραίτητο χώρο για να απορροφούν και να μεταφέρουν το νερό.

Η διαχρονική πρακτική της περιορισμένης κοίτης, της κάλυψης ή της διευθέτησης των ρεμάτων, σε συνδυασμό με την επέκταση του δομημένου περιβάλλοντος, έχει περιορίσει σε αρκετές περιπτώσεις τον διαθέσιμο χώρο για την ομαλή απορροή των υδάτων.

Ο κ. Λουπάσακης αναφέρεται χαρακτηριστικά στην Πικροδάφνη, αλλά και σε άλλα ρέματα που κατεβαίνουν από τον Υμηττό, όπου οι ανθρώπινες παρεμβάσεις έχουν μεταβάλει σημαντικά τη φυσική τους κατάσταση.

Ανάλογη είναι η εικόνα και σε περιοχές που έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με σοβαρά πλημμυρικά φαινόμενα, όπως η Μάνδρα.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η αντιμετώπιση ενός ρέματος δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε παρεμβάσεις που γίνονται μετά από ένα πλημμυρικό γεγονός, αλλά πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον τρόπο με τον οποίο έχει διαμορφωθεί συνολικά η περιοχή.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον Κηφισό, ο οποίος σε μεγάλο τμήμα του έχει ενταχθεί στον αστικό ιστό, αλλά και στον Ιλισό, που έχει καλυφθεί και πλέον βρίσκεται κάτω από δρόμους και κτίρια.

Οι ανθρώπινες κατασκευές, οι επιχωματώσεις, οι παράνομες ή ανεπαρκώς σχεδιασμένες παρεμβάσεις και η απόρριψη υλικών μπορούν να περιορίσουν ακόμη περισσότερο τον διαθέσιμο χώρο ενός ρέματος.

Όταν η φυσική διαδρομή του νερού στενεύει, αυξάνονται οι πιέσεις στο σύστημα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις έντονων βροχοπτώσεων.

Το ζήτημα, σύμφωνα με την προσέγγιση του καθηγητή, είναι να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα ρέματα στον σχεδιασμό των πόλεων.

Αντί να θεωρούνται εμπόδιο στην ανάπτυξη ή διαθέσιμος χώρος για νέες χρήσεις, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μέρος του φυσικού περιβάλλοντος και του ίδιου του αστικού σχεδιασμού.

Η διαχείριση των πλημμυρών, επομένως, δεν αφορά μόνο τα έργα που κατασκευάζονται για την απομάκρυνση του νερού, αλλά και το κατά πόσο έχει διατηρηθεί ο απαραίτητος χώρος ώστε το νερό να μπορεί να κινηθεί με ασφάλεια όταν οι συνθήκες το απαιτούν.