Data Centers: Ρεύμα όσο μία πόλη

Σφοδρές είναι οι αντιδράσεις καθώς μόνο ένα κέντρο δεδομένων της Google στο Κρόνστορφ της Αυστρίας θα καταναλώνει ηλεκτρική ενέργεια που αντιστοιχεί περίπου στο 7% της σημερινής ζήτησης ολόκληρης της χώρας!

Μετά την τεράστια κατανάλωση νερού, τα data centers που προωθεί μετ’ επιτάσεως και η κυβέρνηση Κ.Μητσοτάκη ως το μέλλον των επενδύσεων στην χώρα, δείχνει ότι θα χρειάζονται και κολοσσιαία ποσά ενέργειας για να δουλεύουν. 

Ή απλά θα απαιτούν τόση ενέργεια που θα οδηγήσουν σε υψηλότερες τιμές γιατί απλά θα υπάρχει μεγάλη ζήτηση, επομένως η προσφορά θα καλύπτεται συνεχώς από τις ανταγωνιστικές εταιρείες εις βάρος του καταναλωτή.

Δηλαδή εφόσον η εταιρεία παραγωγής ενέργειας μπορεί να πουλήσει ακριβά, θα πρέπει ο καταναλωτής να πρέπει να καταβάλει το επιπλέον κόστος που οι ιδιώτες θα ζητούν για να αγοράσει και αυτός ρεύμα για το σπίτι του.

Το έργο, το οποίο κατασκευάζεται περίπου δύο ώρες από τη Βιέννη, αποτελεί μέρος της προσπάθειας των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών να δημιουργήσουν τις υποδομές που απαιτούνται για την ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Ωστόσο, η τεράστια ενεργειακή απαίτηση της εγκατάστασης έχει προκαλέσει αντιδράσεις από κατοίκους, επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις.

«Θέλουμε πραγματικά να τους δυσκολέψουμε», δηλώνει ο ειδικός πληροφορικής Χάραλντ Μύλνερ, ιδρυτικό μέλος τοπικής ομάδας επιστημόνων, καλλιτεχνών και ακτιβιστών.

«Πρέπει να δουν ότι ο κόσμος δεν είναι ευχαριστημένος με αυτό», προσθέτει.

Από την Αυστρία μέχρι την Ιρλανδία

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το Κρόνστορφ. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι αντιδράσεις απέναντι στα νέα data centers αυξάνονται, καθώς οι εγκαταστάσεις απαιτούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού.

Στη Γαλλία έχουν καταγραφεί αντιδράσεις για νέα έργα, ενώ ανάλογες κινητοποιήσεις σημειώνονται και στην Ιταλία.

Στην Ιρλανδία, το θέμα είναι ακόμη πιο έντονο, καθώς τα data centers καταναλώνουν ήδη περίπου το ένα πέμπτο της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.

Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να αυξήσει σημαντικά την υπολογιστική της δυναμικότητα, προκειμένου να περιορίσει την τεχνολογική απόσταση από τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Ο σχεδιασμός προβλέπει τριπλασιασμό της χωρητικότητας των ευρωπαϊκών data centers έως το 2035.

Η Google επενδύει σε μια τεράστια εγκατάσταση

Στο Κρόνστορφ οι εργασίες έχουν ήδη προχωρήσει σημαντικά. Το εργοτάξιο είναι τεράστιο, με εκσκαφείς, γερανούς, μεταλλικές κατασκευές και μεγάλους αγωγούς να καταλαμβάνουν την περιοχή.

Κοντά στον ποταμό Ενς έχουν κατασκευαστεί εγκαταστάσεις άντλησης νερού, το οποίο θα χρησιμοποιείται για την ψύξη του data center.

Παρά το μέγεθος της επένδυσης, το όνομα της Google δεν κυριαρχεί στο εργοτάξιο, καθώς οι σχετικές ενδείξεις είναι περιορισμένες.

Η εταιρεία υποστηρίζει από την πλευρά της ότι έχει λάβει μέτρα για τον περιορισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες, ενώ σχεδιάζεται και η δημιουργία ταμείου για την ενίσχυση του οικοσυστήματος του ποταμού.

Σύμφωνα με τον Μίχιελ Σαλάετς, επικεφαλής επικοινωνίας της Google στην Ευρώπη για τις τεχνικές υποδομές, ανεξάρτητες εκθέσεις που εκπονήθηκαν στο πλαίσιο της αδειοδότησης δείχνουν ότι η επίδραση της εγκατάστασης στη θερμοκρασία του ποταμού Ενς θα είναι αμελητέα.

Η κατανάλωση ρεύματος προκαλεί τις μεγαλύτερες ανησυχίες

Η πρώτη φάση του data center προβλέπεται να λειτουργεί με ισχύ 150 MW και να καταναλώνει περίπου 1,31 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως.

Σε περίπτωση πλήρους ανάπτυξης, η ισχύς θα μπορούσε να αυξηθεί στα 500 MW και η ετήσια κατανάλωση να φτάσει περίπου τις 4,4 TWh.

Το μέγεθος γίνεται περισσότερο κατανοητό αν συγκριθεί με την κατανάλωση της αυστριακής πρωτεύουσας.

Τα νοικοκυριά της Βιέννης, μιας πόλης περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων, καταναλώνουν συνολικά περίπου 3,4 TWh ηλεκτρικής ενέργειας τον χρόνο.

Έτσι, μετά την προβλεπόμενη επέκταση, μόνο το data center της Google θα μπορούσε να απαιτεί περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όλα τα νοικοκυριά της Βιέννης.

Η Αυστρία ποντάρει στις ΑΠΕ, αλλά υπάρχει και το υδροηλεκτρικό

Ένα από τα πλεονεκτήματα της Αυστρίας για τη Google είναι το ενεργειακό της μείγμα. Σχεδόν το 90% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές.

Το data center θα συνδέεται με το αυστριακό δίκτυο και όχι με ξεχωριστές μονάδες παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα, όπως συμβαίνει σε ορισμένες εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος της αυστριακής παραγωγής ΑΠΕ βασίζεται στην υδροηλεκτρική ενέργεια. Αυτό σημαίνει ότι η παραγωγή μπορεί να επηρεάζεται από παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας.

Οι κάτοικοι εκφράζουν παράλληλα φόβους ότι η προσθήκη μιας τόσο μεγάλης κατανάλωσης θα μπορούσε να αυξήσει τις πιέσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και να επηρεάσει τις τιμές.

Ο ειδικός της Αυστριακής Υπηρεσίας Ενέργειας Κριστόφ Ντόλνα Γκρούμπερ εξηγεί ότι όταν η ζήτηση αυξάνεται ταχύτερα από την προσφορά, δημιουργούνται ανοδικές πιέσεις στις τιμές. Το τελικό αποτέλεσμα, ωστόσο, είναι δύσκολο να απομονωθεί, καθώς η Αυστρία συμμετέχει στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι γεννήτριες ντίζελ

Το data center δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στο δίκτυο.

Στα σχέδια περιλαμβάνονται μεγάλες γεννήτριες ντίζελ, οι οποίες θα χρησιμοποιούνται ως εφεδρική τροφοδοσία σε περίπτωση διακοπής ηλεκτροδότησης.

Παρότι οι διακοπές ρεύματος στην Αυστρία είναι σχετικά σπάνιες, οι γεννήτριες θα πρέπει να τίθενται περιοδικά σε λειτουργία προκειμένου να ελέγχεται η ετοιμότητά τους.

Αυτό αποτελεί ένα ακόμη σημείο κριτικής από την πλευρά των περιβαλλοντικών οργανώσεων.

Η μάχη για την περιβαλλοντική αξιολόγηση

Οι αντιδράσεις έχουν πλέον περάσει και στο πολιτικό επίπεδο.

Οι Αυστριακοί Σοσιαλδημοκράτες ζητούν να υπάγονται τα data centers σε διαδικασίες περιβαλλοντικής αξιολόγησης. Το αίτημα στηρίζουν και οι Πράσινοι της αντιπολίτευσης.

Αντίθετα, το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα, που έχει τον έλεγχο του υπουργείου Ενέργειας, αντιτίθεται στην επιβολή πρόσθετων κανονιστικών απαιτήσεων.

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η νομοθεσία δημιουργεί διαφορετικά δεδομένα για έργα αντίστοιχου μεγέθους. Χαρακτηριστικά αναφέρουν ότι ακόμη και μια ανεμογεννήτρια μπορεί να χρειάζεται περιβαλλοντική αξιολόγηση, ενώ ένα μεγάλο data center μπορεί να εξαιρείται από αντίστοιχη διαδικασία.

«Γιατί Google και όχι ευρωπαϊκή εταιρεία;»

Πέρα από το περιβαλλοντικό ζήτημα, η επένδυση έχει ανοίξει και συζήτηση για την τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης.

Ορισμένοι από τους επικριτές του έργου θέτουν το ερώτημα γιατί μια τόσο σημαντική ψηφιακή υποδομή φιλοξενεί έναν αμερικανικό τεχνολογικό κολοσσό και όχι μια ευρωπαϊκή εταιρεία.

Η επιλογή του Κρόνστορφ δεν είναι τυχαία. Η περιοχή προσφέρει διαθέσιμη έκταση, πρόσβαση σε νερό για την ψύξη και σημαντική ηλεκτρική υποδομή.

Η Google υποστηρίζει ότι η επένδυση θα δημιουργήσει περίπου 100 θέσεις εργασίας, ενώ το αυστριακό υπουργείο Οικονομίας εκτιμά ότι ένα έργο τέτοιου μεγέθους μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον οικονομική δραστηριότητα μέσω τοπικών συμβάσεων, επενδύσεων και πρόσβασης σε υποδομές cloud και τεχνητής νοημοσύνης.

Η κυβέρνηση αναγνωρίζει παράλληλα την ανάγκη να εξεταστούν οι ενεργειακές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, χωρίς να θεωρεί ότι τέτοιου είδους επενδύσεις θα πρέπει να αποκλειστούν.

Η δεύτερη φάση στο επίκεντρο

Το έργο στο Κρόνστορφ έχει πλέον προχωρήσει σε τέτοιο βαθμό ώστε η πλήρης ακύρωσή του να εμφανίζεται δύσκολη. Η αντιπαράθεση μεταφέρεται έτσι στην επόμενη φάση, η οποία θα αυξήσει δραστικά την ενεργειακή κατανάλωση.

Για τους επικριτές της επένδυσης, η υπόθεση αποτελεί προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς οι τεχνολογικοί όμιλοι αναζητούν νέες τοποθεσίες για data centers που θα υποστηρίξουν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Το Κρόνστορφ βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής συζήτησης: πώς θα μπορέσει η ήπειρος να αναπτύξει τις υποδομές που απαιτεί η AI, χωρίς η αυξανόμενη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια και νερό να δημιουργήσει νέες πιέσεις στο περιβάλλον και στα ενεργειακά δίκτυα.