Γιατί οι αστροναύτες βλέπουν λάμψεις με κλειστά μάτια όταν βρίσκονται στο διάστημα;

Βρίσκεσαι μέσα σε ένα σκοτεινό διαστημόπλοιο, κλείνεις τα μάτια και ξαφνικά βλέπεις μια λάμψη. Άλλοτε μοιάζει με μικρό αστέρι, άλλοτε με φωτεινή γραμμή και άλλοτε με μια στιγμιαία έκρηξη φωτός.

Αυτό ακριβώς περιέγραψαν οι αστροναύτες των αποστολών Apollo. Και το εντυπωσιακό είναι ότι δεν χρειάζεται να μπει καθόλου φως στο μάτι για να συμβεί.

Οι πρώτες σχετικές αναφορές καταγράφηκαν στην αποστολή Apollo 11 το 1969. Στις επόμενες αποστολές το φαινόμενο επαναλήφθηκε και η NASA άρχισε να το μελετά συστηματικά. Οι αστροναύτες μπορούσαν να αντιληφθούν τις λάμψεις με τα μάτια ανοιχτά ή κλειστά, ιδιαίτερα όταν βρίσκονταν σε σκοτεινό περιβάλλον και η όρασή τους είχε προσαρμοστεί στο σκοτάδι.

Η εξήγηση έρχεται από την κοσμική ακτινοβολία

Στο Διάστημα κινούνται σωματίδια εξαιρετικά υψηλής ενέργειας, γνωστά ως κοσμικές ακτίνες. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στην επιφάνεια της Γης, όπου η ατμόσφαιρα και το μαγνητικό πεδίο παρέχουν σημαντική προστασία, οι αστροναύτες εκτίθενται πολύ περισσότερο σε αυτά.

Ορισμένα σωματίδια μπορούν να περάσουν μέσα από το διαστημόπλοιο και στη συνέχεια μέσα από το ανθρώπινο σώμα.

Όταν η τροχιά τους περάσει από το μάτι, μπορούν να προκαλέσουν ένα οπτικό ερέθισμα χωρίς να υπάρχει εξωτερική πηγή φωτός. Σε εργαστηριακά πειράματα με δέσμες σωματιδίων, παρόμοιες λάμψεις εμφανίστηκαν όταν τα υψηλής ενέργειας ιόντα περνούσαν από το μάτι των εθελοντών.

Τι συμβαίνει μέσα στο μάτι;

Η ακριβής φυσική διαδικασία δεν περιορίζεται απαραίτητα σε έναν μόνο μηχανισμό. Οι επιστήμονες έχουν εξετάσει τόσο την άμεση αλληλεπίδραση και τον ιονισμό στον αμφιβληστροειδή όσο και την παραγωγή ακτινοβολίας Cherenkov μέσα στο μάτι. Εργαστηριακά πειράματα έχουν δείξει ότι διαφορετικοί μηχανισμοί μπορούν να συμμετέχουν ανάλογα με το είδος και την ενέργεια του σωματιδίου.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο: το οπτικό σύστημα στέλνει στον εγκέφαλο ένα σήμα και εκείνος το ερμηνεύει ως λάμψη φωτός.

Γι’ αυτό το κλείσιμο των βλεφάρων δεν εμποδίζει το φαινόμενο.

Άλλοι βλέπουν κουκκίδες και άλλοι γραμμές

Οι αστροναύτες δεν περιέγραψαν όλοι την ίδια εικόνα. Κάποιοι έβλεπαν μικρές λευκές κουκκίδες, άλλοι φωτεινές γραμμές ή διπλές λάμψεις. Οι καταγραφές από τις αποστολές Apollo δείχνουν επίσης μεγάλες διαφορές στη συχνότητα με την οποία εμφανίζονταν.

Το φαινόμενο θεωρήθηκε αρκετά σημαντικό ώστε στις Apollo 15, 16 και 17 να πραγματοποιηθούν ειδικά πειράματα. Χρησιμοποιήθηκε ακόμη και ο ανιχνευτής ALFMED, ο οποίος σχεδιάστηκε για να καταγράφει διελεύσεις σωματιδίων και να τις συσχετίζει με τις λάμψεις που ανέφεραν οι αστροναύτες.

Οι λάμψεις λοιπόν δεν είναι ψευδαίσθηση με τη συνηθισμένη έννοια.

Είναι ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του τι μπορεί να συμβεί όταν σωματίδια από το Διάστημα διασχίζουν το ίδιο το ανθρώπινο μάτι και δημιουργούν την αίσθηση φωτός μέσα στο απόλυτο σκοτάδι.