Όνειρο αυτοδυναμίας για τη ΝΔ οριστικά τέλος - Ή συνεργάζεται ή χάνεται

Οριστικό τέλος στο κυβερνητικό όνειρο περί «αυτοδυναμίας» βάζουν τα ευρήματα της νέας πανελλαδικής δημοσκόπησης της ALCO, με τη Νέα Δημοκρατία να υποχωρεί κάτω από το ψυχολογικό φράγμα του 24% και την κοινωνική δυσαρέσκεια για την ακρίβεια να οδηγεί τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών σε απαίτηση για πολιτική αλλαγή και κυβερνήσεις συνεργασίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μέτρησης στην πρόθεση ψήφου επί των εγκύρων, το κυβερνών κόμμα καταγράφει νέα πτώση στο 23,8%, απέχοντας παρασάγγας από τα ποσοστά που απαιτούνται για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης.

Στη δεύτερη θέση ακολουθεί η Ελληνική Λαϊκή Αριστερή Συσπείρωση (το κόμμα υπό τον Αλέξη Τσίπρα) με 13,8%, ενώ το ΠΑΣΟΚ παραμένει στάσιμο στο 11,2%.

Στην τέταρτη θέση ανέρχεται το ΚΚΕ, ενώ καταγράφεται για πρώτη φορά η είσοδος στη Βουλή της «Συμμαχίας Ελλήνων» (την οποία στηρίζει ο Ηλίας Κασιδιάρης) με ποσοστό 4%, υπερκερνώντας την Πλεύση Ελευθερίας (3,5%) και την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» (3%).

Συσπείρωση στο ναδίρ και ρήγμα με τη βάση

Το μεγαλύτερο καμπανάκι κινδύνου για το Μέγαρο Μαξίμου χτυπά στους δείκτες της κομματικής συνοχής: Η συσπείρωση της ΝΔ καταποντίζεται στο 60% σε σύγκριση με τις εκλογές του Ιουνίου 2023. Το 21,9% των πρώην ψηφοφόρων της δηλώνει πλέον αναποφάσιστο.

Ένα επιπλέον 7,5% κατευθύνεται απευθείας προς άλλους πολιτικούς σχηματισμούς, με τη μεγαλύτερη διαρροή προς υφιστάμενα κόμματα να καταλήγει στο ΠΑΣόΚ (2,3%).

Η de facto κατάργηση της αυτοδυναμίας φέρνει στο προσκήνιο τα σενάρια κυβερνητικών συμμαχιών, τα οποία ωστόσο μοιάζουν με ναρκοπέδιο.

Από τη μία, μια ενδεχόμενη συγκυβέρνηση της ΝΔ με το ΠΑΣΟΚ προσκρούει τόσο στις έντονες εσωκομματικές αντιδράσεις στη Χαριλάου Τρικούπη όσο και στο βαρύ ιστορικό των υποκλοπών, καθιστώντας μια τέτοια σύγκλιση πολιτικά εξαιρετικά τοξική για τη βάση του ΠΑΣΟΚ.

Από την άλλη πλευρά, οποιοδήποτε σενάριο συνεννόησης ή σύμπραξης με τον νέο φορέα υπό τον Αλέξη Τσίπρα αποτελεί απόλυτο ταμπού και «κόκκινη γραμμή» για τη Νέα Δημοκρατία, αλλά και για την ίδια την Αριστερά, καθώς το βαθύ ιδεολογικό χάσμα και η πολιτική πόλωση αποκλείουν κάθε προοπτική συμπόρευσης.

Έτσι, το Μαξίμου βρίσκεται αντιμέτωπο με έναν στρατηγικό εγκλωβισμό: είτε θα αναγκαστεί σε έναν ακρωτηριαστικό συμβιβασμό με το ΠΑΣΟΚ υπό όρους απομειωμένης ισχύος, είτε η χώρα θα συρθεί σε διαδοχικές κάλπες και παρατεταμένη πολιτική αστάθεια.

Η «βόμβα» Σαμαρά: Ο αστάθμητος παράγοντας που τινάζει στον αέρα τη ΝΔ

Ο πραγματικός εφιάλτης για το Μέγαρο Μαξίμου δεν αποτυπώνεται καν πλήρως στις τρέχουσες μετρήσεις, καθώς παραμένει σε εκκρεμότητα η επίσημη ανακοίνωση του νέου πολιτικού φορέα υπό τον Αντώνη Σαμαρά, μια κίνηση ικανή να προκαλέσει ανεπανόρθωτο ρήγμα στον σκληρό πυρήνα της παράταξης.

Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα σχήματα στα δεξιά του κυβερνώντος κόμματος, ένας πολιτικός σχηματισμός με τη σφραγίδα του πρώην πρωθυπουργού διαθέτει δύο κρίσιμα χαρακτηριστικά που τρομάζουν το κυβερνητικό επιτελείο:

Άμεση διείσδυση στη γαλάζια βάση και στον μηχανισμό: Δεν αποτελεί απλώς μια ψήφο διαμαρτυρίας, αλλά απευθύνεται σε παραδοσιακά κομματικά στελέχη, αυτοδιοικητικούς παράγοντες και ψηφοφόρους της «πατριωτικής λαϊκής Δεξιάς» που ασφυκτιούν από τη σημιτική και κεντρώα στροφή του Μαξίμου. Οι διαρροές εδώ δεν θα είναι μόνο ποσοστιαίες μονάδες στην κάλπη, αλλά ρήγμα στον ίδιο τον οργανωτικό ιστό της ΝΔ.

Επαναπατρισμός της αποχής: Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι ένα τέτοιο εγχείρημα μπορεί να κινητοποιήσει τη μεγάλη μάζα των δεξιών ψηφοφόρων που επέλεξαν την αποχή το 2023 ή δηλώνουν σήμερα αναποφάσιστοι (21,9%). Πρόκειται για πολίτες που αρνούνταν να ψηφίσουν τη σημερινή ηγεσία αλλά δεν πήγαιναν ούτε στον Βελόπουλο ούτε σε άλλα αντισυστημικά σχήματα.

Αν αυτό το κοινό βρει γνώριμη πολιτική έκφραση, η ΝΔ δεν κινδυνεύει απλώς να χάσει την αυτοδυναμία: κινδυνεύει να βρεθεί σε ιστορικά χαμηλά ποσοστά, καθιστώντας ακόμα και τον ρόλο της ως κορμού σε μια κυβέρνηση συνεργασίας εξαιρετικά επισφαλή.

Το υφιστάμενο ρήγμα στα Δεξιά της ΝΔ: Κατακερματισμός και απώλεια ελέγχου

Τα στοιχεία της ALCO καταγράφουν μια βαθιά δομική κρίση στη «δεξιά πολυκατοικία», αποδεικνύοντας ότι το κυβερνών κόμμα δεν πιέζεται απλώς δημοσκοπικά, αλλά αιμορραγεί προς τα δεξιά του χωρίς δυνατότητα ανάσχεσης, καθώς το αντιλήφθηκε απελπιστικλά αργά.

Η «γκρίζα ζώνη» του 21,9% και το δεξιό ακροατήριο

Η καθίζηση της συσπείρωσης στο 60% σημαίνει ότι 4 στους 10 ψηφοφόρους του Ιουνίου 2023 έχουν απομακρυνθεί. Ενώ ένα 7,5% κατευθύνεται ήδη σε άλλα κόμματα, η πραγματική βόμβα βρίσκεται στο 21,9% των αναποφάσιστων.

Στη συντριπτική τους πλειονότητα, οι ψηφοφόροι αυτοί προέρχονται από το παραδοσιακό, συντηρητικό και λαϊκό δεξιό ακροατήριο που:

Αποδοκιμάζει την ακρίβεια και το κόστος ζωής, νιώθοντας ότι η κυβερνητική πολιτική ευνοεί συγκεκριμένα οικονομικά καρτέλ.

Αισθάνεται ιδεολογικά αποξενωμένο από τις κεντρώες/φιλελεύθερες επιλογές του Μαξίμου σε κοινωνικά και θεσμικά ζητήματα.

Η δεξαμενή αυτή δεν επιστρέφει εύκολα, καθώς η οργή για την καθημερινότητα λειτουργεί ως ανάχωμα στην κομματική πειθαρχία.

Η εμφάνιση της «Συμμαχίας Ελλήνων» (4%) ως νέος υποδοχέας

Η είσοδος της «Συμμαχίας Ελλήνων» απευθείας στο 4% αποτελεί το πιο εκκωφαντικό εύρημα της μέτρησης: Με τη στήριξη του Ηλία Κασιδιάρη, ο συγκεκριμένος σχηματισμός κεφαλαιοποιεί ένα σκληρό, αντικαθεστωτικό ακροατήριο που αρνείται οποιοδήποτε συμβιβασμό με το κυβερνητικό αφήγημα.

Το γεγονός ότι τοποθετείται πάνω από την Πλεύση Ελευθερίας (3,5%) και την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» (3%) δείχνει ότι διαθέτει συμπαγή βάση εκκίνησης. Δημιουργεί έναν πόλο έλξης για ψηφοφόρους που δεν πείθονται πλέον από τη «γραμμή νομιμότητας» ή τα διλήμματα περί ακυβερνησίας.

Την ίδια στιγμή, η κάμψη της Ελληνικής Λύσης (-0,8 μονάδες), σε συνδυασμό με την εμφάνιση της «Συμμαχίας Ελλήνων», δείχνει αναδιατάξεις και εσωτερικό ανταγωνισμό στον δεξιό/πατριωτικό χώρο: Οι ψηφοφόροι που κινούνται δεξιότερα της ΝΔ δεν συγκεντρώνονται πλέον σε μία ενιαία έκφραση, αλλά διαχέονται σε πολλαπλούς σχηματισμούς.

Ο κατακερματισμός αυτός εμποδίζει μεν τη δημιουργία ενός ενιαίου μεγάλου κόμματος στα δεξιά, όμως στερεί και την ίδια ώρα οριστικά από τη ΝΔ το ποσοστό εκείνο που θα της επέτρεπε να διεκδικήσει αυτοδυναμία (το οποίο ιστορικά απαιτεί ποσοστά άνω του 36-37%).

Την ίδια στιγμή, αξιοσημείωτη παραμένει η εικόνα για το κόμμα «ΝΙΚΗ». Παρότι στις περισσότερες συμβατικές δημοσκοπήσεις εμφανίζεται συμπιεσμένη (σε ποσοστά γύρω στο 1,5% – 2% ή καταχωρημένη στα «λοιπά κόμματα»), η εκλογική της πραγματικότητα αποδεικνύεται ιστορικά πολύ πιο ανθεκτική από τα νούμερα των τηλεφωνικών μετρήσεων.

Η ΝΙΚΗ διαθέτει ένα συμπαγές, ιδεολογικά πειθαρχημένο και οργανωμένο ακροατήριο —με βαθιές ρίζες στους παραδοσιακούς εκκλησιαστικούς κύκλους, συλλόγους και τοπικές κοινότητες, κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα και τη Μακεδονία— το οποίο δεν εκφράζεται εύκολα στα τηλεφωνικά γκάλοπ.

Επιπλέον, σε αντίθεση με προσωποπαγείς σχηματισμούς που εξαρτώνται αποκλειστικά από την τηλεοπτική προβολή, η ΝΙΚΗ κινείται αθόρυβα «από πόρτα σε πόρτα», γεγονός που σημαίνει ότι ακόμα και με μια φαινομενικά χαμηλή αφετηρία, διατηρεί ενεργό έναν μηχανισμό που μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα για τη ΝΔ και να εκπλήξει ξανά στην πραγματική κάλπη.