Γιατί το ελληνικό δημόσιο χρέος (το πραγματικό) έχει «κολλήσει» στα 400 δισ. ευρώ;

Υπάρχει μια διαδεδομένη απορία στην κοινωνία: Γιατί το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν μειώνεται αισθητά σε απόλυτα μεγέθη, παρότι η οικονομία αναπτύσσεται και καταγράφονται πρωτογενή πλεονάσματα;

Το ελληνικό χρέος δεν μειώνεται αλλά «μετασχηματίζεται». Αυτό θα γίνει κατανοητό με πολύ απλά λόγια.

Το χρέος της Κεντρικής Διοίκησης κινείται γύρω από τα 400–400,5 δισ. ευρώ στις αρχές του 2026, μετά από υψηλό που άγγιξε τα 406 δισ. ευρώ.

Από τα περίπου 353 δισ. ευρώ το 2019, έχει αυξηθεί κατά περίπου 47 δισ. ευρώ στην περίοδο διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.

Αντίθετα, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα (γύρω από τα 357 δισ. ευρώ το 2026, κοντά στα επίπεδα του 2010).

Η δομή του χρέους και τα ταμειακά διαθέσιμαΓια να κατανοήσει κανείς την εικόνα, πρέπει να κοιτάξει τη σύνθεση του χρέους και τα ταμειακά διαθέσιμα.

Τα συνολικά ταμειακά διαθέσιμα του κράτους κυμαίνονται σε υψηλά επίπεδα (γύρω στα 38–45 δισ. ευρώ, ανάλογα με τον ορισμό). Από αυτά, περίπου 24,5 δισ. ευρώ αποτελούν το λεγόμενο «κεφαλαιακό μαξιλάρι» που συνδέεται με τις υποχρεώσεις προς τον ESM και τον EFSF – τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης της εποχής των Μνημονίων.

Το καθαρό διαθέσιμο ταμείο είναι συνεπώς σημαντικά μικρότερο. Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να χρωστάει περίπου 216 δισ. ευρώ στους Ευρωπαϊκούς Μηχανισμούς Στήριξης (έναντι υψηλότερων ποσών πριν από λίγα χρόνια).

Οι δύο βασικοί παράγοντεςΔύο κυρίως παράγοντες εξηγούν γιατί το ονομαστικό χρέος της Κεντρικής Διοίκησης παραμένει «κολλημένο» κοντά στα 400 δισ. ευρώ:Η αποπληρωμή των δανείων του Μνημονίου

Η χώρα αποπληρώνει σταδιακά (και σε ορισμένες περιπτώσεις πρόωρα) τα δάνεια προς ESM/EFSF. Όσο μειώνονται αυτές οι υποχρεώσεις, τόσο μειώνεται ένα μεγάλο κομμάτι του χρέους – αλλά ταυτόχρονα αυξάνεται ο δανεισμός από τις αγορές μέσω ομολόγων και εντόκων γραμματίων.

Ο υψηλός ενδοκυβερνητικός δανεισμός (repos)

Διατηρείται σημαντικός βραχυχρόνιος ενδοκυβερνητικός δανεισμός (repos), της τάξης των δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.

Αυτός ο μηχανισμός στηρίζει τη ρευστότητα του κρατικού συστήματος και των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Χωρίς αυτόν, η λειτουργία του δημόσιου τομέα θα ήταν πολύ πιο δύσκολη.

Το αποτέλεσμα είναι μια ιδιότυπη «ομηρία»: από τη μία πλευρά οι υποχρεώσεις προς τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς και από την άλλη η ανάγκη διατήρησης υψηλής ρευστότητας μέσω repos και δανεισμού από τις αγορές (γύρω στα 100+ δισ. ευρώ σε ομόλογα και έντοκα).

Αναδιάρθρωση και μακροπρόθεσμη εικόνα

Όσο μειώνονται τα δάνεια των μηχανισμών στήριξης, αυξάνεται αναλογικά ο δανεισμός από τις αγορές. Αυτή η σταδιακή αναδιάρθρωση της σύνθεσης του χρέους αναμένεται να συνεχιστεί για αρκετά χρόνια ακόμη – τουλάχιστον μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι ενώ το ονομαστικό χρέος της Κεντρικής Διοίκησης παραμένει υψηλό και σχετικά στάσιμο, το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώνεται αισθητά χάρη στην ανάπτυξη της οικονομίας και τα πρωτογενή πλεονάσματα.

Αυτό είναι και το βασικό κριτήριο που παρακολουθούν οι αγορές και οι οίκοι αξιολόγησης.

Το ελληνικό χρέος, λοιπόν, δεν «εξαφανίζεται». Μετασχηματίζεται.