Αρχαιολόγοι «έλυσαν» μυστήριο 6.000 ετών: Τι είναι τελικά οι «πέτρινοι δράκοι» της Αρμενίας (φωτο)

Ένα από τα μεγαλύτερα αρχαιολογικά μυστήρια της Αρμενίας φαίνεται πως βρίσκει απάντηση, καθώς νέα έρευνα συνδέει τις περίφημες «πέτρες-δράκους» (vishaps) με μια πανάρχαια τελετουργική παράδοση αφιερωμένη στο νερό, που χρονολογείται πριν από περίπου 6.000 χρόνια.

Οι εντυπωσιακοί αυτοί μονόλιθοι, που είναι διάσπαρτοι στις ορεινές περιοχές και τις ηφαιστειακές πλαγιές της χώρας, είχαν προβληματίσει για δεκαετίες τους αρχαιολόγους. Πρόκειται για τεράστιες πέτρες με προσεκτικά σμιλεμένες επιφάνειες, οι οποίες συχνά βρίσκονται σε απομονωμένα σημεία χωρίς ίχνη αρχαίων οικισμών.

Μελέτη από το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Γερεβάν και το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας και Εθνογραφίας, η οποία εξέτασε 115 γνωστούς vishaps, υποστηρίζει ότι οι λίθοι δεν αποτελούσαν απλώς μυθολογικά σύμβολα ή οριοθετήσεις περιοχών. Αντίθετα, φαίνεται πως είχαν τελετουργικό χαρακτήρα και συνδέονταν άμεσα με τις πηγές νερού, τα ρυάκια από το λιώσιμο των χιονιών και τις μετακινήσεις των κτηνοτροφικών κοινοτήτων.

Οι «πέτρες-δράκοι» παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά που μαρτυρούν ότι είχαν σχεδιαστεί για να στέκονται όρθιες. Οι περισσότερες είναι λειασμένες σε όλες τις πλευρές, ενώ ένα τμήμα τους παραμένει ακατέργαστο, γεγονός που οι ερευνητές θεωρούν ένδειξη της αρχικής τους τοποθέτησης.

Ορισμένοι μονόλιθοι έχουν μορφή που παραπέμπει σε δέρμα βοοειδούς, άλλοι θυμίζουν ψάρια, ενώ υπάρχουν και συνδυαστικές μορφές. Η κατασκευή και η μεταφορά τους σε δυσπρόσιτες ορεινές περιοχές απαιτούσαν μεγάλη οργάνωση και συλλογική προσπάθεια από τις κοινωνίες της εποχής.

Η νέα ανάλυση έδειξε ότι οι vishaps τοποθετούνταν με συγκεκριμένο τρόπο στο τοπίο. Πολλοί από αυτούς βρίσκονται κοντά σε φυσικές πηγές, ηφαιστειακές περιοχές ή αρχαία αρδευτικά συστήματα, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι είχαν σχέση με τη σημασία του νερού για την επιβίωση των ανθρώπων και των κοπαδιών τους.

Οι επιστήμονες εντόπισαν επίσης δύο βασικές ζώνες τοποθέτησης, περίπου στα 1.900 και 2.700 μέτρα υψόμετρο. Οι περιοχές αυτές φαίνεται πως συνδέονταν με διαφορετικές φάσεις των εποχικών μετακινήσεων των κτηνοτρόφων.

Στα μεγαλύτερα υψόμετρα, όπου βρίσκονταν οι πηγές και τα νερά που κατέβαιναν προς τις κοιλάδες, εμφανίζονται συχνότερα οι λίθοι με μορφή ψαριού. Αντίθετα, χαμηλότερα, όπου το νερό χρησιμοποιούνταν για γεωργικές δραστηριότητες, συναντώνται περισσότερο οι τύποι που θυμίζουν βοοειδή.

Μια παράδοση παλαιότερη από το Στόουνχεντζ

Η χρονολόγηση ορισμένων μνημείων στον αρχαιολογικό χώρο Tirinkatar, στο όρος Αραγκάτς, τοποθετεί την κατασκευή τους περίπου μεταξύ 4200 και 4000 π.Χ. Αυτό σημαίνει ότι η παράδοση των vishaps εμφανίστηκε στη Χαλκολιθική περίοδο, πολύ πριν από την κατασκευή του Στόουνχεντζ στη Βρετανία.

Σε αντίθεση με το διάσημο βρετανικό μνημείο, οι «πέτρες-δράκοι» δεν φαίνεται να σχετίζονται με αστρονομικές ευθυγραμμίσεις. Η σημασία τους φαίνεται να βρίσκεται στη σχέση τους με το φυσικό τοπίο και ιδιαίτερα με το νερό, το οποίο πιθανότατα θεωρούνταν ιερό στοιχείο.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η τοποθέτηση αυτών των τεράστιων λίθων αποτελούσε μια πράξη συμβολισμού και προστασίας, ενώ η κατασκευή τους πιθανότατα απαιτούσε τη συμμετοχή ολόκληρων κοινοτήτων.