Το ΠΑΣΟΚ εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση, όπου οι δημοσκοπήσεις δεν είναι απλώς αριθμοί, αλλά καθρέφτης μιας βαθιάς πολιτικής κρίσης που απειλεί την ίδια την ύπαρξή του ως σημαντικής δύναμης. Σύμφωνα με τις τελευταίες μετρήσεις (Interview, Real Polls, Alco, Opinion Poll, Pulse, GPO), το Κίνημα παλεύει οριακά για την τρίτη θέση με την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού. Σε κάποιες έρευνες προηγείται, σε άλλες έρχεται τέταρτο, με διαφορές που είναι ελάχιστες (κάτω από μία μονάδα). Το πραγματικό πρόβλημα Δεν είναι μόνο οι δημοσκοπήσεις. Είναι η αίσθηση της πολιτικής αδυναμίας που κυριαρχεί πλέον στο κόμμα. Στελέχη, βουλευτές και στενοί συνεργάτες του Νίκου Ανδρουλάκη βλέπουν με ανησυχία ότι το ΠΑΣΟΚ δεν κατάφερε να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια κατά της κυβέρνησης, ούτε να προσελκύσει σημαντικό κομμάτι του χώρου του ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο επέστρεψε μαζικά στον Τσίπρα.Το δίλημμα του χρόνου Πηγές κοντά στην ηγεσία περιγράφουν το εξής δίλημμα: Αν ο Μητσοτάκης προκαλέσει εκλογές τον Σεπτέμβριο, το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να πάει «άκλαυτο», με σημαντικές απώλειες. Αν οι εκλογές πάνε για το 2027, τότε είναι πολύ πιθανό να γίνουν χωρίς τον Νίκο Ανδρουλάκη στην ηγεσία. Η πόλωση θα «σκοτώσει» το τρίτο κόμμα Όπως επισημαίνουν έμπειροι δημοσκόποι, σε περιβάλλον έντονης πόλωσης (όπως αυτό που διαμορφώνεται), το πρώτο και το δεύτερο κόμμα θα ενισχυθούν σημαντικά. Το τρίτο κόμμα, όποιο κι αν είναι αυτό, κινδυνεύει να πέσει σε μονοψήφιο ποσοστό.Αυτό σημαίνει ότι το ΠΑΣΟΚ, αν δεν αλλάξει ριζικά στρατηγική και προφίλ, κινδυνεύει να περιοριστεί σε έναν μικρό ρόλο, πολύ μακριά από τις φιλοδοξίες που είχε μετά τις εκλογές του 2023. Η εσωτερική πίεση αυξάνεται Μέσα στο ΠΑΣΟΚ κυκλοφορεί έντονα η συζήτηση για το «τι μέλλει γενέσθαι». Ορισμένοι βουλευτές και στελέχη πιέζουν για πιο τολμηρές κινήσεις, ενώ άλλοι φοβούνται ότι οποιαδήποτε κίνηση αλλαγής ηγεσίας τώρα θα επιταχύνει την πτώση. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο χρόνος δεν δουλεύει υπέρ του Νίκου Ανδρουλάκη. Κάθε μήνας που περνάει χωρίς σαφή ανάκαμψη του ΠΑΣΟΚ ενισχύει τις φωνές που λένε ότι «πρέπει να γίνει κάτι».Το Σάββατο η Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ θα πάρει κρίσιμες αποφάσεις. Στο ΠΑΣΟΚ, όμως, η κλεψύδρα έχει ήδη γυρίσει. Και το κουδούνι χτυπάει ολοένα και πιο δυνατά.

Σκληρή και άκρως κριτική παρέμβαση πραγματοποίησε ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων, αναδεικνύοντας τις καταστροφικές συνέπειες της αποβιομηχάνισης που πλήττει την Ευρώπη και την Ελλάδα. Ο επικεφαλής του ΣΕΒ δεν δίστασε να μιλήσει με ωμή ειλικρίνεια για το ενεργειακό κόστος, τονίζοντας ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 3 έως 6 φορές υψηλότερες σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα. «Αποτέλεσμα λανθασμένων πολιτικών αποφάσεων» Ο κ. Θεοδωρόπουλος απέδωσε ευθύνες ευθέως στις ευρωπαϊκές πολιτικές, κάνοντας λόγο για «λανθασμένες παραδοχές» και «ιδεοληπτικές επιλογές». Συγκεκριμένα, κατέδειξε ως κύριες αιτίες: Την πράσινη μετάβαση όπως εφαρμόζεται σήμερα Τη βαριά φορολογία που πλήττει τη βιομηχανία Τις πρόσθετες επιβαρύνσεις (τέλη, εισφορές κ.ά.) που δεν σχετίζονται με το πραγματικό κόστος παραγωγής ενέργειας «Δεν μπορεί να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη χάνει σταδιακά την ανταγωνιστικότητά της και οδηγείται σε μαζική αποβιομηχάνιση. Το μήνυμα για την Ελλάδα Η παρέμβαση του προέδρου του ΣΕΒ αποκτά ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα για την Ελλάδα, η οποία ήδη υφίσταται τις συνέπειες της υψηλής ενεργειακής τιμής. Βιομηχανίες και μεταλλευτικές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν διεθνώς, ενώ η απειλή της μετεγκατάστασης παραγωγής σε τρίτες χώρες γίνεται ολοένα και πιο πραγματική. Ο κ. Θεοδωρόπουλος έστειλε σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Ένωση: χωρίς άμεση διόρθωση πολιτικής στην ενέργεια, η ευρωπαϊκή βιομηχανία κινδυνεύει να υποστεί μη αναστρέψιμη ζημιά. Η ομιλία του θεωρείται από πολλούς ως μία από τις πιο ηχηρές και κριτικές τοποθετήσεις επιχειρηματικού ηγέτη τα τελευταία χρόνια, καθώς δεν δίστασε να αμφισβητήσει ευθέως το κυρίαρχο ευρωπαϊκό αφήγημα της «πράσινης μετάβασης» χωρίς ρεαλιστικό μεταβατικό σχέδιο. Το ερώτημα που πλέον τίθεται είναι εάν η κυβέρνηση και οι Βρυξέλλες θα ακούσουν αυτές τις προειδοποιήσεις πριν είναι πολύ αργά για την ευρωπαϊκή – και την ελληνική – βιομηχανία.

Έντονη κινητικότητα επικρατεί στο παρασκήνιο του ΠΑΣΟΚ, με τη μεταγραφή του Μάριου Σαλμά να θεωρείται πλέον δρομολογημένη. Ο πρώην βουλευτής της ΝΔ, που έχει αποστασιοποιηθεί έντονα από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, φαίνεται να έχει πάρει την απόφαση να ενταχθεί στο Κίνημα του Νίκου Ανδρουλάκη. Ωστόσο, το ζήτημα που προκαλεί συζητήσεις και «καυτές» κουβέντες είναι πού θα τοποθετηθεί ο Σαλμάς στο ψηφοδέλτιο του ΠΑΣΟΚ. Το δίλημμα της Επικρατείας Δεν υπάρχει περίπτωση ο Σαλμάς να είναι υποψήφιος στην Αιτωλοακαρνανία, ούτε ο ίδιος το επιθυμεί. Έτσι, η ισχυρότερη σκέψη που κυκλοφορεί είναι να τεθεί επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας.Μια τέτοια κίνηση θα είχε ισχυρό συμβολισμό: Διεύρυνση προς το κέντρο και τη μετριοπαθή δεξιά Μήνυμα σκληρής αντιπολίτευσης και μάχης κατά της διαφθοράς (δεδομένου ότι ο Σαλμάς έχει καταγγείλει επανειλημμένα σκάνδαλα της κυβέρνησης) Ωστόσο, υπάρχει και μια σημαντική ένσταση: Πολλοί στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι επικεφαλής του Επικρατείας θα έπρεπε να είναι ο Κώστας Τσουκαλάς, λόγω κύρους, ακαδημαϊκής διαδρομής και συμβολισμού. Δύο λύσεις στο τραπέζι Ο Σαλμάς να είναι πρώτος στο Επικρατείας (με τον Τσουκαλά δεύτερο ή σε άλλη θέση). Να βγάλει το ΠΑΣΟΚ δύο βουλευτές Επικρατείας, ώστε να χωρέσουν και οι δύο. Το δεύτερο σενάριο φαίνεται να κερδίζει έδαφος, καθώς θα ικανοποιούσε και τις δύο πλευρές χωρίς να δημιουργεί εσωτερικές εντάσεις. Πολιτική σημασία Η προσέγγιση Σαλμά αποτελεί ξεκάθαρη κίνηση διεύρυνσης του ΠΑΣΟΚ προς το Κέντρο και τη μετριοπαθή Δεξιά. Ταυτόχρονα, όμως, δείχνει και την ανάγκη του Κινήματος να ενισχύσει το προφίλ του ως σοβαρή αντιπολιτευτική δύναμη, ικανή να προσελκύσει στελέχη με κυβερνητική εμπειρία. Η τελική απόφαση αναμένεται να ληφθεί τις επόμενες εβδομάδες, ενόψει και της διαμόρφωσης των ψηφοδελτίων. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η ένταξη Σαλμά δεν θα περάσει απαρατήρητη ούτε εντός ΠΑΣΟΚ, ούτε εκτός. Το ερώτημα είναι αν θα λειτουργήσει ως καταλύτης για περαιτέρω διευρύνσεις ή αν θα προκαλέσει νέες εσωτερικές τριβές.

Φαίνεται ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έχει πλήρως αντιληφθεί τις πολιτικές και κοινωνικές επιπτώσεις του νέου Χωροταξικού νομοσχεδίου που εισάγεται τις επόμενες ημέρες στη Βουλή. Παρότι το νομοσχέδιο παρουσιάζεται ως «εκσυγχρονισμός» και «απλοποίηση», στην πραγματικότητα θίγει βαθιά τον πυρήνα της ελληνικής κοινωνίας: Την μικρή ιδιοκτησία. Και δυστυχώς, οι περισσότερες ουσιαστικές διορθωτικές προτάσεις που είχε καταθέσει ο αείμνηστος Νίκος Ταγαράς φαίνεται πως αγνοήθηκαν από την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος υπό τον Θόδωρο Παπασταύρου. Άλλο το Τέξας, άλλο η ελληνική επαρχία Όπως λένε καλά πληροφορημένες πηγές, υπάρχει μια απόσταση αντίληψης μεταξύ όσων συντάσσουν το νομοσχέδιο και της πραγματικότητας της ελληνικής υπαίθρου και των μικροϊδιοκτητών. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ταγαράς, με την πολύχρονη εμπειρία του, είχε επισημάνει κινδύνους που τώρα αγνοούνται. Το νομοσχέδιο, μεταξύ άλλων, ανοίγει δρόμους για μεγάλες παρεμβάσεις σε περιοχές με μικρή ιδιοκτησία, χωρίς επαρκείς δικλείδες ασφαλείας, ενώ δημιουργεί σοβαρά προβλήματα σε θέματα δόμησης, περιβαλλοντικής προστασίας και τοπικής αυτοδιοίκησης. Αποτέλεσμα; Να θίγονται άμεσα εκατοντάδες χιλιάδες μικροί ιδιοκτήτες σε όλη τη χώρα. Πολιτικό κόστος 3-4 μονάδων; Στο εσωτερικό της ΝΔ υπάρχει ήδη προβληματισμός. Στελέχη με καλή επαφή με την περιφέρεια και τη μεσαία τάξη προειδοποιούν ότι το νομοσχέδιο μπορεί να στοιχίσει 3 έως 4 ποσοστιαίες μονάδες σε μια κρίσιμη προεκλογική περίοδο. Δεν είναι τυχαίο ότι η συζήτηση για το Χωροταξικό έχει προκαλέσει αναταράξεις ακόμα και σε βουλευτές της ΝΔ, ιδίως από την επαρχία. Η εικόνα μιας κυβέρνησης που «δίνει γη και ύδωρ» σε μεγάλους επενδυτές, ενώ δυσκολεύει τη ζωή του μικροϊδιοκτήτη, δεν περνάει απαρατήρητη. Τελευταία ευκαιρία για παρέμβαση Πηγές κοντά στο Μαξίμου λένε ότι ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει ακόμα πλήρη εικόνα του προβλήματος. Αν αυτό ισχύει, τότε είναι ώρα να παρέμβει προσωπικά και να ζητήσει ουσιαστικές διορθώσεις πριν το νομοσχέδιο εισαχθεί στην Ολομέλεια. Διότι αν περάσει ως έχει, δεν θα είναι απλώς ένα ακόμα νομοσχέδιο. Θα είναι ένα ακόμα λάθος που θα προστεθεί στη συσσωρευμένη δυσαρέσκεια της μεσαίας τάξης και της επαρχίας – αυτών ακριβώς των κοινωνικών ομάδων που στήριξαν τη ΝΔ το 2023.  

Η κυβέρνηση επιδιώκει να κόψει από τώρα μια συζήτηση που έχει αρχίσει να παίρνει διαστάσεις σε πολιτικά γραφεία, διαδρόμους και καφενεία: Την ιδέα ότι σε περίπτωση που η ΝΔ δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία, ο πρωθυπουργός μιας κυβέρνησης συνεργασίας μπορεί να είναι τρίτο πρόσωπο, και όχι ο αρχηγός του πρώτου κόμματος. «Πρωθυπουργός σε κυβέρνηση συνεργασίας θα είναι αυτός που ηγήθηκε του πρώτου κόμματος. Αυτόν ψήφισε ο ελληνικός λαός», είναι η γραμμή που έχει υιοθετηθεί στο Μαξίμου. Με άλλα λόγια, ακόμα και αν χρειαστεί συνεργασία (με ΠΑΣΟΚ, Σαμαρά ή οποιονδήποτε άλλο), ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα είναι αυτός που θα ηγηθεί της κυβέρνησης. Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση σε σενάρια που θέλουν, για παράδειγμα, σε μια ενδεχόμενη συνεργασία ΝΔ-Σαμαρά να προταθεί ο Νίκος Δένδιας ως πρωθυπουργός, ή σε μια συνεργασία ΝΔ-ΠΑΣΟΚ να τεθεί ανάλογο αίτημα από την πλευρά του Ανδρουλάκη. Γιατί βιάζεται το Μαξίμου; Η πρόωρη ξεκαθάριση δείχνει ότι στο Μέγαρο Μαξίμου λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπόψη τα σενάρια μη αυτοδυναμίας. Με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν τη ΝΔ οριακά γύρω στο 30%, την άνοδο του Τσίπρα και την πιθανή είσοδο Σαμαρά στην εξίσωση, η κυβέρνηση θέλει να κλείσει από τώρα κάθε συζήτηση που θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική της θέση. Παράλληλα, η στάση αυτή λειτουργεί και αποτρεπτικά προς πιθανούς «εταίρους», στέλνοντας το μήνυμα ότι οποιαδήποτε συνεργασία θα γίνει με όρους Μητσοτάκη, ή τουλάχιστον έτσι θέλουν να πιστεύουν. Το πολιτικό παιχνίδι έχει ανοίξει Το Μαξίμου γνωρίζει ότι σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας, οι πιέσεις για «τρίτο πρόσωπο» ή για «ουδέτερο» πρωθυπουργό θα ενταθούν. Γι’ αυτό και επιλέγει να βάλει από τώρα τα όρια, αποφεύγοντας να δώσει «ιδέες» σε πιθανούς συμμάχους ή αντιπάλους.    

Έντονος αναβρασμός και σκληρές εσωκομματικές αντιπαραθέσεις επικρατούν στον ΣΥΡΙΖΑ, ενόψει της κρίσιμης συνεδρίασης της Κεντρικής Επιτροπής το προσεχές Σάββατο. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει διαμορφωθεί ένα ισχυρό μέτωπο που αντιτίθεται στην πρόταση αυτοδιάλυσης του κόμματος και μετάταξης των στελεχών του στην ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα. Επικεφαλής αυτού του μετώπου είναι οι Νίκος Παππάς, Παύλος Πολάκης και Ρένα Δούρου, οι οποίοι εκτιμούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει ως αυτόνομη πολιτική δύναμη. Λογικό θα πει κάποιος, αφού ο Τσίπρας δεν τους θέλει στο δικό του κόμμα. Αντίθετα, υπάρχει και μια μεγάλη ομάδα βουλευτών και μελών της Κεντρικής Επιτροπής που τάσσεται υπέρ της αυτοδιάλυσης, θεωρώντας ότι η συνέχιση του ΣΥΡΙΖΑ ως ξεχωριστού σχήματος οδηγεί σε πολιτική περιθωριοποίηση. Η «γραμμή Φάμελλου» Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση του Σωκράτη Φάμελλου, ο οποίος φέρεται να προτείνει μια πιο «πραγματιστική» προσέγγιση: Ο ΣΥΡΙΖΑ να μην πάει αντιπαραθετικά με τον Αλέξη Τσίπρα και την ΕΛΑΣ στις επόμενες εκλογές. Πρακτικά, αυτό σημαίνει μη κάθοδο του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές, με στόχο να μην διασπαστεί περαιτέρω ο χώρος και να μην ευνοηθεί η ΝΔ. Η συνεδρίαση του Σαββάτου αναμένεται ιδιαίτερα θυελλώδης. Τα δύο στρατόπεδα έχουν ήδη αρχίσει να ακονίζουν τα μαχαίρια, ενώ η απόφαση που θα ληφθεί θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και τις συσχετίσεις δυνάμεων στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς. Η πλευρά που υποστηρίζει την αυτοδιάλυση θεωρεί ότι η συνέχιση του ΣΥΡΙΖΑ ως αυτόνομου κόμματος οδηγεί σε μαρασμό και πολιτική αφάνεια, ενώ η πλευρά Παππά-Πολάκη-Δούρου εκτιμά ότι η διάλυση θα αποτελέσει ουσιαστικά παράδοση άνευ όρων στον Τσίπρα και θα αφήσει πολιτικό κενό στον χώρο. Το επόμενο Σάββατο θα είναι καθοριστικό.