Ο μαθηματικός νόμος που κρύβεται πίσω από κάθε γλώσσα (βίντεο)

Παρότι η ανθρώπινη ομιλία μοιάζει απρόβλεπτη, οι περισσότερες γλώσσες φαίνεται να ακολουθούν έναν συγκεκριμένο μαθηματικό κανόνα, γνωστό ως νόμο του Zipf.

Οι λέξεις δεν χρησιμοποιούνται όλες με την ίδια συχνότητα. Κάποιες, όπως τα άρθρα, εμφανίζονται διαρκώς, ενώ άλλες είναι πολύ πιο σπάνιες. Όταν όμως εξετάζονται μεγάλα κείμενα, η συχνότητα των λέξεων παρουσιάζει ένα εντυπωσιακά σταθερό μοτίβο.

Τι λέει ο νόμος του Zipf;

«Πριν από περίπου 80 χρόνια, ο George Kingsley Zipf ανέφερε μια παρατήρηση σύμφωνα με την οποία η συχνότητα μιας λέξης φαίνεται να είναι μια συνάρτηση δύναμης της σειράς κατάταξής της, η οποία διατυπώνεται ως f(r) ∝ 𝑟𝛼, όπου f* είναι η συχνότητα της λέξης,** r** είναι η σειρά κατάταξης της συχνότητας και** α** είναι ο εκθέτης*», εξηγεί σχετική επιστημονική μελέτη.

Με απλά λόγια, η συχνότερη λέξη εμφανίζεται περίπου δύο φορές περισσότερο από τη δεύτερη, τρεις φορές περισσότερο από την τρίτη και ούτω καθεξής.

Το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί σε πολλές γλώσσες, όπως τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα ισπανικά, τα χίντι και τα μανδαρινικά. Έχει επίσης επιβεβαιωθεί σε εκατομμύρια λέξεις της Wikipedia, ενώ εμφανίζεται ακόμη και στο άγνωστο χειρόγραφο Voynich.

Γιατί συμβαίνει;

Μία από τις βασικές ερμηνείες συνδέεται με την «ελάχιστη προσπάθεια». Ο Zipf υποστήριξε: «Οι ομιλητές (ή οι συγγραφείς) προσπαθούν να μειώσουν την προσπάθειά τους χρησιμοποιώντας πιο συχνές λέξεις, ενώ οι ακροατές (ή οι αναγνώστες) επιζητούν τη σαφήνεια μέσω σπανιότερων λέξεων».

Άλλες θεωρίες συνδέουν το φαινόμενο με την αποτελεσματική μετάδοση πληροφοριών ή με ένα είδος «χιονοστιβάδας», όπου οι συχνές λέξεις γίνονται ακόμη συχνότερες.

Παρά τις διαφορετικές ερμηνείες, η ακριβής αιτία του νόμου του Zipf παραμένει μέχρι σήμερα ανοιχτό επιστημονικό ερώτημα.